ترتیب بر اساس: جدیدترینمرتبط‌ترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۸۲۱ تا ۸۴۰ مورد از کل ۵۶۱٬۶۰۰ مورد.
۸۲۱.

A Non-Linear Systemic Analysis of Conceptualization in the Holy Qur’an(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۱ تعداد دانلود : ۳۳
The Holy Qur’an employs a unique and, in technical terms, "Non-Linear" order and organization in articulating its concepts. The explanation of Qur’anic meanings cannot be adequately contained within a purely "lexeme-meaning" system alone; rather, it is the various patterns of order and the relationships among Qur’anic words, verses, and chapters that are responsible for conveying its meanings. The Qur’an constructs conceptual networks, expressing its intended meanings through chain-like interconnected relations. This study, which aims to analyze this non-linear system, employs textual analysis and examines concrete examples to identify various forms and processes of conceptual processing in the Qur’an. These include symmetry, opposition, repetition, morphological variation, derivation and inflectional extension, semantic gradation and contextual layering of vocabulary, generalization and specification, the use of different or similar rhetorical structures, and other forms of interrelation and proportionality among words, verses, and chapters. Attention to these relationships and proportional structures, as well as to the Qur’an’s distinctive mode of conceptualization, indicates the existence of a coherent and systematic conceptual universe within the Qur’an. In contrast to the long-standing scholarly focus on the external order of the Qur’an, these non-linear and systemic dimensions of Qur’anic conceptual organization have not received sufficient attention in academic research. The Holy Qur’an does not employ this mode of expression with the intention of artificial complexity, hardship, or confusion for the audience. Rather, since it is intended to serve as a "Clarification for Humankind," it necessarily adopts such a structure. This form of relational organization prevents stagnation and the monopolization of Qur’anic meanings, thereby demonstrating its perpetual explanatory capacity, its effectiveness in addressing human problems, and, ultimately, its enduring authority.
۸۲۲.

کارآمدی آموزش قرآنی در ارتقا سواد دینی- دیجیتال و کاهش آسیب های فضای مجازی نوجوانان

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۰ تعداد دانلود : ۱۸
زمینه و هدف: هدف این پژوهش، طراحی و ارزیابی کارآمدی یک بسته آموزشی مبتنی بر آموزه های قرآنی در کاهش آسیب های فضای مجازی و ارتقای سواد دینی-دیجیتال نوجوانان بود. روش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی و با طرح شبه آزمایشی پیش آزمون–پس آزمون با گروه کنترل اجرا شد. جامعه آماری شامل دانش آموزان متوسطه دوم شهرستان ارومیه در سال تحصیلی 1404-1403 بود. با روش نمونه گیری خوشه ای تصادفی، ۱۲ مدرسه (۶ مدرسه در گروه مداخله و ۶ مدرسه در گروه کنترل) انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسش نامه استاندارد آسیب های فضای مجازی و پرسش نامه محقق ساخته سواد دینی-دیجیتال (بررسی شده از نظر روایی و پایایی) بود. گروه مداخله در ۸ جلسه آموزشی بر پایه آموزه های قرآنی (اخلاق گفت وگو، پرهیز از شایعه و تهمت، مسئولیت پذیری اطلاعاتی و تقویت فضایل صبر و کنترل نفس) شرکت کردند؛ داده ها با استفاده از آزمون های ANCOVA و مدل های خطی مختلط تحلیل شد. یافته ها: نتایج نشان داد میانگین نمرات آسیب های فضای مجازی در گروه مداخله به طور معناداری کاهش یافت (p<0.01) و میانگین نمرات سواد دینی-دیجیتال افزایش چشمگیری داشت (p<0.001). اثرات به دست آمده در پیگیری سه ماهه نیز پایدار باقی ماند. تحلیل کیفی پرسشنامه ها حاکی از آن بود که مؤلفه های اخلاق رسانه ای قرآنی، تقویت خودکنترلی و ارتقای مسئولیت پذیری از مهم ترین عوامل اثرگذار در تغییر رفتار بودند. نتیجه گیری: بسته آموزشی مبتنی بر آموزه های قرآنی توانست در کاهش آسیب های فضای مجازی و ارتقای سواد دینی-دیجیتال نوجوانان مؤثر واقع شود. این الگو می تواند به عنوان یک ابزار تربیتی-پیشگیرانه در برنامه های درسی مدارس و مراکز مشاوره تربیتی مورد استفاده قرار گیرد و زمینه ساز طراحی سیاست های تربیت رسانه ای مبتنی بر معارف اسلامی باشد.
۸۲۳.

مطالعه تفسیری واژگان «صلح» و«سَلم» در قرآن کریم با محوریت آیه 128 نساء و تکیه بر نقد تفاسیر(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۷ تعداد دانلود : ۲۱
جایگاه هر واژه در قرآن، بر اساس هدفی مشخص و منحصر به خود در بافت و سیاقی معنادار تعریف شده است و هیچ دو واژه ایی در قرآن مترادف و هم معنا نیستند و نمی توان در تفسیر و ترجمه، دو واژه را در یک معنا و مفهوم به کار گرفت. واژه«صلح» در هشت آیه و واژه «سَلم»در هفت آیه در زمینه بروز اختلافات و منازعات خانوادگی و اجتماعی در قرآن ذکر شده است. مفسران فریقین مراد خدای تعالی از «سَلم» را در آیات هفتگانه مسالمت، سازش و آرامش دانسته اند. واژه ی صلح نیز در هفت آیه، در معنای احقاق حقوق تضییع شده مظلوم و باز ستادن آنها از ظالم تفسیر شده است. اما در یک مورد؛ یعنی آیه 128نساء با موضوع زن و خوف نشوز و اعراض کامل شوهر از او در حوزه نزاع خانوادگی و در مواضع بحرانی؛ صلح را مترادف «سلم»در معنای عفو و چشم پوشی از حقوق خود و بخشیدن دیگر حقوق خود به شوهر یا همان مسالمت و سازش از روی ضعف و ذلت دانسته اند. این پژوهش با رویکردی انتقادی و درنگ در آیات متحدالموضوع با ارائه انتقادات و پرسش هایی، تفسیر مشهور را به چالش کشانده و با ارائه دلیل اثبات می نماید که مراد از صلح در آیه مذکور نیز مانند هفت آیه دیگر، همان استیفای حقوق و بازگرداندن حقوق تضییع شده ی زن از ناحیه شوهر است و نمی توان در یک آیه صلح را از معنای حقیقی خود و سازگار با سیاق و دیگر آیات خارج نموده و آن را در معنای «سَلم» اخذ نمود.
۸۲۴.

تحلیل کارکردهای زبانی سوره نوح بر اساس نظریه ارتباطی یاکوبسن(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۶ تعداد دانلود : ۳۵
سوره نوح یکی از غنی ترین سوره های قرآن است و محور اصلی آن، ارتباط حضرت نوح با قوم خود و سخنان رد و بدل شده بین آن ها است. خداوند، حضرت نوح و دیگر پیامبران خود را کاملا به قدرت ارتباط کلامی آگاه کرد تا با مردم به بهترین شیوه صحبت کنند. لذا بررسی و تحلیل الگوی ارتباطی و نقش های زبانی موجود در این سوره، از اهمیت خاصی برخوردار است. امروزه اندیشمندانی مثل رومن یاکوبسن به بررسی ساختمان ارتباط کلامی پرداخته اند. پژوهش حاضر درصدد نشان دادن الگوی ارتباط کلامی و کارکردهای زبانی در سوره ی نوح است. روش استفاده شده در این پژوهش، توصیفی-تحلیلی براساس نظریه ارتباطی یاکوبسن است. نتایج به دست آمده بیانگر این است که سوره ی نوح با اینکه سوره ای کوتاه است، اما از همه ی کارکردهای زبانی برخوردار است و حتی گاهی این کارکردها باهم تداخل پیدا می کنند. میزان استفاده از کارکرد ارجاعی و عاطفی و سپس کارکرد ترغیبی بر بقیه کارکردها غلبه دارد و میزان استفاده از کارکرد فرازبانی نسبت به بقیه کارکردها کم رنگ تر است. علت غلبه ی کارکرد ارجاعی و سپس عاطفی و ترغیبی، نشانگر اهمیت ارجاع ذهن گیرنده به موضوعات مختلف و امر تشویق است. حضرت نوح با فنون اقناع و ترغیب، مردم را به راه راست دعوت کرد و در کلام خود، ادب را که لازمه ترغیب مخاطب است، رعایت می کرد. به ندرت حضرت نوح، با نشانه با مخاطب صحبت می کند تا هرکس به اندازه ی فهم خودش از کلام او بهره ببرد.
۸۲۵.

بررسی و نقد مؤلفه های «اجتهاد صحابه»، «جهاد صحابه»، و «حفظ جماعت» در تاریخ نگاری منیر غضبان، محمود شاکر و محمد صلّابی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۷ تعداد دانلود : ۲۸
نقش تاریخ در ساختن تمدن ها قابل انکار نیست. یکی از علومی که در ساختن تمدن اسلامی نقش محوری داشته، تاریخ است، اما تاریخ در صورتی می تواند نقشی مؤثر داشته باشد که با روش های علمی در پی کشف حقیقت باشد، ولی برخی مورخان معاصر با رویکرد کلامی به جای کشف حقیقت به دنبال اثبات عقاید دینی خود بر آمده اند. گروهی مورخان در بهره گیری از داده های کلامی راه افراط در پیش گرفته گزارش های تاریخی را کنار زده تنها بر قواعد کلامی به عنوان حجت قطعی و نهایی و نه به عنوان شاهد و قرینه تکیه کرده اند و هر کجا که گزارش های تاریخی با این قواعد سازگار نباشد آن را انکار یا تأویل می کنند. چنین رویکردی به تاریخ باعث می شود که مورخ از تاریخ نگاری علمی و تمدن ساز فاصله بگیرد و به یک متکلم بدل شود. در این جستار منیرمحمد غضبان، محمود شاکر و علی محمد صلابی انتخاب شده اند تا روش تاریخ نگاری آنان در به کارگیری سه قاعده کلامی مورد مطالعه قرار گیرد. این سه قاعده کلامی عبارتند از: «اجتهاد صحابه»، «جهاد صحابه»، و «حفظ جماعت». سؤالات اصلی پژوهش این گونه قابل طرح است که آیا این مورخان در مواجهه با اصول کلامی «اجتهاد صحابه» ، جهاد صحابه» و «حفظ جماعت»، به روش های صحیح و قاعده مند تاریخ نگارانه پایبند بوده اند؟ و پیامدهای این بهره گیری چه بوده است؟ به نظر می رسد این مورخان نتوانسته اند آن چنان که وظیفه و روش یک مورخ ایجاب می کند، میان تاریخ و کلام تمایز قائل شوند. از این رو در تاریخ نگاری شان چهارچوب های روشی و عینی رعایت نشده و نمی توان تاریخ نگاری آنان را علمی و چهارچوب مند قلمداد کرد.
۸۲۶.

بررسی تحلیلی چالش های علم دینی در تمدن مدرن(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۱ تعداد دانلود : ۲۰
در تمدن مدرن، بشر جدید علم دینی را با چالش های بسیاری روبه رو ساخته است؛ زیرا سعی در نفی بُعد ماورایی و قدسی دین و نیز جنبه متافیزیکی آن داشته و جایگاه و ارزش انسان در جهان هستی را آسیب پذیر نموده و موجب بحران در فرهنگ دینی و رواج شک گرایی در علوم بشری گردیده و تفسیر آزاد از متون دینی را با اتکا بر عقلانیت و ایمان بشری گسترش داده است. این نوع برخورد، منجر به پدید آمدن تکثر گرایی، خصوصی شدن علمی و دینی و سکولاریزه شدن شده و بیان حقیقت جهان و انسان در نظام هستی و تناسب آن ها به یکدیگر، بر پایه دانش هایی چون فیزیک، فلسفه، روان شناسی مدرن و زیست شناسی و با تبیین مادی را به دنبال داشته است و در این نگاه منزلت انسان را دچار تغییر بنیادین نموده است. بر این اساس، امروزه بدون توجه به فرهنگ بومی و اصیل دینی خود، هم چالش ها در عرصه علم دینی افزایش یافته و هم بدون مشروط و مقید نمودن آن به زیرساخت های تمدنی، از الگوها و مدل های توسعه غربی و فن آوری ها در مواجهه با مدرنیته، استفاده می شود. سعی نگارنده در این مقاله آن است که به روش توصیفی تحلیلی و با رویکرد کاربردی و مبتنی بر مطالعه کتابخانه ای، بعد از ذکر مفاهیم محوری، این سؤال را بیان کند که مهم ترین چالش های علم دینی در تمدن مدرن و جایگاه انسان در این عرصه چیست؟ لذا، از مسأله تکثرگرایی دینی، کاهش سطح دین و دین داری به تجربه قلبی و شخصی و سکولاریزه شدن ماهیت دین در عرصه علوم و زندگی انسانی به مثابه منشأ بحث و دلایل بحران دین و منزلت دینی در تمدن مدرن یاد کرده و علاوه بر ذکر دلایل ایجاد چالش های علم دینی در تمدن مدرن به بیان جایگاه انسان در این عرصه و پاسخ به پرسش مذکور بپردازد. مهم ترین یافته های جدید این مقاله، اشاره دقیق به چالش های علم دینی در تمدن مدرن، دلایل ایجاد این چالش ها و تأثیر آن ها بر منزلت تمدنی انسان و فاصله دادن او از جایگاه حقیقی در تمدن اسلامی می باشد.
۸۲۷.

تبیین جایگاه و کارکرد ناوگان دریایی در دولت موحدون(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۹ تعداد دانلود : ۱۸
دریا مهم ترین عامل شکل گیری قدرت دریایی و رکن اصلی قدرت دریایی، نیروی دریایی است که ابزار اصلی اعمال قدرت در دریاهاست. دست یابی به قدرت و سیادت دریایی می تواند در حفظ و امنیت مرزها و نیز بالا بردن توان اقتصادی و سیاسی یاری نماید . در منطقه غرب جهان اسلام و شمال آفریقا با وجود دریاها و راه های آبی، ناوگان دریایی جایگاه بالایی داشته و دولت هایی که در آن مناطق روی کار می آمدند، برنامه های ویژه ای برای امنیت، تجارت و نبردهای دریایی داشته اند. موحدون از جمله دولت هایی بودند که موفق شدند در قرن ششم هجری، در مغرب و اندلس حاکمیت خود را بسط دهند. از جمله اجزای تشکیل دهنده ساختار قدرت نظامی و حاکمیت سرزمینی، ناوگان دریایی این دولت بوده است. عواملی چون وسعت منطقه مغرب، حضور در اندلس و ارتباط با سواحل، توجه به نیروی دریایی را ضروری می کرد. موحدون از عمق کوه های اطلس سر برآروده بودند، اما با توجه به شرایط جغرافیایی و مقتضیات موجود به دریانوردی و اهمیت نیروی دریایی پی بردند. این پژوهش با رویکردی توصیفی- تحلیلی به این پرسش پاسخ خواهد داد که ناوگان دریایی چه جایگاهی در ساختار سیاسی و نظامی دولت موحدون داشته است؟ همچنین با توجه به شرایط قرن ششم هجری، ناوگان دریایی چه کارکردی برای استقرار قدرت دولت موحدون ایفا کرد؟ با بررسی منابع چنین به نظر می رسد که دولت موحدون با توجه به وجود راه های دریایی و ارتباط با اندلس و مسیحیان، ناگزیر از ناوگان دریایی بودند، بر این اساس جهت تداوم قدرت و تعاملات خود، به ناوگان دریایی پرداختند.
۸۲۸.

بازخوانی جایگاه خیال در فلسفه هیوم با تأکید بر خوانش های سه گانه از نظریه علیت(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۱ تعداد دانلود : ۳۷
نظریه علیت هیوم از دیرباز محل مناقشه مفسران بوده است. هیوم، در جایگاه فیلسوفی تجربه گرا، تصورات فطری را انکار می کند و، در تبیین علیت، نقشی محوری برای خیال قائل می شود. سه خوانش اصلی از آثار او، اگرچه در تفسیر نهایی علیت متفاوت اند، همگی درخصوص نقش تعیین کننده خیال در شکل گیری باورهای علّی اتفاق نظر دارند. در خوانش شکاکانه، علیت صرفاً محصول عادت و تداعی ذهنی است که بدون کارکرد خیال معنا نمی یابد. در خوانش طبیعت گرایانه، طبیعت انسان و کارکردهای خیال پیوندی ناگسستنی می یابند و، در پروژکتیویسم، نسبت دادن ضرورت علّی به جهان خارج نوعی فرافکنی فعالانه ذهن و خیال تلقی می شود. پرسش اصلی این پژوهش آن است که چگونه می توان از رهگذر سه خوانش اصلی از علیت هیوم به نقش بنیادین قوه خیال در اندیشه او پی برد. نتایج پژوهش نشان می دهد، در هر سه خوانش، خیال عنصری ساختاری و نه حاشیه ای در تبیین علیت است. بدین ترتیب، هیوم جایگاه خیال را از قوه ای منفعل و حاشیه ای به عاملی فعال و مرکزی در شکل دهی به معرفت تبدیل کرده است. ازاین رو، می توان تغییر جایگاه خیال نزد هیوم را سرآغاز تحولی دانست که مسیر را برای بازخوانی نقش خلاق و سازنده خیال در سایر قلمروها هموار ساخت.
۸۲۹.

تبیین تمدنی از آراء علامه فضل الله درباره مسئله جنسیت در قرآن(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۰ تعداد دانلود : ۱۸
بررسی مسئله جنسیت از منظر تمدنی، یکی از رویکردهای نوین در مطالعات قرآنی است. زن و مرد به عنوان عناصر بنیادین تمدن اسلامی، در مسئولیت های اجتماعی جایگاهی مبتنی بر سرشت مشترک انسانی دارند و درعین حال نقش های متمایزی ایفا می کنند. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی، به تبیین تمدنی از مسئله جنسیت از دیدگاه مفسر معاصر سیدمحمدحسین فضل الله می پردازد و در جست وجوی پاسخ به این سؤال است که برداشت تمدنی فضل الله درباره مسئله جنسیت در تفسیر آیات قرآنی چیست و در چه افقی قابل تبیین و توصیف است؟ یافته های تحقیق نشان می دهد بازخوانی تمدنی آیات و سنت های تفسیری می تواند به درک بهتری از جایگاه جنسیت در تمدن اسلامی منجر شود. فضل الله ضمن ارائه تفسیری اجتماعی و تربیتی، خوانش های تمدنی دقیقی درباره مسئله جنسیت بیان کرده و بر اصول تمدنی کرامت بخشی، عدالت محوری و مسئولیت پذیری در نهاد خانواده تأکید فراوانی داشته است.
۸۳۰.

مكانة العلاقات الإنسانية في القراءة الحضارية للقرآن(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۰ تعداد دانلود : ۲۲
فی معظم تعریفات الحضاره، کان الإنسان وعلاقاته محور الاهتمام. وتکتسب العلاقات الإنسانیه فی الحضاره أهمیه بالغه، حتى أن بعض الباحثین فی هذا المجال اعتبروها جوهر الحضاره. لذا، ینبغی إیلاء اهتمام خاص للإنسان وعلاقاته فی أی منهج حضاری. تتناول هذه المقاله قراءه القرآن الکریم بهدف تنمیه العلاقات الإنسانیه، وذلک من خلال تفسیرها على أنها منهج إنسانی فی قراءه القرآن. فقراءه القرآن بهذا المنهج تُعزز العلاقات الإنسانیه وتُحسّنها فی مختلف جوانبها، مما یُفضی إلى ازدهار القدرات الإنسانیه. لذا، فإن سؤالنا الرئیسی عند تناول آیات القرآن هو: ما دور هذه الآیات فی تحسین العلاقات الإنسانیه وتطویرها؟ وکیف ینبغی قراءه کل آیه لفتح آفاق جدیده لتعزیز التضامن والتواصل بین البشر؟ وبناءً على ذلک، تُجرى جمیع تحلیلات القرآن الکریم مع الترکیز على الإنسان وعلاقاته. وخلصت الدراسه إلى أن القرآن الکریم قد نظم العلاقات الإنسانیه على مستویین: داخل الحضاره الواحده وبین الحضارات المختلفه. على المستوى الحضاری الداخلی، تُسهم العناصر النظریه کالتوحید والشریعه والوصایه، والعناصر العملیه کالأدب والخیر والتعاون والتوافق مع القائد والحوار، فی توحید أفراد الحضاره الإسلامیه. أما على المستوى الحضاری المشترک، فیُسهم التوافق والاعتماد على القواسم المشترکه وتقدیر التنوع والأدب فی بناء روابط متینه وتفاهم متبادل بین الحضارات. ومن خلال تعزیز العلاقات الإنسانیه على هذین المستویین، اتسعت دائره مصداقیه الحضاره الإسلامیه، وازداد نفوذها وتأثیرها على الحضارات الأخرى.
۸۳۱.

التحليلُ الفقهي لِلقواعدِ المُرتبِطةِ بسِياساتِ الحُكومةِ الإسلامية في دَعمِ العُمّال(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۱ تعداد دانلود : ۲۵
یهدف هذا البحث إلى تحدید وتحلیل القواعد الفقهیه الناظره إلى حمایه حقوق العمّال فی النظام الإسلامی. فعلى الرغم من تأکید النصوص الدینیه على حقوق العمّال، فإنّ غیاب الوعی الکافی بالقواعد الفقهیه ذات الصله وعدم مواءمتها مع القوانین القائمه قد یؤدّیان إلى تهمیش حقوق هذه الفئه. ومن ثمّ تتمحور المشکله الرئیسه للبحث حول دراسه القواعد الفقهیه المرتبطه بحمایه العمّال وکیفیه توظیفها فی سیاسات الحوکمه الإسلامیه. اعتمدت الدراسه المنهج الوصفی- التحلیلی وبمقاربه مسئله- محوریه. وجُمعت البیانات من خلال الدراسه المکتبیه والرجوع إلى المصادر القرآنیه والروائیه والفقهیه والحقوقیه، إضافه إلى تحلیل محتوى النصوص الإسلامیه والقوانین المتعلّقه بحقوق العمل. وقد حدّد البحث ثلاث قواعد فقهیه رئیسه تشکّل مرتکزات حمایه العمّال: 1) قاعده الکرامه: استناداً إلى آیات القرآن، یتمتّع الإنسان بکرامه ذاتیه تشمل جمیع بنی البشر. وبناءً علیه، یلتزم صاحب العمل والدوله بصیانه مکانه العامل وسلامته الجسدیه والروحیه، والابتعاد عن کلّ أشکال الظلم والاستغلال. 2) قاعده لاضرر: وهی قاعده ذات جذر قرآنی تنفی کلّ أشکال الإضرار بالآخرین. وفی مجال العمل، یُحظر على صاحب العمل تعریض العامل لبیئه غیر آمنه أو استغلاله بما یهدّد سلامته، ویکون مسؤولاً عن التعویض عند وقوع الضرر. 3) قاعده التسبیب: ومفادها أنّ من یتسبّب ولو بطریق غیر مباشر فی إیقاع الضرر بالآخر یتحمّل مسؤولیه التعویض. وقد انعکست هذه القاعده فی التشریعات العملیه مثل التأمین الإجباری واشتراطات السلامه. وتخلص الدراسه إلى أنّ قواعد الکرامه، لاضرر، والتسبیب تشکّل أسساً راسخه لحمایه حقوق العمّال فی النظام الإسلامی. فهی لا تؤکّد فقط على ضروره احترام الحقوق الإنسانیه للعامل، بل یمکن اعتمادها أیضاً أساساً للتشریع وصیاغه السیاسات العامه الهادفه إلى تأمین السلامه والأمن وتحقیق العداله للعمّال.  
۸۳۲.

نقد و بررسی مراحل رشد کودک در نظریه رشد روانی اجتماعی اریکسون از منظر آموزه های قرآنی و روایی؛ پژوهشی میان رشته ای

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۸ تعداد دانلود : ۱۹
نظریه رشد روانی-اجتماعی اریکسون تحول شخصیت انسان را در هشت مرحله توصیف می کند. این پژوهش در یک مطالعه ی میان رشته ای مربوط به منابع روانشناسی و آموزه های اسلامی، چهار مرحله ی نخست (تولد تا ۱۱ سالگی) از مراحل رشد کودک در نظریه روانی -اجتماعی اریکسون را با آموزه های قرآنی و روایی مقایسه می کند. یافته ها نشان می دهند که هرچند در سطح کاربردی شباهت هایی بین این دو وجود دارد (مانند اهمیت اعتمادسازی، استقلال تدریجی و نقش محیط)، اما در مبانی انسان شناختی تفاوت های اساسی دیده می شود. از منظر اسلامی، مراحل رشد اریکسون در مواردی مانند نقش مادر در شیردهی، آموزش توالت و اهمیت بازی مورد تأیید است. اما مفاهیمی مانند عقده ادیپ/الکترا یا ذاتی دانستن حسادت جنسیتی با فطرت پاک در اسلام ناسازگارند. همچنین، اسلام با راهکارهایی مانند آداب شیردهی، تکریم کودکان و آموزش تدریجی عبادات، چارچوبی جامع تر ارائه می دهد. اریکسون رشد را خطی و جهان شمول می داند، در حالی که آموزه های اسلامی با درنظرگرفتن تفاوت های فردی و فرهنگی-دینی انعطاف بیشتری نشان می دهند. مثلاً در اسلام تشویق به کارایی بدون القای حقارت، یا پذیرش کنجکاوی کودک بدون تحریک جنسی زودرس توصیه می شود. این پژوهش نشان می دهد که ادغام یافته های روان شناسی رشد با مبانی اسلامی می تواند به الگوی بومیِ جامع تری برای تربیت کودکان بینجامد.
۸۳۳.

تحلیل قرآن محور اختصاصات پیامبر اکرم (ص) در مقایسه با دیگران

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۷ تعداد دانلود : ۲۱
پیامبران همگی دارای فضائل و کمالات معنوی بالایی هستند و خداوند در قرآن آنها را با صفات عالی و نیکو توصیف کرده است که در برخی از این صفات با یکدیگر اشتراک دارند و بعضی از این اوصاف فقط درباره پیامبر یا پیامبرانی خاص آمده است. پیامبر اکرم (ص) به عنوان خاتم پیامبران، خاتم همه فضایل و کمالات است و خداوند او را به اوصافی می ستاید که هیچ کسی را با آن اوصاف نستوده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین اختصاصات منحصربه فرد پیامبر اکرم(ص) بر اساس آیات قرآن کریم، تفاسیر و منابع معتبر، از طریق روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که آن حضرت در ابعاد دنیوی واخروی دارای امتیازات بی بدیلی است؛ در بعد دنیوی، شرح صدر موهبتی بدون درخواست، در مقایسه با انبیائی چون موسی(ع) که آن را طلب کردند. عبودیت مطلق با خطاب قرآنی «عَبْدُهُ» که بیانگر اتصال به اسم اعظم «هُوَ» و عبادت مبتنی بر محبت. رحمت عام برای تمام مخلوقات و خاص برای مؤمنین. معراج با شهود بی حجاب تا «قَابَ قَوْسَیْنِ» فراتر از میقات موسی(ع) و مکاشفه ابراهیم(ع) و خاتمیت با تأکید بر جهان شمولی رسالت و مصونیت قرآن از تحریف. در بُعد اخروی، دارای مقام شهادت بر انبیاء وشفاعت کبری (مقام محمود ) به عنوان نخستین شافع پذیرفته شده است. این ویژگی ها در دو محور اختصاصات دنیوی و اخروی جمع بندی می شود که جایگاه ایشان را به عنوان «خاتم انبیاء» و «اسوه حسنه» در نظام هستی تثبیت می کند.
۸۳۴.

واکاوی معناشناختی گزاره های قرآنی «الجحیم» و «الآلهه» در داستان حضرت ابراهیم (ع) بر اساس نظریه ایزوتسو

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۸ تعداد دانلود : ۱۸
داستان حضرت ابراهیم (ع) در قرآن کریم، به عنوان الگویی بنیادین از احتجاج توحیدی در برابر شرک، جایگاهی محوری دارد. در این روایت، مفاهیم «الجحیم» و «الآلهه» علاوه بر بار معنایی ویژه ای که دارند، در ساختار گفتمانی قرآن، تقابل های اساسی میان توحید و شرک را نمایندگی می کنند. این پژوهش با کاربست رهیافت معناشناسی ساختاری توشیهیکو ایزوتسو، در پی واکاوی این دو مفهوم در بستر مناظرات حضرت ابراهیم (ع) و کشف لایه های پنهان معنایی در کاربردهای قرآنی آن هاست. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر تحلیل درون متنی و استخراج شبکه های معنایی واژگان کلیدی است. یافته ها حاکی از آن است که «الجحیم» در این سیاق، تنها نماد عذاب اخروی نیست، بلکه کارکردی احتجاجی در ابطال الوهیت های نامشروع دارد. همچنین «الآلهه» در نظام معنایی قرآن، در تقابلی مستقیم با «الله» قرارگرفته و در پرتو استدلال سلبی ابراهیم (ع)، به مثابه نماد شرک و انحراف از حق نمایانده می شود. این پژوهش نشان می دهد که تحلیل معناشناختی این مفاهیم، درکی ژرف تر از ساختار توحیدی قرآن و منطق احتجاجی آن پدید می آورد و با تأکید بر پیوند معناشناسی و گفتمان قرآنی، عرصه ای برای مطالعات میان رشته ای در حوزه زبان شناسی قرآنی و فلسفه دین می گشاید.
۸۳۵.

تبیین مراحل روشمند برای کشف مزج ها در الگوهای تأنیس و تثبیت زوج سوره ها

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۹ تعداد دانلود : ۱۶
تدبر در قرآن وظیفه ای همگانی است که باید با روشی منظم و ضابطه مند دنبال شود. یکی از ابزارهای این تدبر، نظریه های علمی درباره ساختار قرآن و نظم آن است. نظریه زوجیت سوره ها، که به بررسی ارتباط میان سوره های پیاپی یا مجاور که همان زوج سوره ها هستند می پردازد و گامی مؤثر در شناخت نظم درونی قرآن محسوب می شود. این زوج ها که شامل دو یا سه سوره هستند، با ایجاد هم افزایی معنایی، فهمی عمیق تر از آیات را نسبت به مطالعه تک سوره ای فراهم می کنند. پژوهش در زمینه زوجیت سوره ها، پاسخی علمی به شبهات مستشرقین درباره پراکندگی ساختاری قرآن است و در راستای اثبات انسجام آن اهمیت دارد. هدف این تحقیق، ارائه روشی کاربردی برای تدبر غیرسلیقه ای و تقویت انس و درک بهتر معانی قرآن در میان عموم مردم و پژوهشگران است. روش در مرحله گردآوری داده ها کتابخانه ای و در مرحله تحلیل داده ها از نوع توصیفی_تحلیلی است. نتایج نشان می دهد که در بررسی زوج سوره ها، دو رویکرد قابل طرح است: رویکرد تأنیسی با ۹ گام و رویکرد تثبیتی با ۱۰ مرحله.
۸۳۶.

تأویل مقام علمی حضرت علی(ع) در اندیشه ناصر خسرو

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۸ تعداد دانلود : ۱۸
"امامت"از مهم ترین بحث های فرقه های کلامی،به خصوص فرقه ی اسماعیلیه است. در آثار ناصرخسرو امام مرکز و مدار بحث این تفکر شیعی اسماعیلی بوده، وی مقام علمی امام علی را هم شأن پیغمبر تصوّر می نماید، تأویل باطن دین را وظیفه ی او می داند، گاهی هم این منزلت رفیع امامت را با انتساب این لقب به خلیفه ی فاطمی معاصر خود تنزّل می دهد. هدف این مقاله بررسی علم امام علی(ع) و تأویل آن با استفاده از منابع کلامی اسماعیلیه در آراء ناصرخسرو است. روش کار در این مقاله، سند کاوی و تحلیلی بوده، یافته های این مقاله نشان می دهد، وجود زمینه های علمی-کلامی و توانایی تأویل دین امام علی(ع)،باعث شده تا در اندیشه ی این شاعر اسماعیلی خصایل و فضایلی چون: الهام و ارتباط با حق، خلیفه ی بحق-حقّ-تعالی-و وصی رسول اکرم(ص)؛ مطّلع از حقایق عالم، عالم به رسالت حضرت خاتم(ص)، عیبه ی اسرار و دروازه ی شهرعلم نبی مکرم اسلام(ص) تنها به وی اختصاص داده شود؛ نتیجه ی این پژوهش حاکی از آن است که امام علی(ع) از نگاه ناصر خسرو در نظم امور عالم دارای جایگاه کانونی است.
۸۳۷.

بررسی واژه «امنیت» در آیات قرآن کریم

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۸ تعداد دانلود : ۱۵
امنیت از بنیادی ترین نیازهای فردی و اجتماعی انسان و از مهم ترین مفاهیم قرآنی است؛ تا آنجاکه فقدان آن، انسان و جامعه را به اضطراب، فروپاشی اخلاقی و زوال معنوی می کشاند. از این رو، بررسی قرآنی مفهوم امنیت، نه تنها جنبه ای نظری، بلکه کارکردی اجتماعی و تمدنی دارد؛ قرآن کریم امنیت را نه صرفاً یک وضعیت اجتماعی، بلکه نعمت و برکتی الهی و نتیجه ی ایمانی می داند که در بستر ایمان، عمل صالح و بندگی خداوند و در پی اجرای عدالت در جامعه تحقق می یابد. امنیت در منظر قرآن به مثابه مقدمه ای برای شکوفایی عبودیت خداوند است. پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و با تکیه بر آیات قرآن کریم، به بررسی واژه «امنیت» و مشتقات آن پرداخته و ابعاد معنایی، اجتماعی، عبادی و اخروی آن را تبیین می کند. یافته ها نشان می دهد که امنیت در قرآن، پیوندی وثیق با ایمان، شکر نعمت، عدالت، رهبری الهی و سلامت روانی جامعه دارد, امعان نظر در آیات متعدد قرآن مبیّن آن است که هویت و داشتن ساختار فکری و رفتاری قابل تشخیص، در فرایند امنیت ساز دخالت دارد.نعمت و برکت انگاری امنیت و نقمت و عذاب انگاری نا امنی،فرایند و روش محور بودن مقوله امنیت ،هویت جمعی داشتن ، تقدم معیشت بر امنیت، توسعه معنای امنیت به امنیتهای روانی و درونی، از ویژگیهای امنیت شناسی قرآنی است و نهایتاً،تحول عمیق در باورهای جامعه،برنامه های دقیق اقتصادی و معیشتی ،حفظ اسرار،شکر نعمت و عدالت از عوامل شکلگیری امنیت در قرآن اندکه در این پژوهش مورد توجه قرار گرفتند.
۸۳۸.

حکم سجده سهو برای هر زیاده و نقیصه غیر عمدی

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۶ تعداد دانلود : ۲۹
یکی از مسائل مهم و مورد اختلاف در فقه امامیه از قدیم تاکنون، موارد وجوب سجده سهو در نماز است. با وجود اهمیت عملی این موضوع، تاکنون پژوهش مستقلی که به طور جامع به بررسی همه ابعاد آن بپردازد، صورت نگرفته است. با توجه به گستردگی این بحث، تحقیق حاضر به بررسی یکی از شاخه های آن اختصاص یافته است: حکم سجده سهو به سبب هر زیاده و نقیصه غیرعمدی. پرسش اصلی این پژوهش آن است که حکم سجده سهو برای هر زیاده و نقیصه غیرعمدی چیست؟ در این زمینه دیدگاه فقها بسیار متنوع و گاه متعارض است. در تحقیق حاضر از روش توصیفی - تحلیلی استفاده شده و با توجه به نقض و ابرامات جدید در ادله و حل تعارض ادله به شیوه ای نو به حل مسئله پرداخته شده است. یافته ها نشان می دهد که در بین روایات مثبِت وجوب، آنچه از نظر دلالی تام است، مشکل سندی دارد. از طرف دیگر، دلیل عدم وجوب سجده سهو، تام است. شهرت و بلکه اجماع قدما و اصل نیز مخالف وجوب است. دلیل معتبری برای استحباب نیز موجود نیست و احتیاط واجب نیز جایگاهی ندارد. بنابراین، چنین نیست که هر زیاده و نقیصه غیرعمدی سبب وجوب سجده سهو باشد.
۸۳۹.

تحلیل تأثیر ارتکازات در استنباط احکام فقه عبادات

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۷ تعداد دانلود : ۲۳
این پژوهش با هدف بررسی و تحلیل تأثیر اتکازات عرفی در استنباط احکام فقه عبادات سامان یافته است. پرسش اصلی پژوهش حاضر آن است که «ارتکازات چه تأثیری در استنباط احکام فقه عبادات دارند؟» یافته های پژوهش، که به روش توصیفی - تحلیلی انجام شده است، حاکی از آن است که شارع مقدس در بیان احکام و همچنین معارف دینی به ارتکاز و فهم مردم از واژگان توجه داشته است و کلمات به کارگرفته شده در لسان روایات و ادله شرعی را در همان معانی عرفی خود به کار برده است. شارع حکیم اگر در جایی تأسیس جدیدی دارد که عرف در آن خصوص، فهمِ دیگری دارد یا اساساً برای عرف ناآشناست، اقدام به تبیین و تعریف ابعاد و زوایای آن واژه تأسیسی کرده است. بنابراین اصل در فهم واژگان متون دینی، فهم عرف است و آنچه در ارتکاز عرف از معنای واژگان نقش بسته است معیار برای تفسیر و استنباط است. از جمله مهم ترین نتایج این پژوهش آن است که «ارتکاز عرف» قرینه لُبّی است که در هنگام تفسیر و استنباط حکم از ادله شرعی باید مورد لحاظ قرار گیرد.
۸۴۰.

The Possibility of Recourse to the Religious Other in Islamic Comparative Theology: An Analysis Grounded in the Qur’an, Hadith, and Reason

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۹ تعداد دانلود : ۱۷
Within the confessional approach to comparative theology, epistemic recourse to engagement with other religious traditions aims at attaining a deeper understanding of the home tradition while maintaining fidelity to the boundaries of its orthodoxy and orthopraxy. In this framework, the religious data of other traditions are consulted, examined, and brought into comparison with those of one’s own tradition. From the standpoint of Islamic orthodoxy, however, such engagement requires theoretical justification. This foundational epistemological concern constitutes the central problem addressed in the present study. The guiding question is therefore: within Islamic comparative theology, how can engagement with and benefit from the religious data of other traditions be justified? The study employs a descriptive‑analytical and comparative method. Its findings suggest that the legitimacy of such engagement may be inferred through the cumulative force and mutual corroboration of evidences derived from the Qurʾan, the hadith, and reason. Elements of truth present in other religious traditions may be understood as vestiges of humanity’s historical and prehistorical encounters with the Sacred Source, as well as products of human reason and fiṭrah (the primordial human disposition). Such elements are dispersed across diverse times and places, yet remain accessible to discerning theological inquiry. Furthermore, interreligious learning is not limited to drawing upon the object of comparison—that is, appropriating religious data from another tradition. The act of comparison itself also possesses intrinsic epistemic fecundity. Accordingly, this study concentrates on establishing the justificatory grounds for such engagement, while leaving the systematic articulation of the methodological and inferential frameworks required for interreligious learning to future research.

تبلیغات

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

حوزه تخصصی

زبان