درخت حوزه‌های تخصصی

برنامه ریزی و فنون آموزش تاریخ

ادبیات اقتصاد تاریخ تربیت بدنی جغرافیا حقوق روانشناسی زبان شناسی علم اطلاعات و دانش‌شناسی علوم اجتماعی علوم اسلامی علوم انسانی علوم تربیتی علوم سیاسی فلسفه و منطق مدیریت مطالعات زنان هنر و معماری
ایران اسلامی ایران باستان ایران پیش از تاریخ تاریخ جهان فلسفه تاریخ گروه های ویژه نقد و بررسی کتاب
آثار و آرای تاریخ پژوهان و باستان شناسان ایرانی آثار و آرای تاریخ پژوهان و باستان شناسان جهان ایلات و عشایر باستان شناسی برنامه ریزی و فنون آموزش تاریخ تاریخ ادیان تاریخ پزشکی تاریخ زنان تاریخ فرهنگی-اجتماعی-اداری ایران تاریخ مذاهب تاریخ مطبوعات تاریخ نگاری تاریخ نگری جغرافیای تاریخی جنبش ها و قیام های یکصد سال اخیر خلیج فارس و دریای خزر سفرنامه و سفرنامه نویسان سکه شناسی سند شناسی و سندپژوهی شخصیت ها فعالیت های مذهبی (فعالیت های ادیان، فرق و مذاهب) مجلس شورای ملی منابع و کلیات
ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۱ تا ۲۰ مورد از کل ۸۳ مورد.
۱.

نقش مراکز تربیت معلم در تقویت هویت ملی و محلی: مطالعه موردی استان مرکزی

نویسنده:
منبع: پژوهش در آموزش تاریخ دوره ۶ بهار ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۲۱) 61 - 77
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۰ تعداد دانلود : ۲۹
پیشینه و اهداف: نهاد تربیت معلم در ایران از آغاز شکل گیری آموزش نوین، یکی از مهم ترین سازوکارهای انتقال ارزش های فرهنگی، تاریخی و اجتماعی و در نتیجه شکل دهی به هویت جمعی بوده است. با این حال، نقش هم زمان این نهاد در تقویت هویت ملی و بازنمایی مؤلفه های هویت محلی، به ویژه در سطح مطالعات منطقه ای، کمتر به صورت تاریخی و نظام مند بررسی شده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش مراکز تربیت معلم در استان مرکزی در شکل گیری و تقویت توأمان هویت ملی و محلی انجام شده است .روش: این مطالعه با رویکرد تاریخی- تحلیلی و در چارچوب پارادایم تفسیری انجام شده است. داده ها از طریق بررسی اسناد آموزشی و اداری مرتبط با مراکز تربیت معلم استان مرکزی، منابع کتابخانه ای و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با معلمان پیشکسوت و مدیران آموزشی گردآوری و به صورت تفسیری تحلیل شده اند.یافته ها: یافته ها نشان می دهد که از اواخر دوره قاجار تا دوران معاصر، تأسیس و گسترش دانشسراها و مراکز تربیت معلم در شهرهایی چون اراک، ساوه، خمین و تفرش، نقشی مؤثر در تربیت نیروی انسانی بومی و انتقال ارزش های فرهنگی داشته است. این مراکز علاوه بر کارکرد آموزشی، در بازتولید حافظه تاریخی منطقه و تقویت احساس تعلق به هویت ملی در سطح محلی نقش آفرین بوده اند. نتیجه گیری: نتایج پژوهش بیانگر آن است که استمرار مأموریت تربیت معلم در قالب دانشگاه فرهنگیان، در صورت توجه به ظرفیت های بومی و منطقه ای، می تواند به انسجام فرهنگی و هویتی نظام آموزشی کمک کند. نوآوری این تحقیق در تحلیل تاریخی نقش تربیت معلم در پیوند میان هویت ملی و محلی در قالب یک مطالعه موردی استانی است.
۲.

واکاوی الکوی تدریس کاوشگری در آموزش تاریخ

نویسنده:
منبع: پژوهش در آموزش تاریخ دوره ۶ بهار ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۲۱) 43 - 60
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۸ تعداد دانلود : ۳۲
هدف: هدف این پژوهش، تبیین و واکاوی کارکردهای آموزشی الگوی تدریس کاوشگری در آموزش تاریخ و بررسی نقش آن در ارتقای تفکر تاریخی، انگیزش یادگیری و مشارکت فعال دانش آموزان است. روش: پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی–تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه ای و اسنادی انجام شده است. بدین منظور، منابع نظری و پژوهش های داخلی و خارجی مرتبط با آموزش تاریخ، روش های تدریس فعال و الگوی کاوشگری گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی مورد بررسی و تفسیر قرار گرفت. یافته ها: یافته های پژوهش نشان می دهد که به کارگیری الگوی تدریس کاوشگری در آموزش تاریخ، در مقایسه با روش های سنتی، موجب افزایش انگیزش یادگیری، درگیری شناختی، خلاقیت، تفکر انتقادی و نگرش مثبت دانش آموزان نسبت به درس تاریخ می شود. این الگو با فعال سازی نقش یادگیرنده و تأکید بر پرسشگری، تحلیل و کشف، زمینه پرورش تفکر تاریخی را فراهم می سازد. نتیجه گیری: نتایج پژوهش حاکی از آن است که الگوی تدریس کاوشگری، به دلیل هم خوانی با ماهیت تحلیلی و هویت ساز درس تاریخ، می تواند به عنوان رویکردی کارآمد در بهبود کیفیت آموزش تاریخ مورد توجه برنامه ریزان آموزشی و معلمان قرار گیرد و جایگزینی مناسب برای رویکردهای انتقال محور و حافظه مدار باشد.
۳.

بازشناسی نقش و جایگاه معلمان ماندگار تاریخ آموزش و پرورش ایران

نویسنده:
منبع: پژوهش در آموزش تاریخ دوره ۶ بهار ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۲۱) 101 - 135
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۶ تعداد دانلود : ۳۱
پیشینه و اهداف: با توجه به اینگه سالهاست که فقدان "دانشنامه" معلمان ماندگار کشور از سوی متولیان آموزش و پرورش کشور نادیده گرفته شد است؛ این مقاله در صدد بازشناسی جایگاه فرهنگی-اجتماعی معلمان ماندگار ایران دوران معاصر برآمده است.. روش ها : نگارنده برای دست یابی به این هدف خود نیاز دید که یک مطالعه اسنادی-کتابخانه ای بپردازد. در همین راستا از میان معلمان سرآمد دوران معاصر ایران که هرکدام به نوعی زیربنای تحولی فرهنگی-ساختاری-اجتماعی بوده اند، 8 شخصیت را انتخاب کرد. سپس آثار هرکدام از آنها را چه به صورت مستقیم، چه صورت دست دوم را به شیوه نمونه گیری هدفمند و نظری انتخاب و اطلاعات موردنیاز را فیش برداری کرده است. بعد از گردآوری اطلاعات، اقدامات، فعالیت ها، نقش ها و دغدغه مندی های ساختارمند آنها، دسته بندی شده و در دو مرحله بعد توصیف و مضمون نهایی استخراج شد. یافته ها نتایج دسته بندی ها و توصیف نشان داده که معلمان ماندگار دوران معاصر ایران بیشتر در راستای تقویت فرهنگ و توسعه آموزش عمومی بوده است. نتیجه گیری: با توجه به یافته ها می توان گفت هرکسی که در ایران زمین دغدغه ای داشته است، دغدغه ی فرهنگ و آموزش در الویت او بوده است. بنابراین ضروری است که تصمیم سازان علاوه بر بازخوانی این بزرگان فرهنگ و آموزش، زمینه توسعه رشد چنین افکار و افرادی را فراهم آورد تا پژوهشگران و علاقمندان حداقل در یک دوره کوتاه مدت بتوان معلمان ماندگار را در یک مجموعه بزرگتر با عنوان " دانشنامه معلمان ماندگارتاریخ آموزش و پرورش ایران" تدوین کرد یا حداقل موضوع مطالعات خود قرار دهند.
۴.

نقش ادبیات نمایشی در آموزش تاریخ با تأکید بر نمایش نامه های تاریخی

نویسنده:
منبع: پژوهش در آموزش تاریخ دوره ۶ بهار ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۲۱) 79 - 100
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۳ تعداد دانلود : ۳۱
پیشینه و اهداف یکی از انواع مهم ادبی، ادب نمایشی است که به دو شکل نمایشنامه و فیلم نامه عرضه می شود. این مطالعه با هدف تشریح نقش نمایشنامه های تاریخی در آموزش تاریخ انجام گرفته است. روش : این مطالعه پژوهشی توصیفی-تحلیلی است که به روش کتابخانه ای انجام گرفته است. در این راستا، نگارنده با گردآوری و مطالعه نظام مند منابع نظری مرتبط با ادبیات نمایشی و آموزش تاریخ، و همچنین تحلیل اسنادی تعدادی از نمایشنامه تاریخی ایرانی و غیر ایرانی، تلاش کرده است به بررسی ساختار، محتوای تاریخی و کارکرد آموزشی نمایشنامه های تاریخی بپردازد؛ تا از این رهگذر اهمیت نمایشنامه های تاریخی هم به عنوان منبعی برای مطالعه و درک تاریخ و هم ابزاری برای آموزش تاریخ روشن شود. یافته ها: اثبات این مدعاست که آشنایی با ادبیات نمایشیِ تاریخی، بخصوص نمایشنامه های تاریخی، می توانند هم بعنوان یک منبع مطالعات تاریخی و هم یک ابزار آموزشی به کارگرفته شوند و از آنها به سه شکل خواندن انفرادی، نمایشنامه خوانی و همچنین برای اجرای نمایش استفاده شود. نتیجه گیری: با تحلیل یافته ها می توان گفت که استفاده از نمایش نامه های تاریخی، ضمن افزایش دانش و قدرت تخیل و خلاقیت دانش آموزان و دانشجویان، می تواند در غنا بخشیدن و جذاب کردن آموزش تاریخ در مدارس بسیارمؤثر واقع شود
۵.

آموزش تاریخ به مثابه بستر تربیت شهروندی: تحلیل چالش ها و ارائه راهکارها

نویسنده:
منبع: پژوهش در آموزش تاریخ دوره ۶ بهار ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۲۱) 1 - 17
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۸ تعداد دانلود : ۲۹
پیشینه و اهداف: تربیت شهروندی به عنوان یکی از اهداف اصلی نظام های آموزشی، نیازمند توسعه مهارت های انتقادی، تعامل اجتماعی، و آگاهی از حقوق و ارزش های جهانی است. تاریخ به عنوان یکی از رشته های علوم انسانی، پتانسیل قابل توجهی برای این هدف دارد؛ زیرا با بررسی تجربیات گذشته، به دانش آموزان کمک می کند تا ساختارهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی را درک کرده و تفکر انتقادی خود را توسعه دهند. در این راستا مقاله حاضر با هدف بررسی چالش ها و راهکارهای ممکن برای تلفیق مؤثر تربیت شهروندی در آموزش تاریخ انجام شد. روش ها : روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل اسناد کتابخانه ای بود. یافته ها: یافته های پژوهش حاکی از وجود چالش ها شامل عدم تأکید بر تفکر انتقادی، سلطه روایت های ملی یکپارچه ساز، تأثیرات سیاسی و فرهنگی، ضعف در طراحی برنامه درسی، کمبود منابع و تجهیزات آموزشی، نقص در تربیت معلم و فقدان چارچوب نظری برای شهروندی جهانی است. در ادامه، راهکارهایی برای غلبه بر این چالش ها ارائه شد. این راهکارها شامل توسعه تفکر تاریخی و انتقادی، طراحی برنامه درسی با تأکید بر حقوق بشر و ارزش های جهانی، تقویت تربیت معلم ، استفاده از فناوری و منابع چندرسانه ای، استفاده از رویکردهای تلفیقی و تشویق به تعامل فعال دانش آموزان است. نتیجه گیری: در نهایت، این مقاله تأکید می کند که بازنگری در اهداف، محتوا، و روش های آموزش تاریخ، به همراه همکاری بین نهادهای آموزشی، معلمان، خانواده ها، و سیاست گذاران، ضرورتی است که موجب می شود آموزش تاریخ از حاشیه به مرکز فرایند تربیت شهروندی منتقل شود.
۶.

واکاوی روشهای تدریس و آموزش درس تاریخ با مرور نظام مند

نویسنده:
منبع: پژوهش در آموزش تاریخ دوره ۶ بهار ۱۴۰۴ شماره ۱ (پیاپی ۲۱) 19 - 42
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۱ تعداد دانلود : ۳۴
هدف و پیشینه: تحقیق حاضر واکاوی روشهای تدریس و آموزش درس تاریخ با مرور نظام مند بود. روش: در این پژوهش از روش مرور نظام مند برای گردآوری داده ها استفاده شد.جستجوی نظامند با توجه به واژگان کلیدی تحقیق در پایگاه های داده علمی خارجی و داخلی از سال 20۱۹ تا 20۲۴ و ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۳ انجام شد. بعد از بررسی عنوان، مقالات تکراری حذف شدند و 140 مقاله برای بررسی متن کامل انتخاب شد. در نهایت 38 پژوهش انتخاب شدند و برای تحلیل داده ها از روش تحلیل مضمون استفاده شد. یافته: نتیجه تحقیق نشان داد با بررسی تحقیق گذشته 5 طبقه روشهای تدریس و آموزش برای درس تاریخ شناسایی شدند که عبارتند: 1- روش تدریس تاریخی: که شامل زیر مقوله های تحلیل تاریخی و مطالعه اسناد، باستان شناسی عملی و تاریخی، رویکرد چند منظری بود.2- روش تدریس یادگیرنده محور: شامل زیر مقوله های بحث گروهی، حل مسئله، بازی، تدریس تعاملی، مهارت آموزی، یادگیری معکوس، طراحی واحد یادگیری بود. 3- روش تدریس مبتنی بر فناوری: شامل زیر مقوله های واقعیت مجازی و افزوده، یادگیری مبتنی بر فناوری و رسانه، رسانه و تولید محتوای آموزشی، آموزش مجازی بود. 4- روش تدریس نمایشی: شامل زیر مقوله های تئاتر و نمایشی نامه نویسی، قصه گویی و نمایشی بود. 5- روش های تدریس سنتی : شامل زیر مقوله های تدریس حضوری و سخنرانی بود. نتیجه گیری: می توان نتیجه گرفت که برای تدریس تاریخ در مدارس می توان از روش تدریس تاریخی، یادگیرنده محور، مبتنی بر فناوری، نمایشی و سنتی استفاده کرد.
۷.

برنامه درسی تاریخ و نقش آن در شکل دهی باورها و افکار دانش آموزان نسبت به هویت و فرهنگ ملی کشورشان

نویسنده:
منبع: پژوهش در آموزش تاریخ دوره سوم زمستان ۱۴۰۱ شماره ۴ (پیاپی ۱۲) 17 - 24
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۸۲ تعداد دانلود : ۳۵۴
تاریخ نشأت گرفته از تجربیات گذشتگان است و یکی از بهترین ابزار برای تربیت فرد به شمار می رود تربیتی که از مطالعه تاریخ به دست می آید بسیار مفید و مؤثر است و شاید بتوان گفت مهم ترین نتیجه ای که از مطالعه تاریخ و تفکر و آموزش صحیح آن به دست می آید، تربیت است. تاریخ می تواند موجب پیدایش و پیشرفت تفاهم درباره ی مواریث فرهنگی بشر و زمینه ای برای شناسایی فرهنگ و هنر و زندگانی گذشته ی دیگران باشد، یکی از وظایف اساسی آموزش تاریخ در مدارس آن است که موجب تقویت علاقه میهنی و شکل گیری هویت ملی شده و دانش آموزان را با سنن گذشته ی قومی و میهنی شان آشنا سازند. درس تاریخ دربردارنده ی سرگذشت یک ملت و تحولاتی است که بر سرزمین آن ها گذشته است همه ی انسان ها وطن خویش را دوست دارند و بدان عشق می ورزند. میراث های تاریخی و افتخارات فرهنگی، مشاهیر و عرصه های تلاش و فداکاری برای تمامی افراد یک کشور به عنوان ارزش به شمار می آیند تمام این ویژگی ها است که خاطره قومی و ملی و هویت یک ملت را می سازد. بنابراین درس تاریخ نقش بسیار مهمی در شکل دادن به هویت یک ملت و زنده نگه داشتن عشق و علاقه به میهن، آمادگی برای فداکاری در راه این کشور و قبول خدمت به هموطنان را ایفا می کند. از آنجا که برنامه ی درسی تاریخ نقش کلیدی در شکل گیری هویت و وحدت افراد یک ملت دارد، ضرورت آموزش آن جهت دستیابی به این امر مهم بر کسی پوشیده نیست. براین اساس ضروری است که آموزش برنامه درسی تاریخ از مناظر گوناگون مورد پژوهش قرار گیرد. این پژوهش نیز در همین راستا انجام می گیرد و هدف آن بررسی نقش برنامه درسی تاریخ در شکل دهی باورها و افکار دانش آموزان نسبت به هویت و فرهنگ ملی کشورشان به روش توصیفی-تحلیلی و با اتکا به منابع کتابخانه ای می باشد
۸.

چگونگی تدریس درس«جنگ جهانی دوم و جهان پس از آن» با روش «پرس و جو»: رویکرد درس پژوهی

نویسنده:
منبع: پژوهش در آموزش تاریخ دوره سوم زمستان ۱۴۰۱ شماره ۴ (پیاپی ۱۲) 38 - 52
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۹۴ تعداد دانلود : ۴۹۷
درس پژوهی یک رویکرد ساختار مند مطالعه توسعه و بهبود آموزش و یادگیری است به بیان دیگر یک چرخه پژوهشگری درباره یادگیری دانش آموزان است که به منظور یادگیری معلمان و اصلاح و بهبود آموزش اجرا می شود. روش تحقیق و آموزش درس پژوهی میتواند به عنوان ابزاری کارآمد جهت ایجاد توانایی مذکور در معلمان شود. پژوهش حاضر یک نمونه درس پژوهی است که در آن سعی بر انتقال تجربه گروه درس پژوهی خود به دیگر همکاران و دانشجو معلمان است.  متن حاضر درباره چگونگی تدریس درس عصر شکوفایی از کتاب درسی پایه دوازدهم انسانی به روش مناظره است. پس از کسب اطلاعات لازم در مورد درس مذکور، روش تدریس مناظره، اجرای دو طرح درس و اجرا و تدریس ودریافت بازخوردها و نقدهای گروه درس پژوهی، این درس پژوهی آماده و تدریس شد. نتایج به دست آمده پس از انجام فرایند درس پژوهی نشان داد که انجام این فرایند باعث  افزایش فعالیت دانش آموزان در کلاس درس شده است و دراجرای مجدد آگاهی دانش آموزان در مبحث  نسبت به اجرای شماره 1 افزایش داشته است وهمچنین این فرایند منجر به توسعه دانش حرفه ای معلمان شرکت کننده در تیم  درس پژوهی شده است. این مقاله می تواند مبنایی برای انجام درس پژوهی برای دانشجو معلمان و دبیران دانشگاه فرهنگیان باشد
۹.

ارزشیابی مستمر و ایجاد فرصت های یادگیری در بهبود آموزش تاریخ

نویسنده:
منبع: پژوهش در آموزش تاریخ دوره سوم زمستان ۱۴۰۱ شماره ۴ (پیاپی ۱۲) 1 - 16
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۰۶ تعداد دانلود : ۳۶۱
درس تاریخ در زمره مهم ترین دروس در نظام آموزشی ایران و بسیاری از کشورهای محسوب می شود؛ چرا که تاریخ هر سرزمینی بخشی از هویت و شناسنامه ملی آن ها می باشد. ارزشیابی، یکی از ارکان اساسی در فرایند تعلیم و تربیت می باشد. در آموزش تاریخ نیز ارزشیابی تأثیر اساسی دارد و می توان در ارزشیابی آن از آزمون های شفاهی و کتبی بیشتر استفاد کرد. ارزشیابی از آموزش تاریخ با مشکلات و مسائلی مواجه هست، از جمله حجم زیاد مطالب کتاب و ارزشیابی عمدتاً بر سنجش محفوظات ذهنی و طراحی آزمو ن های حافظه محور تمرکز دارد. از طرف دیگر، ارزشیابی میزان موفقیت هدف ها را نشان می دهد و به طور مستمر و مداوم برنامه های آموزشی را می سنجد، بنابراین اگر برنامه های آموزشی و درسی و فرایند یاددهی - یادگیری دائماً در حال ارزشیابی نباشند، آموزش حالت پویایی خود را از دست می دهد و حالت ایستا به خود می گیرد. معایب و محاسن آن مشخص نمی شود و چنین موقعیتی با روح آموزش و پرورش سازگار نیست. توجه به این نکته بسیار مهم است که امروزه زمان وادار کردن دانش آموزان به درس خواندن از طریق ایجاد ترس از امتحان و نمره های تک رقمی و ... گذشته است. در حالی که ضرورت دارد معلم در کلاس و حتی خارج از کلاس بر اساس طراحی و تفکر قبلی خود، فرصت هایی برای یادگیری ایجاد کند. در جستار حاضر به اهمیت کارکردهای روش های گوناگون ارزشیابی مستمر و چالش ها و فرصت های آن در آموزش تاریخ از جنبه های مختلف پرداخته شده است
۱۰.

واکاوی مفهوم هویت ملی و مولفه های آن در کتاب تاریخ پایه دهم

نویسنده:
منبع: پژوهش در آموزش تاریخ دوره سوم زمستان ۱۴۰۱ شماره ۴ (پیاپی ۱۲) 66 - 80
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۷۱ تعداد دانلود : ۳۷۲
هویت به عنوان عنصر تشخص بخش و انسجام بخش نقش بسزایی در کنش های  فردی و جمعی در سطح خرد و کلان دارد زیرا به عنوان شناسنامه و اصالت مردم یک سرزمین در طول تاریخ شناخته می شود. در این تحقیق بر اساس نظرات صاحبنظران مختلف به دنبال تعریف هویت ملی وبررسی مولفه های آن هستیم. روش تحقیق کتابخانه ای و اسنادی است و مبنای کار تحلیل و بررسی مفهوم هویت ملی و مولفه های آن در کتاب تاریخ پایه دهم است .بر اساس یافته های تحقیق مهمترین مولفه های هویت در کتاب تاریخ عبارتند از: میراث فرهنگی، باورها و اعتقادات ،خانواده ،جشن ها و مراسم ها، آموزش و علم، سبک زندگی، شیوه معیشتی، صنایع دستی، هنر و معماری،ابنیه تاریخی است. درواقع مولفه های هویت بازتابی از ساختار و شرایط درونی جامعه و روابط و تعاملات با دنیای خارج است و حالت پویا و سیالی دارد و قابلیت تغییر پذیری را دارد. نتایج بررسی کتاب نشان می دهد اطلاعات کتاب بیشتر حالت تاریخ نگاری و روایتی دارد و صرفا دانش تاریخی و محفوظات دانش آموزان را افزایش می دهد و به ابعاد تاریخی،سیاسی،جغرافیایی و مذهبی هویت ملی بیشتر از ابعاد اجتماعی,فرهنگی ،زبانی – ادبی پرداخته شده است.با توجه به اهمیت مفهوم هویت لازم است محتوی کتاب های تاریخ به صورت ملموس تر و عینی تر اسطورها و شخصیت های تاریخی و همچنین رویدادهای تاریخی را مورد توجه قرار دهند تا هم زمینه آشنایی و آگاهی نسل جوان با الگوهای تاریخی فراهم شود و هم اینکه رویدادهای مثبت و منفی هم  حالت عبرت آموزی و هم احساس تفاخر و تعلق و در نهایت وحدت ملی را برای نسل جوان تداعی و تقویت کند.
۱۱.

چگونگی آموزش تاریخ به کودکان با تأکید بر نقش تربیتی آن

نویسنده:
منبع: پژوهش در آموزش تاریخ دوره سوم زمستان ۱۴۰۱ شماره ۴ (پیاپی ۱۲) 25 - 37
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۵۹ تعداد دانلود : ۳۱۴
یکی از جنبه هایی که توجه خاص علمای تعلیم و تربیت را به خود جلب کرده است، سال های اولیه زندگی کودک می باشد. در این سنین است که چارچوب اصلی شخصیت کودک پی ریزی شده و در مراحل بعدی رشد و تکامل می یابد. این مسئله باعث گردیده که به تعلیم و تربیت کودک با دیدی عمیق و علمی نگاه شود و کودک به عنوان رکن اساسی تعلیم و تربیت بیش از پیش مورد توجه متخصصان و مسئولان تربیتی قرار گیرد. بنابراین در آموزش دوران کودکی از آنجا که این دوره روی زندگی اجتماعی و تحصیلی کودکان تأثیر بسزایی می گذارد، باید تمام جوانبی که یک کودک در زندگی حال و آینده خود به طور حتم با آن روبه رو می شود را به او آموزش داد. تاریخ از جمله علومی است که آموزش آن اهمیت زیادی دارد. در جامعه ایران آموزش درس تاریخ و آشنایی با دوران گذشته، از دوران دبستان به دانش آموزان ارائه می شود. تاریخ به عنوان معلم عقل و احساس، نقش مهمی در حیات جامعه بازی می کند که مهم ترین هدف از آموزش تاریخ، تربیت نسل جوان می باشد. این تربیت ابتدا توسط خانواده و سپس معلمان در مدرسه انجام می شود که بازی بهترین روش برای آموزش تاریخ در راستای تربیت کودکان می باشد. از این رو پژوهش حاضر قصد بر آن دارد با روش توصیفی-تحلیلی و با اتکا به منابع کتابخانه ای به چگونگی آموزش تاریخ به کودکان با تأکید بر نقش تربیتی آن بپردازد
۱۲.

کاربرد هوش مصنوعی در آموزش تاریخ

نویسنده:
منبع: پژوهش در آموزش تاریخ دوره سوم زمستان ۱۴۰۱ شماره ۴ (پیاپی ۱۲) 53 - 65
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۸۶ تعداد دانلود : ۷۵۳
یکی از مهمترین پدیده های آموزش که در آینده بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد، هوش مصنوعی است که با توجه به اهمیت و کاربرد آن در آموزش، بسیار مورد توجه قرار گرفته است. بکارگیری  هوش مصنوعی در آموزش تاریخ ، در آینده ای نزدیک ضرورت  می یابد فلذا پژوهش در حیطه ی کاربرد ها، چالش ها و فرصت ها و همچنین نحوه ی صحیح استفاده از هوش مصنوعی، از مهمترین وظایف پژوهشگران تاریخ محسوب میشود. در این پژوهش ضمن پرداختن به این موضوعات، به بررسی نقش هوش مصنوعی در آموزش تاریخ، می پردازیم.و با توجه به نتایج حاصل شده میتوان گفت که کاربرد هوش مصنوعی درآموزش تاریخ میتواند  تاحدودی ازکاستی های تدریس سنتی بکاهداما نمیتوان آنرا جایگزین مناسب تری برای معلمان دانست. هوش مصنوعی در کنار معلم می تواند تا حد قابل توجهی از استرس و فشار کاری معلم و دانش آموز بکاهد و  در اثربخشی آموزش تاریخ نقش بسزایی داشته باشد
۱۳.

چیستی، خاستگاه و علل برآمدن تاریخ اجتماعی(مقاله پژوهشی حوزه)

نویسنده:
منبع: تاریخ اسلام سال هجدهم بهار ۱۳۹۶ شماره ۱ (پیاپی ۶۹)
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۴۱۶ تعداد دانلود : ۱۰۳۸
تاریخ نگاری سنتی بیشتر ماهیت روایی داشت و به سرگذشت برگزیدگان جوامع می پرداخت. این نوع نگارش تاریخ، اگر کنش های دیگر اقشار و مباحثی همچون باورها و جنبش ها و رویدادهای غیرسیاسی و گاه غیراعتقادی را گزارش می کرد، باز در جهت منافع قدرت ها و مصلحت برگزیدگان جامعه بود. تاریخ نگاری مدرن با ابتنا بر ضرورت نقد بی اعتنایی تاریخ نگاری سنتی به وجوه غیرسیاسی و غیراعتقادی تاریخ کوشیده است تا نگرشی ساختاری به تاریخ داشته باشد و در پرتو گرایش های مختلف تاریخ نگارانه، وجوه مختلف تاریخ را بررسی کند. تاریخ نگاری اجتماعی به عنوان گرایشی نو که در چنین فضایی زاده شد با نگاه تحلیلی به تاریخ و با توجه به ضرورت پرداختن روشن تر و چندوجهی به زندگی روزانه مردم با گرایش های تاریخ شناختی جدیدتری هم چون تاریخ فرهنگی، و قوم شناسی نیز پیوند خورده است و سعی در جاودانه ساختن کنش و میراث اجتماعی و فرهنگی انسان دارد. تاریخ اجتماعی بیشتر به کنش ها و شیوه های زندگی، انگیزه ها و خواست های مردمان عادی توجه می کند. این رهیافت با تأکید بر نقش شهروندان عادی، مطالعه نقش رهبران را کم رنگ تر می سازد و مسیر مطالعه جامع نگر تاریخ را هموارتر می کند. نوشتار حاضر ضمن مروری بر سیر تحول جایگاه علم تاریخ و تاریخ نگاری از دوران سنتی تا جدید، به جایگاه و چیستی تاریخ اجتماعی پرداخته، مهم ترین علل رشد و رونق این رهیافت را وامی کاود
۱۴.

کیفیت دوره های حضوری علوم آرشیوی برگزار شده در مرکز آموزش آرشیو ملی ایران: دیدگاه آرشیویست ها و مدرسان در سالهای 1392 و1393(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: گنجینه اسناد سال بیست و ششم بهار ۱۳۹۵ شماره ۱ (پیاپی ۱۰۱)
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲۱۲ تعداد دانلود : ۸۵۵
هدف: تعیین کیفیت دوره های حضوری علوم آرشیوی برگزار شده درمرکز آموزش سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران از دیدگاه آرشیویست ها و مدرسان این علوم است. روش/ رویکرد پژوهش: روش پژوهش پیمایشی تحلیلی، و ابزار پژوهش پرسشنامه ای است که در مقیاس طیف لیکرت طراحی شده است. جامعه مورد مطالعه شامل 100 آرشیویست به همراه 13 نفر مدرس است که در سال 1392 و 1393 در دوره های آموزشی حضوری در حوزه علوم آرشیوی آرشیو ملی شرکت کرده اند. یافته های پژوهش: میانگین کلی نظرات مدرسین در مورد موفقیت دوره های برگزار شده برابر با 45/3 و بالاتر از حد متوسط است. از دیدگاه آرشیویست ها نیز کیفیت دوره ها بالاتر از حد متوسط، و هماهنگی مفاهیم و محتوای دوره های آموزشی ارائه شده با مهارت تخصصی آرشیویست ها نزدیک به حد متوسط است. مطابقت سرفصل دروس ارائه شده با اهداف آموزشی، و نحوه تدریس مدرسان نیز از نظر آرشیویست ها بالاتر از حد متوسط ارزیابی شده است. بر اساس سایر یافته ها کیفیت فضای آموزشی از نظر روشنایی و از نظر صدا بالاتر از حدمتوسط، و از نظر گرمایش و سرمایش پایین تر از حد متوسط بوده است. نتیجه گیری: شرکت کنندگان دوره ها، بکارگیری روش های حضوری در آموزش علوم آرشیوی را مثبت می دانند. در مورد کیفیت خدمات آموزشی ارائه شده در دوره ها و نحوه تدریس مدرسان نتایج نشان دهنده عملکرد نسبتاً موفق مرکز بوده است. مرکز در آموزش مهارت های حوزه تنظیم و پردازش موفق تر از همه حوزه ها بوده و جا دارد در سایر حوزه ها نیز آموزش مهارت های تخصصی لازم برای آرشسویسیت ها ارائه شود.
۱۵.

آسیب شناسی «عنوان گزینی» در پژوهشهای دانشگاهی : مطالعه موردی پایان نامه های رشته ی تاریخ(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: تاریخ نگری و تاریخ نگاری دوره جدید بهار و تابستان ۱۳۹۵ شماره ۱۷ (پیاپی ۱۰۲)
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳۹۹ تعداد دانلود : ۷۲۹
عنوان یکی از مهم ترین عناصر یک پژوهش و دروازه ی ورود به اثر است. عنوان، برچسبی است که نویسنده و پژوهشگر به اثر و اندیشه ی خویش می زند. در گونه شناسی پژوهش های علمی؛ رساله یا پایان نامه ی تحصیلی با ویژگی هایی چون مسئله محوری، روشمندی، هدفمندی، دقت و نظارت اساتید یکی از مهم ترین انواع پژوهش ها محسوب می شوند و انتخاب عنوان مناسب در آنها اهمیتی دو چندان دارد. این پژوهش بر آن است تا ضمن طرح و تبیین معیارهای عنوان گزینی ، به میزان انطباق عناوین پایان نامه های رشته ی تاریخ با این معیارها و آسیب شناسی آنها بپردازد. شیوه پژوهش پیمایشی-تحلیلی و جامعه ی پژوهش شامل پایان نامه های کارشناسی ارشد و دکتری رشته ی تاریخ در گرایش های مختلف است. بر اساس یافته های پژوهش، مهم ترین آسیب های عنوان گزینی در پایان نامه های رشته ی تاریخ، طولانی بودن، کاربرد کلمات بی نقش، عدم انطباق با زبان معیار و کاربرد موضوع به جای عنوان است.
۱۶.

جایگاه دانش سیاسی در برنامه های آموزشی دورة کارشناسی رشته تاریخ(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: جستارهای تاریخی سال ششم بهار و تابستان ۱۳۹۴ شماره ۱ (پیاپی ۱۱)
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۵۶۱ تعداد دانلود : ۷۷۴
در میان رشته های اصلی علوم انسانی پیوندهای دانشی عمیقی میان علم تاریخ و علم سیاست وجود دارد. نه تنها در بسیاری از حوزه های تاریخ معاصر بلکه حتی درباره ی گذشته های دوردست تر نیز می توان این پیوندها را از نظر موضوعی، معرفتی و روشی نشان داد. کاربرد فراوان واژگان، مفاهیم و موضوعات خاص علم سیاست در مباحث تاریخی از ویژگی های تعامل این دو علم است. پیوندهای این دو حوزه ی دانشی را می توان از زاویه های گوناگون بررسی کرد اما آن چه محور اصلی این مقاله را شکل می دهد بررسی چگونگی و کاربست واژگان و مفاهیم دانش سیاست در برنامه های آموزشی مقاطع کارشناسی رشته ی تاریخ از بدو تأسیس این رشته تا امروز است. نگارنده با روش توصیفی- تبیینی می کوشد این نسبت ها را از منظر پیوند دانش تاریخ و دانش سیاست در سرفصل های برنامه ی آموزشی رشته ی تاریخ مورد ارزیابی قرار دهد و با روش تحلیل محتوا بسامد و فراوانی این مفاهیم را بسنجد. نتیجه این تحقیق گویای افزایش تدریجی حجم درس های هم پیوند با دانش سیاست و کاربرد واژگان و مفاهیم سیاسی در برنامه ی آموزشی رشته ی تاریخ است.
۱۷.

تحلیل استنادی مأخذ رساله های دکتری رشته تاریخ دانشگاه الزهرا(س) در سال های 1391-1380(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: تاریخ اسلام و ایران دوره جدید تابستان ۱۳۹۴ شماره ۲۶ (پیاپی ۱۱۶)
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱۷۳ تعداد دانلود : ۷۸۱
هدف: پژوهش حاضر با هدف شناخت الگوهای استناد دهی و استفاده از منابع اطلاعاتی در نگارش رساله ها به منظور شناسایی نیازهای اطلاعاتی و پژوهشی محققان حوزه تاریخ از طریق تحلیل استنادی پایان نامه های دکتری رشته تاریخ موجود در دانشگاه الزهراء (س) می باشد . نتایج این امر در سهولت فرآیند پژوهش در رشته تاریخ بسیارموثر می باشد. روش : پژوهش حاضر از نوع مطالعه سندی و با روش تحلیل استنادی انجام شده است. جامعه مورد مطالعه شامل تمامی منابع مندرج در فهرست منابع و مآخذ پایان نامه های دکتری رشته تاریخ دانشگاه الزهرا (س)از سال 1380 تا 1391بوده است. در این پژوهش 25 پایان نامه مورد بررسی استنادی قرار گرفته است. ابزار تجزیه و تحلیل داده ها نرم افزار مایکروسافت اکسل بوده و در مجموع حدود5949 استناد از این پایان نامه ها استخراج شده است. دستاوردهای تحقیق: بررسی نوع منابع مورد استناد،بیانگر این است که از مجموع 25پایان نامه مورد بررسی، مجموعاً کتاب ها با 4736 ( 61/79 درصد)استناد در جایگاه پر استنادترین منابع و زبان فارسی با 3414 استناد (39/57درصد) زبان غالب و بعد از زبان فارسی زبان عربی با 2035 استناد (21/34درصد) در جایگاه دوم منابع قرار دارد.گرایش ایران اسلامی با میانگین 25/57 استناد بیشترین تعداد استناد را داشته است؛. میانگین نیم عمر کل کتاب های مورد استناد گرایش تاریخ اسلام برابر با 90/9 سال و گرایش تاریخ ایران اسلامی برابر با 97/10 سال می باشد. میانگین نیم عمر کل نشریات مورد استناد درگرایش تاریخ اسلام برابر با 95/7 سال و تاریخ ایران اسلامی برابر با 62/8 سال می باشد. بر اساس یافته های حاصل از پژوهش، کتاب ها اصلی ترین قالب فیزیکی منابع مورد استناد می باشند .استناد به کتاب ها و مقاله های تألیفی بیش از کتاب ها و مقاله های ترجمه ای و گردآوری شده بوده است.کتاب ها و نشریات فارسی مورد استناد نیز روزآمدتر از کتاب ها و نشریات عربی ولاتین بوده اند.
۱۸.

مطالعة وضعیت کدگذاری اسناد موجود در معاونت اسناد ملی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران(آرشیو ملی ایران) و ارائة راهکارهایی در جهت بهبود وضعیت کنونی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: گنجینه اسناد سال بیست و پنجم تابستان ۱۳۹۴ شماره ۲ (پیاپی ۹۸)
حوزه‌های تخصصی:
  1. حوزه‌های تخصصی تاریخ گروه های ویژه سند شناسی و سندپژوهی
  2. حوزه‌های تخصصی تاریخ گروه های ویژه برنامه ریزی و فنون آموزش تاریخ
تعداد بازدید : ۱۳۲۶ تعداد دانلود : ۹۰۶
هدف: در پژوهش حاضر، هدف، مشخص کردن وضعیت کدگذاری اسناد موجود در آرشیو ملی ایران و پیشنهاد روش مناسب برای کدگذاری اسناد موجود در آرشیو ملی ایران است. روش/ رویکرد پژوهش: پژوهش حاضر از نوع روش شناسی ترکیبی است که در آن، از هر دو روش کمّی و کیفی به طور همزمان بهره گرفته شده است. در بخش کمّی، برای گردآوری داده ها از پرسشنامة محقق ساخته و در بخش کیفی از فن مصاحبة ساختاریافته استفاده شده است. تعداد 17نفر از متخصصان آرشیو در آرشیو ملی ایران با توجه به میزان تجربه، سوابق کاری، و میزان آشنایی ایشان با حوزة تنظیم و توصیف و کدگذاری اسناد آرشیو به عنوان جامعة پژوهش انتخاب شدند. از این میان، تعداد 15 نفر به پرسشنامه پاسخ دادند و همزمان با آن، پرسش های مصاحبه به صورت ساختاریافته در اختیار افراد جامعه قرار گرفت که از بین ایشان 8 نفر به پرسش های مصاحبه پاسخ دادند. یافته های پژوهش: یافته های بخش کمّی پژوهش نشان داد که کمتر از نیمی از کارشناسان، به میزان خیلی زیاد معتقدند که باید نظام کدگذاری کارآمدتری جایگزین نظام کدگذاری فعلی در آرشیو ملی ایران شود و بیشتر از نیمی از پاسخ دهندگان، به میزان زیادی معتقدند که نظام کدگذاری فعلی اسناد آرشیو ملی ایران، شیوه و الگوی مناسبی برای کدگذاری اسناد آرشیو ملی ایران است. یافته های بخش کیفی پژوهش نشان داد شماره های متنوعی برای بازیابی اسناد مورد استفاده قرار می گیرند و نظام کدگذاری کنونی دارای مشکلات زیادی است. بیشتر مصاحبه شوندگان معتقدند که بین عناصر شمارة بازیابی، هماهنگی لازم وجود دارد و بهتر است که کدگذاری در سطح تک تک اقلام صورت گیرد. نتیجه گیری: با توجه به تنوع یافته های پژوهش، در پایان پیشنهاد شد که کدگذاری اسناد نوشتاری(متنی-کاغذی) موجود در آرشیو ملی ایران به ترتیب شامل عناصر رمزکشور، شمارة انتقال، شمارة منشأ، شمارة مخزن، شمارة ردیف، و شمارة فقره باشد.
۱۹.

تحلیل گفتمان روایت جنبش مشروطه در کتاب های درسی تاریخ (دوره پهلوی و پس از انقلاب اسلامی)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
منبع: پژوهش های تاریخی دوره جدید سال هفتم بهار ۱۳۹۴ شماره ۱ (پیاپی ۲۵)
حوزه‌های تخصصی:
  1. حوزه‌های تخصصی تاریخ ایران اسلامی حکومت های ایرانی- اسلامی قاجار مشروطه
  2. حوزه‌های تخصصی تاریخ گروه های ویژه برنامه ریزی و فنون آموزش تاریخ
تعداد بازدید : ۱۹۴۱ تعداد دانلود : ۱۲۲۲
دو نظام سیاسی پیش و پس از انقلاب اسلامی دارای دو ایدئولوژی و گفتمان سیاسی مسلطِ متفاوت از یکدیگر بوده و هستند؛ مسائلی که تأثیر مستقیم بر نگارش کتاب های درسی به ویژه کتاب های درسی تاریخ گذاشته است. نمونه ی این تاثیر در روایت های متفاوت ارائه شده از جنبش مشروطیت به عنوان یکی از مهم ترین رویدادهای تاریخ معاصر ایران است که تحت تأثیر مستقیم دو عاملِ گفتمان سیاسی مسلط، و نیز گفتمان های سیاسی-اجتماعیِ غیرمسلط این دو دوره شکل گرفته -است. بنابراین این پژوهش بر آن است تا با بررسی کتاب های درسی تاریخ مقطع سوم دبیرستان در دو دوره پهلوی و پس از انقلاب اسلامی، تأثیر گفتمان های سیاسیِ مسلط بر روایت جنبش مشروطه و ویژگی های خاص هر نوع روایت را بررسی کرده، و همچنین به بررسی تأثیر جریان های بیرونی و گفتمان های غیر مسلطِ سیاسی- اجتماعی که در مقاطعی توانستند در کتاب های درسی نوع خاص و متفاوتی از روایت گفتمان سیاسی مسلط را به وجود آورند، بپردازد. پس هدف از این پژوهش، بررسی روایت های ارائه شده از جنبش مشروطه با کاربست روش تحلیل گفتمان می باشد. باتوجه به تفاوت دو گفتمان سیاسی مسلط در دو دوره پیش و پس از انقلاب اسلامی، این نوشتار نیز در دو قسمت به تحلیل محتوا و تحلیل گفتمان انواع روایت های جنبش مشروطه پرداخته است.
۲۰.

مطالعات ایرانشناسی در دانشگاه کنکوردیا: یک برنامه منحصر به فرد در کانادا

نویسنده: مترجم:
منبع: خردنامه سال پنجم بهار و تابستان ۱۳۹۴ شماره ۱۴
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۸۴۱ تعداد دانلود : ۹۳۶
رشته مطالعات ایران دارای تاریخچه بلندی است. این علاقه، از زمان ساسانیان هنگامی که ایرانیان به شناخت زبان باستانی تمدن خود گرایش پیدا کردند تا علاقمندی چند جانبه غربیان به ایران در قرون 18 و 19 در اروپا، ادامه یافته است. هرچند بسیاری از دانشمندان بر این باورند که حوزه تمدن ایرانیان، بسیار فراتر از اسلام بوده و به طور منطقی نیازمند برنامه مطالعاتی جداگانه می-باشد، اما مطالعات ایران در کانادا صرفا به عنوان رشته ای فرعی قلمداد می شود و در زیر مجموعه برنامه های دیگر، مانند اسلام یا مطالعات خاورمیانه قرار می گیرد. در این مقاله به طور خلاصه تاریخچه مطالعات ایران را مورد بررسی قرار می دهیم. پس از آن به نقش و تاثیر دو عامل کلیدی در شکل گیری «آگاهی مطالعات ایران» در دانشگاه های کانادایی می پرازیم: 1) شرایط اجتماعی اقتصادی کانادا پس از جنگ جهانی دوم 2) شکل گیری جمعیت ایرانیان مهاجر کانادا پس از انقلاب 1979 و جنگ ایران و عراق. این توسعه و پیشرفت، در فضایی رشد کرد که طی آن گروه آموزشی ادیان در دانشگاه کونکوردیا، واقع در مونترال کانادا، اولین برنامه مطالعات ایران را به طور مستقل بنیان نهاد. همچنین در این مقاله به بحث در مورد پیشینه حضور دانشمندان در این برنامه و رویکرد میان رشته ای آن نسبت به مطالعات ایران شامل ادیان، ادبیات، زبان شناسی، جامعه-شناسی، مردم شناسی، هنر و معماری و همچنین به مهم ترین چالش هایی که برنامه مطالعات ایران با آن مواجه است، خواهیم پرداخت. یکی از این چالش ها، ایجاد روابط پایدار با نهادهای آکادمیک در ایران برای ایجاد روابط مستحکم تر با جوامع مهاجر می باشد.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان