درخت حوزه‌های تخصصی

علوم سیاسی

حوزه‌های تخصصی
ادبیات اقتصاد تاریخ تربیت بدنی جغرافیا حقوق روانشناسی زبان شناسی علم اطلاعات و دانش‌شناسی علوم اجتماعی علوم اسلامی علوم انسانی علوم تربیتی علوم سیاسی فلسفه و منطق مدیریت مطالعات زنان هنر و معماری
آثار و زندگینامه اندیشمندان سیاسی آثار و زندگینامه بزرگان روابط بین الملل اصول روابط بین الملل اقتصاد سیاسی بین الملل امنیت ملی و بین المللی اندیشه سیاسی تاریخ تحولات سیاسی اجتماعی ایران تاریخ روابط بین الملل توسعه و مسایل سیاسی اجتماعی مربوط به شمال و جنوب جامعه شناسی سیاسی جهانی شدن روابط خارجی ایران روانشناسی سیاسی روش شناسی سازمان های بین المللی سیاست خارجی (مبانی و مفاهیم نظری) سیاست خارجی ایران سیاستگذاری عمومی فرهنگ و سیاست مبانی علم سیاست مسایل ایران مطالعات منطقه ای نظریه های روابط بین الملل نقد و بررسی کتاب
ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۱٬۲۲۱ تا ۱٬۲۴۰ مورد از کل ۳۳٬۸۹۱ مورد.
۱۲۲۱.

مدیریت کارآمد و قدرت ملی در منظومه فکری آیت الله خامنه ای(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی دوره ۳ تابستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۱۰) 49 - 72
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۱ تعداد دانلود : ۹۳
تقویت قدرت ملی با استفاده از مدیریت منابع داخلی و بهره گیری از ظرفیت های خارجی بخشی از کار ویژه های دولت ها را در عصر حاضر تشکیل می دهند. پس از پیروزی انقلاب اسلامی تقویت قدرت ملی و دستیابی به اهداف ملی یکی از مهم ترین هدف گذاری های نخبگان سیاسی را تشکیل داد. مدیریت کارآمد منابع داخلی جهت استحکام منابع داخلی قدرت ملی و جلوگیری از هدر رفت منابع بخش جدایی ناپذیر طرح های کلان ملی قلمداد شد. آیت الله خامنه ای در ارتباط با مدیریت کلان مسائل ملی در حوزه های مختلف و ارتباطان با قدرت ملی در قالب بیانات متنوع مطالبی را مطرح کرده اند. پژوهش حاضر بر اساس مطالعه بیانات ایشان در حوزه مسائل مدیریت کارآمد در سطح کشور و پیوند آن با مقوله قدرت ملی سازماندهی شده است. آیت الله خامنه ای با رویکرد ترکیبی به قدرت ملی و قراردادن آن به عنوان مهم ترین بستر زمینه ساز حکمرانی مطلوب ملی به مقوله کارآمدی از دریچه تقویت قدرت ملی پرداخته اند. سؤال پژوهش حاضر این است که در دیدگاه آیت الله خامنه ای چه پیوندی بین مدیریت کارآمد و تقویت قدرت ملی وجود دارد؟ در پاسخ به سؤال فوق فرضیه ذیل مطرح می شود که در بیانات ایشان مدیریت کارآمد در قالب مدیریت ذیل مفهوم مدیریت جهادی با رعایت لوازم نظری آن به تقویت قدرت نرم (مقبولیت و مشروعیت نظام) و قدرت سخت (تولید قدرت نظامی و اقتصادی) می انجامد. روش پژوهش در مقاله حاضر توصیفی- تبیینی و روش جمع آوری منابع اسنادی است.
۱۲۲۲.

Cooperation and Conflict in the New Century: Strategic Implications for the Islamic Republic of Iran(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: Contemporary Research on the Islamic Revolution, Volume ۷, Issue ۲۳, Winter ۲۰۲۵ 150 - 123
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۵۰ تعداد دانلود : ۱۷۲
Following the end of the Cold War, the new world order was defined in terms of cooperation patterns in an interdependent world, even in the form of increasing globalization. However, contrary to what was proposed in theory, the practical realm and the operational arena of the world witnessed increasing competition and endless conflicts, confronting countries with emergent properties in the strategic environment. The Islamic Republic of Iran is among the countries that have been severely affected by such emergent properties and requires the create of a new strategic environment, a subject that has rendered international relations literature highly inefficient in both theoretical and applied domains, failing to address the strategic considerations of countries, including the Islamic Republic of Iran, in such a situation. In this regard, the question arises: ‘What are the strategic implications commensurate with the intensification and increase of regional and international conflicts?’ The answer is that regarding the emergence of a network of emergent conflicts that are sensitively dependent, the strategic decisions and necessities of countries will be influenced by this network. The present study examines the hypothesis by applying the abduction method and based on a complexity-chaos approach. The findings indicated that the Islamic Republic of Iran should formulate policies based on increasing complexity, enduring conflicts, and immediate deterrence by employing power diversity, and avoid any restriction of power elements and disruption in scientific-technological development. Otherwise, it may suffer an irreparable power gap with other actors, as in the past two centuries, and then face an existential threat.
۱۲۲۳.

تحلیل گفتمان سوسیالیسم حزب توده در جریان انقلاب اسلامی ایران(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: انقلاب پژوهی سال ۳ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۶ 75-100
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۲ تعداد دانلود : ۶۰
این مقاله به تحلیل گفتمان سوسیالیستی حزب توده در انقلاب اسلامی ایران (۱۳۵۷) با استفاده از نظریه گفتمان ارنستو لاکلاو و شانتال موفه می پردازد. با روش تحلیل گفتمان، چگونگی بازنمایی و سامان دهی مفاهیم کلیدی همچون نقطه کانونی، دال برتر، دال تهی، دقایق و هویت در گفتمان حزب توده بررسی شده است. داده ها از متون دسته اول حزب توده با نمونه گیری هدفمند و تحلیل کیفی استخراج شده اند. یافته ها نشان می دهد گفتمان حزب توده در قالب مارکسیسم- لنینیسم چهار حوزه اقتصاد، اجتماع، فرهنگ و سیاست را معنا می بخشد. نقطه کانونی و دال برتر این گفتمان مارکسیسم- لنینیسم است که حاملان آن خود را مارکسیست-لنینیست و دیگران را غیرمارکسیست-لنینیست می دانند. دال های تهی شامل برابری، عدالت، آزادی، استقلال از سرمایه داری و پیشرفت است. دقایق مهم گفتمان طبقه، حزب، مبارزه، دموکراسی، عدالت، آزادی، امپریالیسم، سرمایه داری و سوسیالیسم هستند. این گفتمان نظام سلطنتی استبدادی، سلطنت مشروطه، لیبرالیسم، سلطنت اسلامی و مائوئیسم را نفی کرده و سوسیالیسم را به عنوان وضعیت مطلوب و اسطوره سیاسی خود معرفی می کند.
۱۲۲۴.

کاربست مصلحت در نظام سیاسی مبتنی بر ولایت فقیه با تأکید بر دیدگاه های آیت الله جوادی آملی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: اندیشه سیاسی در اسلام بهار ۱۴۰۴ شماره ۴۳ 51 - 76
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۸ تعداد دانلود : ۱۰۸
مصلحت در فقه از جایگاه ویژه ای (به ویژه فقه سیاسی) برخوردار است. فقه سیاسی در مقام بهره گیری از مصلحت در سه مقام: «تشریع احکام از سوی خداوند»، «استنباط احکام شرعی» و «اجرای احکام شرعیه» است. نوشتار حاضر با برگزیدن مقام سوم کارکرد مصلحت؛ یعنی «اجرای احکام شرعی» به بررسی نقش و جایگاه مصلحت در فقه سیاسی شیعه، به ویژه در نظام ولایت فقیه با تأکید بر اندیشه های جوادی آملی خواهد پرداخت. ازاین رو، پرسش اصلی این است: نقش مصلحت در اجرای احکام اسلامی چگونه بوده و دیدگاه ایشان چگونه به این نقش اشاره می کند. در این خصوص از روش کتابخانه ای- اسنادی برای پاسخ بهره گرفته و فرضیه پژوهش نیز بر این استوار است که مصلحت نقش ویژه ای در فقه سیاسی برای اداره جامعه اسلامی با محوریت ولایت فقیه به ویژه ولایت مطلقه فقیه دارد و یافته ها حکایت از توأمانی وظیفه و اختیار ولی فقیه و همچنین بسط گستره اختیارات ولی فقیه بر مبنای گستره وظایف آن تا سر حد اختیارات پیامبر (ص) و امامان معصوم (ع) در مقام اجرای احکام اسلامی و مصلحت سنجی در چهارچوب استنباط صحیح از احکام اسلامی برای رفع تزاحم احکام اسلامی با استفاده از قاعده «تقدم اهم بر مهم» دارد.
۱۲۲۵.

مسیرهای متنوع حکمرانی مبتنی بر دانش مغز: مورد کاوی تطبیقی کیفی سه دولت آلمان، هلند و انگلستان(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: دولت پژوهی سال ۱۱ بهار ۱۴۰۴ شماره ۴۱ 81 - 132
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۵ تعداد دانلود : ۱۱۳
  از حدود سال ۲۰۱۰ میلادی دولت های مختلف به پیش گامی انگلستان، به ادغام دانش مغز در فرایند حکمرانی مبادرت ورزیدند و ساختارهای سازمانی ویژه ای را در بدنه دولت متولی تصمیم سازی مبتنی بر علوم شناختی کردند. با این حال در ایران، ضمن  کاربست فزاینده اصطلاح «حکمرانی شناختی» نهادینه سازی برای اجرای آن صورت نگرفته است. یکی از حلقه های مفقوده تبیین این مفهوم توجه به سایر ابعاد ذاتی دولت ها از جمله فرهنگ سیاسی منحصربه فرد آن هاست که در فرایند حکمرانی بازتاب می یابد. پرسش اصلی این است که فرهنگ سیاسی دولت ها چگونه بر شکل گیری ساختار سازمانی حکمرانی شناختی آن ها تأثیر گذاشته است؟ این مقاله در قالب یک پژوهش کیفی با رویکرد موردکاوی تطبیقی، تجربه سه کشور انگلستان، آلمان و هلند را در زمینه حکمرانی شناختی با یکدیگر مقایسه می کند. فرض ابتدای مقاله این است که فرهنگ سیاسی کشورها در برساخته شدن مدل های متفاوت حکمرانی شناختی آن ها تأثیر گذاشته است. یافته های مقاله نشان می دهد که در آلمان فرهنگ سیاسی تمرکزگرا و اجماع محور منجر به شکل گیری نوعی حکمرانی شناختی متمرکز شده است. در مقابل فرهنگ سیاسی پولدری در هلند به شکل گیری مدل شبکه ای در حکمرانی شناختی انجامیده است و سنت های دموکراتیک و پارلمانی انگلستان در قالب نوعی حکمرانی شناختی غیرمتمرکز پدیدار گشته که به تدریج به سمت مدل شبکه ای پیش می رود. نتایج حاصل از این مقاله بیانگر لزوم توجه به فرهنگ سیاسی منحصربه فرد کشور جمهوری اسلامی ایران در طراحی هرگونه ساختار سازمانی برای حکمرانی این کشور است. 
۱۲۲۶.

نقش کشورهای خلیج فارس در آینده حکمرانی جهانی انرژی

نویسنده:
منبع: غرب آسیا سال ۳ تابستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۹) 65 - 107
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۲ تعداد دانلود : ۶۷
چشم انداز جهانی گذار انرژی تحت تأثیر دو عامل تغییرات آب وهوایی و تحولات فنآورانه شکل خواهد گرفت. در این راستا، حکمرانی جهانی انرژی که به معنای مجموعه قواعد، نهادها و هنجارهای بین المللی تنظیم کننده تولید، توزیع و مصرف انرژی است، دستخوش دگرگونی بنیادینی می شود. این تحول، پارادایم سنتی نفوذ کشورهای حاشیه خلیج فارس را که صرفاً متکی بر ذخایر عظیم هیدروکربنی هستند را به چالش می کشد. این مقاله در صدد پاسخ به این سوال خواهد بود که نقش کشورهای خلیج فارس در آینده ی حکمرانی جهانی انرژی چگونه خواهد بود؟ در پاسخ به این سوال این فرضیه مطرح است که کشورهای خلیج فارس با سرمایه گذاری و توسعه ی فنآوری های نوین انرژی و متنوع سازی سبد انرژی خود می توانند در آینده ی حکمرانی جهانی انرژی نقش موثری را ایفا کنند. روش پژوهش این مقاله براساس چارچوب نظری امنیت انرژی و گردآوری داده ها بر پایه ی منابع کتاب خانه ای خواهد بود. نتایج این پژوهش نشان می دهد که کشورهای خلیج فارس با هدف تبدیل شدن به بازیگران کلیدی در انرژی های نو، در حال گذار از صادرات نفت خام به صادرات فرآورده های نفتی با ارزش افزوده و سرمایه گذاری بسیار در انرژی های تجدیدپذیر هستند. این کشورها می خواهند به قطب صنایع آینده تبدیل شوند، اما با چالش هایی از جمله شکاف بین برنامه و عمل، رقابت فنآورانه و وابستگی به درآمد نفت مواجه هستند. موفقیت در این گذار، تعیین کننده نفوذ آتی آنها در حکمرانی جهانی انرژی خواهد بود. با این حال، با توجه به روندهای موجود به نظر می رسد که کشورهای خلیج فارس هویت نفتی خود را حفظ کنند.
۱۲۲۷.

مصونیت تمدن نوین اسلامی با شناخت التقاط و راهبردهای مقابله ای در اندیشه آیت الله خامنه ای (ره)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی دوره ۸ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۱۶) 283-306
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۳ تعداد دانلود : ۸۴
زمینه و هدف: التقاط دینی مسئله ای فرهنگى و نوعی بى انضباطى و آش فتگى معرفتى است که به دلیل مخالفت با آموزه های اصیل دینی، کیان معرفت اسلامى و در پی آن تمدن نوین انقلاب را به مخاطره انداخته است. بیانات آیت الله خامنه ای(ره)، به عنوان رهبر جمهوری اسلامی و دانشمندی مسئول و آگاه به مبانى معرفتى اسلام، منبعی معرفتی برای تشخیص حق از باطل است. بدین جهت پژوهش حاضر با هدف ارائه طریق صحیح مقابله با التقاط گران، به شناخت التقاط و راهبردهای مقابله ای در اندیشه آیت الله خامنه ای(ره) پرداخته است. روش پژوهش: تحلیل مضمون است. سخنان مقام معظم رهبری به عنوان جامعه تحقیق، و سایر منابع ناظر به اهداف پژوهش به عنوان منابع تبیینی و تکمیلی استفاده شده اند. یافته ها: از ۲۷ مضمون پایه، ده مضمون سازمان دهنده به دست آمد، با ادغام مؤلفه ها درنهایت چهار مقوله کلان «ویژگی های التقاط»، «آثار التقاط»، «راهکارهای آفندی مصونیت از التقاط» و «راهکارهای پدافندی صیانت از التقاط» به دست آمد؛ سپس ذیل هریک از مقولات اصلی مجموعه ای از مفاهیم مرتبط سامان دهی شد. نتایج: از منظر مقام معظم رهبری التقاط دارای شش ویژگی اصلی است: «هدفمندی غیراسلامی»، «ایجاد انحراف در دین»، «ترکیب غیرعلمی نظرات»، «تفسیربه رأی»، «استنباط های مبتنی بر سلیقه» و «خروج از مبانی فقاهتی در نظریه پردازی». مهم ترین پیامد التقاط «خارج شدن از اصول دینی» است و مصونیت از آن نیز با دو روش آفندی و پدافندی میسر است.
۱۲۲۸.

دیپلماسی اقتصادی هندوستان در عربستان سعودی (2024- 2014)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: سیاست خارجی سال ۳۹ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳ (پیاپی ۱۵۵) 175-202
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۱ تعداد دانلود : ۸۰
با فروپاشی شوروی و پایان جنگ سرد، جهان دچار تغییرات شگرف شد که جهانی شدن مهم ترین نمود این امر است. از این رو، از نیمه دهه 90 میلادی که تاکید بر چند جانبه گرایی روند رو به رشدی را تجربه کرد، قدرت های نوظهوری نیز در عرصه بین الملل به بازیگری پرداختند. یکی از مهم ترین آنها هندوستان است که از زمان روی کار آمدن نارندرا مودی توانسته با در پیش گرفتن یک سیاست خارجی توسعه گرا، با کشورهای گوناگون جهان از جمله عربستان سعودی به دادوستد بپردازد و در برابر، عربستان سعودی نیز برای برنامه های توسعه محور خود نیاز به دو عنصر سرمایه و نیروی کار دارد و هندوستان شریک مناسبی برای این کشور است که می تواند نیازهای این کشور را بر مبنای یک وابستگی متقابل اقتصادی برطرف کند. روابط این دو واحد سیاسی پیشینه ای دیرینه دارد و علیرغم ماهیتی اقتصادی، اهداف امنیتی را نیز دنبال می کند. با توجه به موارد بالا، پرسش اصلی در این مقاله این است که راهبرد دیپلماسی اقتصادی هند در عربستان سعودی دارای چه عناصری و تبیین کننده چه اهدافی می باشد؟ روش پژوهش استفاده شده در این مقاله، کیفی و با رویکرد توصیفی –تحلیلی است. نویسندگان کوشیده اند در چهارچوب نظریه وابستگی متقابل نشان دهند که هندوستان با یک رویکرد مبتنی بر استفاده از قدرت نرم در چهارچوب همکاری های اقتصادی، اهدافی همچون کنترل پاکستان، موازنه قوا با چین، امنیت غذایی و تقویت سیاست بازار بزرگ هند را در منطقه خلیج فارس پیش ببرد.
۱۲۲۹.

نقش فکری سید جمال الدین اسدآبادی بعنوان طلایه دار بیداری اسلامی در نهضت مشروطه(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: راهبرد سیاسی سال ۹ تابستان ۱۴۰۴ شماره ۳۳ 87-108
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۴۱ تعداد دانلود : ۷۵
نخستین کسی که منادی بیداری اسلامی بود و بذرهای تغییر و دگرگونی را در اواخر دوره قاجار در جامعه ایران پاشید، سید جمال الدین اسدآبادی بود. دعوت و نهضت او برخلاف بسیاری از دعوت ها و نهضت ها هم جنبه فکری – فرهنگی داشت و هم جنبه سیاسی- اجتماعی و این دو جنبه نیز در یک پیوند منطقی با یکدیگر قرار داشتند.آغاز مبارزه او با استبداد داخلی و استعمار خارجی دوره قاجار در قضیه جنبش تنباکو بود، برخی معتقدند که نامه سید جمال در صدور فتوای مشهور تحریم تنباکو از جانب آیت الله میرزای شیرازی و جنبش تنباکو ، تأثیر بسزایی داشته است. بعد از جنبش تنباکو او در صدد اصلاحات در حکومت قاجار و شخص ناصرالدین شاه برآمد که اصلاحات او با مخالفت ناصرالدین شاه مواجه شد و در نهایت پادشاه قاجار دستور به تبعید او را از کشور داد. سید جمال راه علاج فساد حکومت قاجار و تمام سلسله های شاهی در ایران را تاسیس قانون و تبدیل حکومت استبداد به حکومت مشروطه و برقراری قانون به جای رسوم و اوامر معرفی می کند.
۱۲۳۰.

بررسی جامعه شناختی پیوند میان مطالعه ادبیات و هویت فرهنگی در میان دانشجویان دانشگاه شاهد(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات ملی سال ۲۶ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳ (پیاپی ۱۰۳) 29 - 52
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۳ تعداد دانلود : ۱۰۸
ادبیات فارسی به عنوان یکی از غنی ترین و کهن ترین میراث های فرهنگی ایران، نقش مهمی در شکل دهی به هویت ملی و فرهنگی ایرانیان ایفا می کند. شعر فارسی، با زیبایی های زبانی و مفاهیم عمیق خود، همواره موردتوجه علاقه مندان به ادبیات قرار گرفته است. در این میان، دانشجویان به عنوان نسل جوان و آینده ساز کشور، نقش بسزایی در حفظ و ترویج این میراث ارزشمند دارند؛ بر این اساس، هدف از پژوهش حاضر بررسی میزان علاقه مندی و خواندن شعر و ادبیات فارسی در بین دانشجویان است. روش این تحقیق به صورت پیمایشی بوده و با استفاده از ابزار پرسشنامه انجام شده است. جامعه آماری این پژوهش شامل دانشجویان دانشگاه شاهد تهران بوده و نمونه آماری به صورت تصادفی انتخاب شده است. برای افزایش اعتبار و پایایی نتایج، از روش های آماری معتبر و آزمون های پایایی استفاده شده است. نتایج نشان داد که 4/43 درصد از پاسخگویان میزان علاقه مندی خود را به ادبیات فارسی در حد متوسط و 7/4 درصد در حد خیلی کم گزارش کرده اند. این یافته ها نشان دهنده علاقه مندی بالاتر از حد متوسط دانشجویان به شعر و ادبیات فارسی است؛ اما میزان مطالعه شعر در بین دانشجویان کمتر از حد انتظار است. نقش ادبیات در ترویج اخلاق انسانی و گرایش های زیبایی شناسانه به ترتیب 03/79 درصد و 40/77 درصد گزارش شده است. میزان لذت بردن از مطالعه یک شعر 74/88 درصد و میزان همدلی با قهرمانان داستان ها 55/72 درصد بوده است. برای تقویت و توسعه این علاقه مندی، پیشنهاداتی ازجمله برگزاری جلسات شعرخوانی و نقد ادبی، تجهیز کتابخانه ها با منابع ادبی، برگزاری دوره ها و کارگروه های آموزشی، فعالیت های فرهنگی و هنری و توسعه برنامه های مطالعاتی مرتبط با ادبیات فارسی ارائه شده است.
۱۲۳۱.

لزوم بازتعریف اولویت های منطقه ای ایران در نظام بین الملل آینده از منظر سازه انگاری (با نگاهی به جنگ 12روزه)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: آینده پژوهی انقلاب اسلامی سال ۶ زمستان ۱۴۰۴ شماره ۴ (پیاپی ۲۳) 167-187
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۴ تعداد دانلود : ۵۸
دگرگونی های پُرشتاب کنونی جهان و کوتاه شدن مسیر رسیدن به دوران تثبیت ساختار آینده نظام بین الملل باعث شده تا توجه به نگرش های کوآنتومی بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد. دوران جدیدی که در آن نظم های منطقه ای حرف اول را می زنند. تمام شواهد نشان می دهد که ساختار تک-چندقطبی نظام جهانی در حال حرکت به سوی ساختار چندقطبی-چندمحور است. اگرچه هنوز تا زمان تکوین و تثبیت این ساختار نوین فاصله داریم، اما درباره اینکه در نظم جدید جهانی سویه های هنجاری پُررنگ تر از قبل است، اتفاق نظر وجود دارد. در چنین دورانی که اصلی ترین نمود آن «پراکندگی قدرت» است، بخشی از کم توانی های مادی ایران برای نقش آفرینی موثر در محدوده های منطقه ای با بهره مندی از ظرفیت بالای معنایی ایران اسلامی قابل ترمیم است. البته تحقق اینها در صورتی است که سیاست خارجی کشور با انتخاب صحیح ترجیحات و اولویت های منطقه ای بتواند از این شرایط بهره برداری حداکثری نماید. هدفی که با سپری کردن تجربه جنگ 12روزه به عنوان گرانیگاه تحولات آتی منطقه، نسبت به قبل در دسترس تر است. در همین پیوند کنکاش برای یافتن اولویت های منطقه ای سیاست خارجی ج.ا.ایران در نظام بین الملل آینده آنهم از زاویه دید سازه انگاری مسئله اصلی این نوشتار را تشکیل داده است. یافته های مقاله حکایت از آن دارد که در نظام بین الملل آینده به حسب پویایی های نوین نظم های منطقه ای ضروری است تا سیاستگذاران دستگاه سیاست خارجی به دنبال برقراری توازن میان دو منطقه اصلی و موثر «حوزه تمدنی ایران/ایران فرهنگی» و «خاورمیانه عربی-آسیایی» باشند، امری که در سال های قبل چندان مورد توجه قرار نگرفته و باعث شده تا با غفلت از ظرفیت های موجود در منطقه ایران فرهنگی، فرصت های زیادی از بین برود. ادعایی که در این مقاله با بررسی نوع واکنش کشورهای این دو منطقه در قبال جنگ 12روزه ایران با اسرائیل هم راستی آزمایی شد و مشخص شد که تداوم قصور در توجه به این منطقه در نظام بین الملل آینده حتما خُسران آفرین خواهد بود.
۱۲۳۲.

نخبگان سیاسی و تقسیم قدرت در ایران؛ چالش ها و راهکارها(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: جستارهای سیاسی معاصر سال ۱۶ تابستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۵۶) 31-62
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱۵ تعداد دانلود : ۹۴
گردش نخبگان سیاسی، ضرورتی سیاسی در گسترش عدالت اجتماعی به حساب می آید، عدم گردش نخبگان در سپهر سیاسی جوامع، موجبات تمرکز قدرت و زمینه سازی برای استفاده ی نادرست از آن را فراهم می آورد. در واقع گردش نخبگان سیاسی، اثرات و پیامدهای مختلفی در ابعاد گوناگون به دنبال دارد. به گونه ای که این حرکت، نه تنها به تقویت دموکراسی و توزیع عادلانه ی قدرت منجر می شود، بلکه در کارایی نظام سیاسی و تقویت جامعه مدنی نیز اثرات بسزایی دارد. پرسش اصلی پژوهش آن است که چه موانعی در عدم گردش نخبگان سیاسی و در نهایت بازتوزیع قدرت سیاسی در جمهوری اسلامی ایران نقش دارد؟ مقاله ی حاضر با استفاده از روش پژوهش توصیفی–تحلیلی و با بررسی متغیرهای پژوهش و روابط میان آن ها و همچنین با استفاده از نظریه ی بوروکراسی وبر، تلاش می کند تا بحث گردش نخبگان در جمهوری اسلامی ایران را مورد واکاوی قرار دهد. نتیجه گیری پژوهش نشان می دهد که عدم گردش نخبگان سیاسی به طور عمودی و به جای آن گردش مدیران در نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران، موجب تضعیف بازتوزیع قدرت سیاسی در جمهوری اسلامی ایران شده است. عواملی به عنوان مانع شناسایی شده اند که در صورت رفع آن ها، این مشکل برطرف خواهد شد.
۱۲۳۳.

تحلیل محتوای تحولات الگوی توسعه در برنامه های اقتصادی فدراسیون روسیه(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات اوراسیای مرکزی سال ۱۸ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲ (پیاپی ۳۷) 93-118
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۲ تعداد دانلود : ۷۱
تحولات ساختار الگوی توسعه اقتصادی در فدراسیون روسیه در تلاطم های سیاسی و اقتصادی در دهه اخیر به مسئله ای مبهم و نیازمند پژوهش تبدیل شده است. روند تحولات و تغییرهای الگوهای توسعه اقتصادی در فدراسیون روسیه در دو بحران برون زای کرونا و تشدید تنش سیاسی نظامی با اوکراین به نظر می رسد به سوی تاب آوری اقتصادی پیش رفته است. در این نوشتار می خواهیم با بررسی اسناد توسعه ای دولت روسیه، الگوی تغییر نگاه دولت به توسعه اقتصادی در روسیه را استخراج کنیم. محتوای اسناد مربوط با توسعه اقتصادی منتشر شده در سایت دولت فدراسیون روسیه در سه دوره زمانی پیش از کرونا (2018-2019)، دوره کرونا (2020-2021) و دوره جنگ با اوکراین (2022-2023) با استفاده از ابزار پژوهش تحلیل محتوا در بستر نرم افزار اطلس تی را تحلیل و تحولات سیاست گذاری این کشور را در رویارویی با بحران های پیش بینی نشده بررسی کنیم. نویسنده در پی پاسخ این پرسش هستی که «چگونه بحران های پیش بینی نشده موجب تحول چشم انداز توسعه در روسیه به سوی الگوی تاب آوری اقتصادی شده اند؟» در پاسخ این فرضیه مطرح می شود که در بحران های پیش بینی نشده سال های اخیر، خط مشی گذاران روسیه، الگوی توسعه مطلوب کشور را الگوی سازگار با تاب آوری اقتصادی تعریف کرده اند. این نوشتار تأکید می کند که راهبرد های مبتنی بر تاب آوری اقتصادی می توانند در ایجاد پایداری، تقویت ظرفیت های داخلی و تاب آوری در برابر بحران ها مؤثر باشند.
۱۲۳۴.

تبارشناسی برساخت نسبت سوژه دینی در مکتب قرآن کردستان با سوژه انقلابی در انقلاب اسلامی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: انقلاب پژوهی سال ۳ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۶ 201-222
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۸۳ تعداد دانلود : ۱۴۶
بازخوانی و نقد اندیشه و کنش جریان های دینی معاصر، ضرورتی دوچندان یافته است. جریان «مکتب قرآن» یکی از این جریان هاست که در دهه پنجاه، در واکنش به تحولات فکری و اجتماعی جامعه کردستان و به رهبری احمد مفتی زاده، شکل گرفت. این پژوهش با بهره گیری از رویکرد تبارشناسی فوکویی و با تکیه بر منابع کتابخانه ای و تاریخ شفاهی، به بررسی سازوکارهای انضباطی به کاررفته در مکتب قرآن کردستان در جهت برساخت سوژه دینی می پردازد و نسبت این سوژه با سوژه انقلابی در بستر انقلاب را تحلیل می کند. پرسش اصلی این پژوهش آن است که مکتب قرآن با چه تکنیک های انضباطی به بازتولید سوژه های دینی می پرداخت و این مکانیسم ها چگونه در تعامل و ارتباط با سوژه انقلابی ایرانی قرار می گرفتند؟ یافته های پژوهش نشان می دهد که مکتب قرآن با بهره گیری از مجموعه ای از تکنیک های انضباطی نظیر دیگری سازی (معرفی گروه هایی مانند چپ ها و جریان طریقت و روحانیون سنتی به عنوان دشمن)، بازنویسی تاریخ (تحریف روایت های تاریخی برای کنترل ذهنیت)، اقتصاد سیاسی بدن (مدیریت معیشت برای مقابله با جذابیت های چپ)، توزیع مکانی (کنترل افراد بر اساس جنسیت، سن و سواد) و پرورش خود (ترغیب به توبه و هنجارپذیری)، هم ریخت سازی با سوژه مرکزی انقلابی (جای دهی در گفتمان رسمی) سوژه های دینی مطیع و یکدست را می ساخت. درنتیجه، این تکنیک ها به مکتب قرآن امکان داد تا سوژه ای خاص با عنوان «سوژه مکتبی» را برساخت کند؛ سوژه ای با ویژگی های ایدئولوژیک، انضباط پذیر و متمایز از دیگر سوژه ها در فضای فکری کردستان. هم زمان این سوژه در چهارچوب انقلاب اسلامی، هم راستا با سوژه انقلابی ایرانی تعریف و هویت مند می شد.
۱۲۳۵.

دیالکتیک حکومت و جامعه در دوره پادشاهی مشروطه امان الله خان(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: سیاست دوره ۵۵ زمستان ۱۴۰۴ شماره ۴ 923-895
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۷ تعداد دانلود : ۸۲
این پژوهش به بررسی دیالکتیک پیچیده و دیرینه بین حکومت و جامعه در دوره پادشاهی مشروطه امان الله خان در افغانستان (1919-1927) می پردازد. سؤال اصلی پژوهش این است که با تمرکز بر رابطه دیالکتیکی حکومت و جامعه در افغانستان از سال 1919 تا 1927، چه نوع لویاتانی در دوران سلطنت امان الله خان شکل گرفت و چه ویژگی هایی داشت؟ فرضیه اصلی این تحقیق، استوار بر چارچوب «راه باریک آزادی» رابینسون و عجم اوغلو، این است که دولت امانی با وجود تلاش برای مدرنیزاسیون و نهادینه سازی عناصر مشروطیت، به دلیل مقاومت های اجتماعی و فرهنگی نتوانست به طور کامل از ویژگی های استبدادی و تمرکز قدرت رها شود و به لویاتان غایب تبدیل شد. این پژوهش با استفاده از روش تحلیل کیفی داده ها از منابع، نشان می دهد که اصلاحات مدرن گرایانه امان الله خان با مقاومت های فرهنگی و اجتماعی مواجه شد و به ایجاد تنش بین حکومت و جامعه انجامید. یافته ها حاکی از آن است که حکومت امان الله خان، با وجود تمرکز قدرت و ویژگی های استبدادی، در تلاش برای نهادینه سازی برخی عناصر مشروطیت از طریق اصلاحات قانونی و اجتماعی با چالش های جدی روبه رو بود و در نهایت به لویاتان غایب تبدیل شد.
۱۲۳۶.

سازوکارهای اقتدار قضایی از نگاه آیت الله خامنه ای با تمرکز بر ثبات امنیت داخلی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی دوره ۳ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳ (پیاپی ۱۱) 91 - 138
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۵ تعداد دانلود : ۶۵
بر اساس اصل 156 قانون اساسی کشور، گسترش عدالت و آزادی های مشروع، نظارت بر حُسن اجرای قوانین، رسیدگی به تظلمات، احیای حقوق عامه، کشف جرم، تعقیب و تعزیر مجرمین و اجرای حدود الهی و اقدام مناسب در پیشگیری، وظیفه اصلی قوه قضائیه است که نتیجه آن درمجموع تولید، تأمین و تثبیت امنیت داخلی و صیانت از آن خواهد بود. تحقق این رسالت بر اساس فرمایشات آیت الله خامنه ای مستلزم ابتنای قوه قضائیه به دو عامل اقتدار و اعتماد است. قوه قضائیه به عنوان یکی از ارکان اساسی حاکمیتی، می بایست از راهبردها و رهنمودهای حکیمانه رهبری پیروی نموده و بر درون مایه رهنمودهای ایشان، اشراف تام یابد. در صورت عدم تبیین صحیح کارآمدی و اقتدار قضایی و اجرای آن، شاهد تضییع حقوق مردم و تعمیم نارضایتی و اخلال در نظم و امنیت در جامعه خواهیم بود؛ بنابراین سؤال اساسی این است که مؤلفه های کارآمدی و اقتدار قضایی از منظر آیت الله خامنه ای کدامند؟ این پژوهش تلاش دارد تا نسبت به تحلیل مضمون مجموعه بیانات، سخنرانی ها و پیام های آیت الله خامنه ای، مؤلفه های اقتدار قضایی از نگاه ایشان را با تمرکز بر ثبات امنیت داخلی شناسایی نماید. پژوهش حاضر، تحقیقی کاربردی - توسعه ای است که برای گردآوری داده ها، از روش کیفی (با رویکرد اکتشافی تحلیل مضمون) استفاده شد. جامعه آماری، مجموعه بیانات، سخنرانی ها، پیام های آیت الله خامنه ای (1368 الی آذرماه 1402) است. یافته های تحقیق نشان داد که سازوکارهای اقتدار قضایی از نگاه ایشان با تمرکز بر ثبات امنیت داخلی در دو بخش سازوکارهای ساختاری و رفتاری قابل صورت بندی اند، سازوکارهای ساختاری مشتمل بر گزاره هایی مانند؛ «جذب و گزینش»، «تربیت و آموزش»، «به کارگیری و انتصاب» و «نظارت و واپایش» و سازوکارهای رفتاری اثربخش بر اقتدار قضایی از نگاه ایشان با تمرکز بر ثبات امنیت داخلی شامل «پیشگیری از جرم»، «اعتماد افزایی»، «امنیت آفرینی»، «فساد ستیزی»، «عدالت ورزی»، «برنامه محوری و تحول گرایی»، «مردم مداری»، «قاطعیت قضایی» و «قانون مداری» است.
۱۲۳۷.

تهدیدهای هسته ای در جنگ اوکراین و تأثیر افکار عمومی روسیه بر سیاست بازدارندگی هسته ای کرملین(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: مطالعات اوراسیای مرکزی سال ۱۸ بهار و تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۳۶) 303 - 334
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۶ تعداد دانلود : ۱۰۳
جنگ اوکراین سبب شد که روسیه بر توانایی نظامی هسته ای خود بیشتر تأکید کند و به تهدیدهای هسته ای به منظور اثرگذاری بر افکار عمومی، بازدارندگی مداخله مستقیم ناتو و به تسلیم واداشتن اوکراین ادامه دهد. فشار افکار عمومی چالشی برای همه دولت ها در یافتن راهکارهایی برای جلب حمایت شهروندان از سیاست های بحث برانگیزشان به شمار می آید. پرسش اصلی پژوهش عبارتست از: چگونه روابط ستیزه جویانه و پرتنش روسیه و ناتو بر دیدگاه مردم روسیه در مورد کاربرد نظامی جنگ افزارهای هسته ای تأثیر داشته است و به دگرگونی سیاست هسته ای کرملین کمک کرده است؟ در فرضیه پژوهش استدلال می شود که افزایش رویارویی تنش زا در روابط قدرت های بزرگ پس از جنگ اوکراین و سست شدن حرام انگاری (تابوی) هسته ای در افکار عمومی روسیه به تأکید بیشتر بر تهدید کاربرد سلاح های هسته ای در سیاست بازدارندگی هسته ای دولت پوتین منجر شده است. از رویکردی کیفی در چارچوب نظریه های بازدارندگی و افکار عمومی، برای تحلیل و تبیین مضمون کلی سخنان تحریک آمیز مقام های روسی و یافته های نمونه هایی از نظرسنجی های عمومی در مورد مسائل هسته ای در روسیه و امریکا برای پاسخ دهی به پرسش های پژوهشی و درک پیامدهای تهدیدهای هسته ای روسیه استفاده می شود. سرانجام، پیشنهادهای سیاستی پژوهشگران و نخبگان علمی برای مدیریت بحران و کاهش احتمال به واقعیت پیوستن تهدید کرملین به کاربرد جنگ افزارهای هسته ای تاکتیکی در صحنه نبرد اوکراین ارائه خواهد شد.
۱۲۳۸.

آینده پژوهی تاثیر رقابت امریکا و چین در حوزه فناوری بر امنیت بین الملل(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: آینده پژوهی دفاعی سال ۱۰ زمستان ۱۴۰۴ شماره ۳۹ 235 - 259
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۹ تعداد دانلود : ۵۹
هدف: رقابت فناورانه میان ایالات متحده و جمهوری خلق چین طی دو دهه اخیر به یکی از عوامل راهبردی در شکل دهی به نظم آینده بین الملل تبدیل شده است؛ رقابتی که علاوه بر اقتصاد، ابعاد ژئوپلیتیکی، امنیتی و هنجاری را نیز دربر می گیرد. این پژوهش با رویکرد کیفی و آینده پژوهانه، به شناسایی پیشران های کلیدی و پیامدهای احتمالی این رقابت بر امنیت بین الملل و جایگاه ایران می پردازد. روش شناسی: مطالعه با تحلیل محتوای نظام مند انجام شد. داده ها از بیش از ۷۵ مقاله علمی، ۴۲ گزارش اندیشکده ای معتبر و ۲۰ سند تحلیلی گردآوری گردید. معیار انتخاب منابع، اعتبار علمی و ارتباط مستقیم با موضوع بود. برای تحلیل، از تکنیک تأثیرات متقابل و مدل سناریوسازی GBN استفاده شد. یافته ها: نتایج نشان می دهد چین با سرمایه گذاری گسترده در تحقیق و توسعه، توسعه زیرساخت های دیجیتال و پیشرفت در حوزه هایی مانند نیمه رساناها، هوش مصنوعی و 5G جایگاه خود را به عنوان قدرت فناورانه تثبیت کرده است. ایالات متحده نیز با تحریم، کنترل صادرات فناوری های حساس و ائتلاف سازی می کوشد این روند را مهار کند. تحلیل ها سه سناریوی اصلی را ترسیم می کند: «موازنه سرد در حوزه فناوری»، «شکاف فناوری شرق و غرب» و «جنگ سرد دیجیتال». نتیجه گیری: سناریوی موازنه سرد مطلوب ترین وضعیت برای امنیت بین الملل و ایران ارزیابی شد؛ زیرا ضمن حفظ رقابت، امکان تعامل فناورانه را فراهم و از تشدید بحران ها و افزایش هزینه های دفاعی جلوگیری می کند.
۱۲۳۹.

عملکرد دیوان کیفری بین المللی در جنگ اوکراین و غزه

نویسنده:
منبع: غرب آسیا سال ۳ بهار ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۸) 1 - 30
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۰ تعداد دانلود : ۵۵
در سپهر پرتنش مخاصمات بین المللی، که در قرن بیست و یکم نیز شاهد تداوم و گسترش درگیری های مسلحانه و وقوع جنایات بین المللی هستیم، دیوان کیفری بین المللی (ICC) به عنوان عالی ترین نهاد عدالت کیفری بین المللی نقشی اساسی در پیگیری جرایم جنگی، جنایات علیه بشریت، جنایت تجاوز و نسل کشی ایفا می کند. با این حال، واکنش این نهاد در پرونده های مختلف همواره یکسان نبوده و این تفاوت، ضرورت بررسی تطبیقی عملکرد دیوان در دو بحران اوکراین و غزه را آشکار می سازد. بر این اساس، پرسش اصلی پژوهش آن است که دیوان کیفری بین المللی در چارچوب قواعد حقوق بین الملل کیفری، تحت تأثیر چه عوامل حقوقی، سیاسی و اجرایی در دو پرونده اوکراین و غزه عملکردی متفاوت از حیث سرعت، دامنه و اثربخشی رسیدگی از خود نشان داده است؟ فرضیه پژوهش بر این مبناست که تفاوت عملکرد دیوان کیفری بین المللی در پرونده های اوکراین و غزه تابع ترکیب سطح همکاری دولت ها، میزان حمایت بین المللی،گستره اعمال صلاحیت و امکان دسترسی میدانی به شواهد است؛ به گونه ای که هم راستایی این متغیرها در پرونده اوکراین به تسریع و پویایی رسیدگی انجامیده، در حالی که عدم همگرایی آن ها در پرونده غزه موجب کندی و پیچیدگی فرآیند قضایی شده است. پژوهش حاضر با روش کیفی و تحلیل نظام مند اسناد، مبتنی بر بررسی ۸۶ سند رسمی دیوان، ۴۲ گزارش نهادهای بین المللی و ۳۱ منبع علمی معتبر، ابعاد حقوقی و سیاسی عملکرد ICC را تحلیل می کند. یافته ها نشان می دهد که در اوکراین همکاری کامل دولت، ارجاع رسمی ۳۹ دولت عضو و دسترسی میدانی گسترده موجب تسریع روند قضایی شد. در مقابل، در غزه فقدان ارجاع دولتی، عدم همکاری اسرائیل، کاهش حدود ۶۰ درصدی دسترسی مستقیم به شواهد و ثبت ۱۷ اقدام اعتراضی رسمی علیه دیوان، روند تحقیقات را بیش از ۳۲ ماه به تعویق انداخته است.
۱۲۴۰.

پویایی گفتمان های هنجاری و امنیتی در روابط اتحادیه اروپا و ایران (2018-1992)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: سیاست جهانی دوره ۱۴ بهار ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۵۱) 137 - 162
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲۴ تعداد دانلود : ۱۸۵
ایران و اتحادیه اروپا به عنوان دو بازیگر مهم بین المللی که دارای روابط بسیار طولانی بوده اند همواره در کانون توجه پژوهشگران روابط بین الملل و علوم سیاسی قرار داشته اند. در این مقاله باتوجه به قدرت هنجاری اروپا و اهمیت شناخت آن برای ایران، تأثیرات این رویکرد هنجاری که توسط یان منرز تئوریزه شده است مورد بررسی قرار گرفته است. این مقاله به دنبال پاسخ دادن به این سؤال کلیدی است که: دلایل انتخاب رویکرد هنجاری اتحادیه اروپا نسبت به ایران از سال 1992 تا 2018 چیست؟ برای پاسخ به این پرسش، فرضیه پژوهش حاضر این است که اتحادیه اروپا همیشه به عنوان یک قدرت هنجاری شناخته شده است و به همین علت نیز مرکز ثقل روابط خود با ایران را از آغاز شکل گیری این اتحادیه اروپا در سال 1992 تفکرات هنجاری اروپایی شکل داده است. اما این روند پس از سال 2008 و تا سال 2018 و خروج ترامپ از برجام به دلیل ایجاد معضلات بین المللی جدید مانند تروریسم، بحران مهاجرت و بحران اقتصادی اندک اندک به حالت امنیتی تغییر پیدا کرده است. برای بررسی این مسئله از چهارچوب نظری سازه انگاری استفاده شده است.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان