درخت حوزه‌های تخصصی

پیشینه و اهداف: ملال جنسیتی به ناهماهنگی پایدار بین هویت جنسیتیِ تجربه شده فرد و جنس انتسابی او اشاره دارد. این پدیده، در بستر ناآگاهی های فرهنگی، ساختارهای جنسیت زده ی نظام آموزشی و کاستی های الگوی شایستگی حرفه ای معلمان به چالشی عمیق برای افراد مبتلا تبدیل می شود. پیشینه پژوهش نشان می دهد نظام آموزشی ایران فاقد چارچوب های حمایتی برای دانش آموزان مبتلا به ملال جنسیتی است. روش ها: پژوهش حاضر با اتخاذ رویکرد کیفی و راهبرد پدیدارشناسی توصیفی و با روش نمونه گیری هدفمند تا تحقق اشباع نظری، تعداد 21 دانش آموز دختر 17 تا ۱۸ ساله ی مبتلا به ملال جنسیتی را از کلینیک های تخصصی فعال در حوزه ی مسائل جنسیتی انتخاب نمود. داده ها طی شش ماه با مصاحبه های نیمه ساختار یافته گردآوری و با روش هفت مرحله ای کلایزی مورد تحلیل قرار گرفت. یافته ها: نتایج پژوهش پنج مضمون اصلی و 12 مضمون فرعی را آشکار ساخت. مضامین اصلی: نخست، شکاف دانش جنسیتی معلمان؛ دوم، عدم مهارت در مدیریت تعارض های هویتی؛ سوم، سیاست های جنسیت زده مدارس؛ چهارم، فقدان حمایت های نهادی و پنجم، راهبردهای انطباقی دانش آموزان. نتیجه گیری : نتایج نشان می دهند که آسیب های روانشناختی و تحصیلی دانش آموزان مبتلا به ملال جنسیتی در نتیجه ناتوانی الگوهای شایستگی حرفه ای معلمان و ساختارهای انعطاف ناپذیر مدارس به تشدید این تجربه زیسته می انجامد. یافته ها ضرورت بازتعریف شایستگی های معلمان، بازنگری در دستورالعمل های حمایتی در مدارس و نهاد های تربیت معلم را تأیید می کنند.

هدف: پیش بینی تقاضای معلم فرآیندی تحلیلی و داده محور است که هدف آن تخمین تعداد و ترکیب بهینه معلمان در افق زمانی مشخص است. از این رو پژوهش حاضر با هدف برآورد تقاضای معلمان دوره ابتدایی استان گلستان طی سال های ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۶ انجام شد. روش شناسی: این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی است. جامعه آماری این پژوهش کلیه داده های رسمی و اسناد آماری مربوط به شاخص های تعداد کل معلمان، نیروهای ورودی و نیروهای خروجی از کلیه مدارس دوره ابتدایی استان گلستان در افق 4 ساله ی 1403-1406 بود. برای پیش بینی تقاضا از مدل جریان نیروی انسانی استفاده شد که ورود و خروج معلمان را بر اساس داده های پنج سال گذشته (۱۳۹۸-۱۴۰۲) تحلیل می کند. یافته ها: نتایج نشان داد ۷۰ درصد معلمان ابتدایی استان را زنان تشکیل می دهند و ۶۰ درصد در مناطق روستایی مشغول به کار هستند. پیش بینی ها حاکی از افزایش تقاضا برای معلمان از ۹۵۵۹ نفر در سال ۱۴۰۳ به ۹۸۸۴ نفر در سال ۱۴۰۶ است. همچنین، توزیع نامتوازن معلمان بین مناطق شهری و روستایی و کمبود نیروهای جوان در مناطق محروم از چالش های اصلی است.  نتیجه گیری و پیشنهادها :  یافته ها بیانگر ضرورت بازنگری در سیاست های جذب و توزیع معلمان، به ویژه در مناطق روستایی است. پیشنهاد می شود با طراحی مشوق های مالی و رفاهی، افزایش ظرفیت دانشگاه فرهنگیان، و استفاده از مدل های ترکیبی پیش بینی، کمبود نیرو جبران شود. همچنین، برنامه های آموزش ضمن خدمت برای ارتقای مهارت های معلمان موجود ضروری است.  نوآوری و اصالت :  این پژوهش با ترکیب داده های واقعی و مدل جریان نیروی انسانی، نخستین مطالعه جامع در حوزه برآورد تقاضای معلمان ابتدایی استان گلستان محسوب می شود. نتایج آن می تواند به عنوان الگویی برای سایر استان ها و سیاست گذاران آموزشی مورد استفاده قرار گیرد.

هدف: آموزش ریاضی چالش های قابل توجهی را به همراه دارد که تحت تأثیر عوامل شناختی، روان شناختی، اجتماعی و فرهنگی قرار دارد. با وجود تلاش ها برای بهبود تدریس، موانع باقی مانده و نیاز به درک تجربیات افراد درگیر وجود دارد. این تحقیق به شناسایی و تحلیل موانع یادگیری ریاضی از طریق روایت های معلمان و دانش آموزان می پردازد. با بررسی نقل قول های شخصی، این مطالعه به دنبال افشای عواملی است مانند مسائل تربیتی، چالش های شناختی و تأثیرات اجتماعی-فرهنگی که فهم مؤثر ریاضی را مختل می کنند. روش شناسی: این مطالعه کیفی از رویکرد پدیدارشناختی استفاده می کند که بر روی معلمان و دانش آموزان با تجربه ریاضی از نقیاده و نوشنافیه تمرکز دارد. با استفاده از نمونه گیری هدفمند، ۲۰ دانش آموز و ۱۹ معلم انتخاب شدند و مصاحبه های نیمه ساختارمند انجام شد. اعتبار مصاحبه ها توسط کارشناسان تأیید شد که منجر به اشباع داده ها گردید. نتایج: یافته ها نشان می دهد که موانع یادگیری ریاضی شامل ابعاد مختلفی است که بر کیفیت آموزش تأثیر می گذارد. دانش آموزان مقاطع ابتدایی و متوسطه اول محتوای کتاب های درسی و جنبه های عاطفی را ذکر می کنند، در حالی که دانش آموزان مقاطع متوسطه دوم ویژگی های برنامه درسی و ارتباط معلم را به عنوان چالش های اصلیhighlight می کنند. معلمان متوسطه اول بر روی ساختار مفاهیم ریاضی تمرکز دارند، در حالی که معلمان متوسطه دوم بر عوامل عاطفی تأکید می کنند. نتیجه گیری ها و پیشنهادات : تحلیل داده های جمع آوری شده از معلمان و دانش آموزان موانع کلیدی یادگیری را شناسایی کرد که بر کیفیت آموزش ریاضی تأثیر می گذارد. پرداختن به این موانع برای بهبود نتایج یادگیری، موفقیت در آزمون های ورودی و چشم اندازهای شغلی آینده ضروری است و نیاز به تلاش های هماهنگ از جانب سیستم آموزشی، معلمان و دانش آموزان دارد. نوآوری و اصالت: رویکرد کیفی و انسان محور این مطالعه جنبه های کمتر کاوش شده چالش های یادگیری ریاضی را نمایان کرد و پیشنهاد می کند که درک موانع آموزشی به طور زمینه ای می تواند به راه حل های مؤثرتری منجر شود که با نیازهای دانش آموزان هم راستا باشد.

در فضای فرهنگی و اجتماعی جامعه ایران، کنکور نقش ویژه ای در سرنوشت دانش آموزان دارد؛ لذا پدیده کنکور مورد توجه پژوهشگران ایرانی بوده است. هدف پژوهش حاضر بررسی علل، زمینه، استراتژی و پیامدهای ناکامی کنکور، از طریق روش کیفی و رویکرد نظریه داده بنیاد است. روش گردآوری داده ها در پژوهش حاضر از طریق مصاحبه عمیق و فرایند کدگذاری به پیروی از الگوی تحلیلی استراوس و کوربین بوده است. جامعه آماری پژوهش حاضر را دانش آموزان کنکوری سه شهرستان جنوبی استان کرمان یعنی جیرفت، کهنوج و رودبار جنوب در سال 1399 تشکیل داده اند که از این جامعه آماری تعداد 10 نفر شامل 6 پسر و 4 دختر با روش نمونه گیری در دسترس و حداکثر تنوع برای مصاحبه انتخاب شدند. پس از طی کردن فرایند پژوهش، یافته هایی، از جمله ضرورت آگاهی همه جانبه فردی و اجتماعی، اهتمام به مؤلفه های درسی و غیردرسی، اهمیت اشراف و سیطره بر جو بعد از کنکور و دریافت تجارب کارآمد به دست آمد، همچنین در بعد فردی یافته هایی چون اهمیت انگیزه دانش آموز، تلاش، مسائل روحی،  مدیریت زمان و در بعد اجتماعی به روز بودن و کافی بودن امکانات آموزشی، تعامل نهادهای آموزشی و خانواده به دست آمد.

صنعت 4.0 به عنوان انقلاب صنعتی چهارم، تحولی عمیق در روش های تولید و مدیریت فرآیندها ایجاد کرده است. صنعت 4.0 به برقراری ارتباط میان دنیای فیزیکی و دیجیتال، تمرکززدایی فرآیندهای کسب و کار، هوشمند سازی و بهینه سازی فرآیندهای تولید محصول و ارائه خدمات، با استفاده از فناوری های پیشرفته ای از جمله اینترنت اشیاء، بلاک چین وسیستم های سایبر- فیزیکی اشاره دارد. هدف از انجام این پژوهش شناسایی و اولویت بندی فناوری های صنعت 4.0 اثرگذار بر کیفیت آموزش است. در پژوهش حاضر ابتدا 8 معیار انتخاب فناوری های صنعت 4.0 شامل مقرون به صرفه بودن، تناسب با نیازهای آموزشی، سهولت استفاده و یادگیری، سازگاری، امنیت، تعهد به کیفیت، تناسب با فرهنگ سازمانی و پایداری و قابلیت ارتقاء بر اساس مرور ادبیات شناسایی شدند. در ادامه از رویکرد دلفی فازی به منظور تأیید یا رد هشت معیار شناسایی شده، استفاده گردید. علاوه بر تأیید هشت معیار نام برده شده، دو معیار مصرف انرژی و انتشار کربن و انطباق با ملاحظات اخلاقی و قانونی به هشت معیار شناسایی شده توسط خبرگان اضافه شد. خبرگان این پژوهش معلمان و اساتید دانشگاهی اصفهان بوده که با استفاده از روش نمونه گیری گلوله برفی تعداد 27 نفر انتخاب شدند. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که فناوری محاسبات ابری، اینترنت اشیاء و هوش مصنوعی و یادگیری ماشین به عنوان سه فناوری برتر در میان فناوری های صنعت 4.0 بر کیفیت آموزش اثرگذار هستند.

بیگانگی تربیتی مساله دوران جدید است و از این رو، هدف پژوهش حاضر واکاوی تجارب زیسته معلمان از بیگانگی تربیتی نوجوانان نسبت به درس مطالعات اجتماعی بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش پدیدارشناسی توصیفی اجرا شد. با استفاده از نمونه گیری هدفمند، از بین معلمان دوره دوم متوسطه شهر اصفهان با شرط معیار حداقل 10 سال تجربه معلمی در تدریس مطالعات اجتماعی، تعداد 15 معلم انتخاب و بر اساس معیارهای ورود به پژوهش انتخاب شدند و اشباع داده ها حاصل شد. با بکارگیری روش اپوخه، تحلیل داده ها با استفاده از تحلیل مضمون و بر اساس الگوی کلایزی انجام شد. پس از استخراج موضوعی و طبقه بندی آنها، یافته ها در 6 مضمون اصلی و 9مضمون فرعی تقسیم بندی شدند. با ترکیب توصیف ها، بینشی که از پژوهش حاضر به دست آمد (جوهره پدیده) این بود که حل مساله بیگانگی تربیتی از درس مطالعات اجتماعی نیازمند تدوین محتوایی واقع گرایانه و تاملی است.

هدف پژوهش حاضر واکاوی عوامل مؤثر بر فرهنگ سازی و پذیرش هوش مصنوعی در غنی سازی برنامه های درسی مهندسی بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت کنندگان شامل ۸ عضو هیئت علمی، ۵ مدیر گروه و ۶ دانشجوی تحصیلات تکمیلی (۱۹ نفر) بودند که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته گردآوری و با مضمون بندی سه مرحله ای تحلیل گردید. یافته ها چهار مضمون اصلی را آشکار ساخت: (۱) راهبری و سیاست گذاری برای گذار به مهندسی دیجیتال شامل تدوین نقشه راه، سرمایه گذاری هدفمند، مدیریت ریسک و چارچوب های اخلاقی؛ (۲) توانمندسازی هیئت علمی شامل ارتقای سواد هوش مصنوعی، نگرش های پداگوژیک و درک فرصت ها و تهدیدها؛ (۳) تحول در برنامه های درسی شامل تزریق هوش مصنوعی در دروس، گذار به صورت بندی مسئله و توسعه سنجش شایستگی دیجیتال؛ (۴) الزامات زیرساختی شامل ایجاد آزمایشگاه دیجیتال، مخازن داده و پشتیبانی چندتخصصی. نتایج این پژوهش می تواند به عنوان چارچوبی مفهومی و راهنمایی عملی برای سیاست گذاران آموزش عالی مورد استفاده قرار گیرد.

هدف پژوهش حاضر ساخت و اعتباریابی مقیاس برنامه-درسی سبز در سیستم آموزش و پرورش است. طرح پژوهش، ترکیبی از نوع اکتشافی متوالی و روش مورد استفاده در بخش کیفی، مطالعه موردی و مشارکت-کنندگان شامل؛ اساتید متخصص مطالعات برنامه درسی، فعالان محیط زیست در سطح کشور و دبیران زیست استان مازندران بودند که روی هم رفته، با استفاده از مصاحبه نیمه ساختار یافته با 20 نفر به اشباع نظری رسید. روش مورد استفاده در بخش کمی، توصیفی-پیمایشی و جامعه آماری نیز شامل 38101 آموزگاران ابتدایی استان مازندران در سال 04- 1403 بود که براساس جدول نمونه گیری مورگان 380 نفر انتخاب شدند. نتایج نشان داد که بر مبنای مضامین شناسایی شده در قالب حوزه آب، هوا، اقلیم، تنوع زیستی، اکوسیستم های طبیعی، پسماند، خاک، انرژی، ویژگی معلم، دانش آموز، روش تدریس، فضا، منابع آموزشی و ارزشیابی و بر اساس مقادیر شاخص های TLI و CFI در سطح مطلوب بوده، بنابراین مدل دارای برازش مناسبی با داده ها است.

طراحی آموزشی حکمی در ارزش بخشی به مفاهیم برای خیرخواهی و شکل دهی به هویت انسانی کاربرد دارد. معلمان می توانند با استفاده از آن، ارزش بخشی به مفاهیم و خیرخواهی در یادگیری هر مفهوم را طراحی و پیاده سازی کنند. یکی از ارزش های انسانی، یادگیری مفهوم نظم است. در این پژوهش، طراحی آموزشی حکمی در کشف حقیقت یادگیری نظم برای خیرخواهی و خیر جمعی به کار گرفته شد. روش پژوهش، آمیخته اکتشافی متوالی است. در مرحله کیفی از طراحی آموزشی حکمی و در مرحله کمی، روش شبه آزمایشی استفاده شد. به عبارتی، پس از طراحی آموزشی حکمی، ارزش بخشی آن به مفهوم نظم، در دو گروه کنترل و آزمایش به صورت تصادفی در ۸۰ نفر از دانش آموزان دختر ابتدایی شهر زنجان بررسی و از طرح پیش آزمون پس آزمون استفاده شد. همچنین برای جمع آوری اطلاعات، از پرسش نامه ای با ۲۳ گویه درباره ارزش بخشی رعایت نظم در اختیار هر دو گروه قرار گرفت. هر دو گروه از لحاظ محتوا، محیط و ابزار سنجش مشابهت داشته و مهم ترین تفاوت آن ها در نحوه طراحی آموزشی برای رعایت نظم بود. متغیر یادگیری تعادل که با تأمل در منش، هم افزایی در کنش، تعاون در بینش و متغیر یادگیری تعامل برای روشنگری با گویش و متغیر تعالی با نگارش سنجیده شد، از مؤلفه های یادگیری در طراحی آموزشی حکمی است. نمره های افراد گروه آزمایش به نسبت گروه کنترل، روند افزایشی را نمایش داد. تحلیل کوواریانس نشان می دهد که طراحی آموزشی حکمی در سطح معنا داری کمتر از 0/05 بر ارزش بخشی درک حقیقت مفهوم نظم برای خیرخواهی و خیر جمعی دانش آموزان تأثیر دارد.

با توجه به آنکه دانش آموزان فنلاندی در آزمون های جهانی موفقیت های چشمگیری داشته اند، هدف از این پژوهش بررسی زمینه های ظهور خلاقیت آموزشی در کلاس های درس کشور فنلاند بوده است. پژوهش در چارچوب رویکرد کیفی و با روش پ ژوهش پدیدارشناختی ص ورت گرفته است. داده های لازم با م صاحبه نیمه ساختاریافته پژوهشگر در مدارس جمع آوری شده است. بدین منظور، چهارده معلم که در مرکز تربیت معلم شهر هلسینکی فنلاند تحصیل کرده بودند هدفمند انتخاب شدند و از آن ها خواسته شد تجربیاتشان درباره خلاقیت آموزشی در مدارس را بیان کنند. یافته های پژوهش نشان می دهد که در خلاقیت آموزشی در کلاس های معلمان فنلاندی بر شاخصه های دانش آموز خلاق، چالش و ابهام، اهمیت دانش کشف شده، اهمیت نقش تفکر واگرا، اهداف یادگیری گسترده، تقویت قدرت ابتکار، خلاقیت در تدریس دروس و راهکارهای تقویت کنجکاوی و قدرت تخیل دانش آموزان تأکید می شود. همچنین، نتایج نشان می دهد که کلاس خلاق دارای مقولات معلم در جایگاه تسهیلگر یادگیری، ارزشیابی فرایندی دانش آموزان و روش های ارتقای انعطاف پذیری و سیالیت است. تدریس خلاق و ویژگی های خلاقانه معلمان خلاقیت دانش آموزان را می پروراند. بنابراین، مؤلفه های تدریس خلاق معلمان کشور فنلاند را می توان همچون الگویی مناسب برای پرورش خلاقیت و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در مدارس ایران به کار برد. 

خواندن نه تنها به منزله یکی از مهم ترین مهارت های زبانی، بلکه به مثابه ابزاری برای گسترش دانش شناخته می شود. در این میان، توانایی استفاده از راهبردهای فراشناختی خواندن، در تقویت فرایندهای یادگیری نقشی اصلی دارد. این راهبردها، که به توانایی فرد در نظارت و تنظیم فرایندهای ذهنی به هنگام خواندن اشاره دارد، ازجمله عواملی است که در کیفیت یادگیری و تدریس تأثیرگذار است. پژوهش کمّی حاضر به دنبال شناسایی تفاوت های معنادار، از لحاظ استفاده از راهبردهای فراشناختی خواندن (خواندن سراسری، حل مسئله و پشتیبان)، در میان دانشجومعلمان رشته آموزش ابتدایی بر اساس جنسیت، سال تحصیلی و نوع راهبردهای مدنظر بوده ازست. داده ها با استفاده از نسخه ترجمه شده پرسش نامه «آگاهی از راهبردهای خواندن» از 180 دانشجو معلم در مراکز تربیت معلم شهر رشت جمع آوری و با آزمون آنووا تحلیل شد. نتایج نشان داد که دانشجومعلمان مرد و زن از نظر میزان آگاهی از راهبردهای خواندن (به طورکلی) یکسان نیستند و دانشجومعلمان زن آگاهی بیشتری دارند؛ اما بین دانشجومعلمان سال اول و سال آخر تحصیل از نظر میزان این آگاهی تفاوت معناداری وجود ندارد. همچنین، در آگاهی از راهبردهای سه گانه خواندن به تفکیک (خواندن سراسری، حل مسئله و پشتیبان) میان سال اولی ها و سال آخری ها تفاوت معناداری مشاهده شد. نتایج نشان داد که دانشجومعلمان سال اولی شرکت کننده در این مطالعه، از راهبردهای خواندن سراسری به طرز معناداری بیشتر از دانشجویان سال آخری استفاده می کنند. در پژوهش حاضر، پیامدهای این یافته ها بررسی می شود.

هدف از انجام پژوهش حاضر، شناسایی ابعاد مفهومی ماهیت آموزش کار و فناوری در برنامه درسی دوره ابتدایی بر   اساس مروری نظام مند بر تحقیقات تجربی بود. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از روش سنتزپژوهی با توجه به توالی پیشنهادی گاف نتایج حاصل از پژوهش های اولیه و پراکنده، به منظور یکپارچه سازی نتایج، گردآوری شده است. آموزش کار و فناوری در ادبیات آموزش در دوران کودکی، در سه پایگاه داده اصلی خارجی 1) اسکوپوس؛ 2) جست وجویی مشترک در پایگاه داده آموزش آنلاین و پایگاه های اطلاعات مرکز اطلاعات منابع آموزشی پرکوییست و اریک و 3) تحقیقات آموزشی کامل (ابسکو) و سه پایگاه داخلی مگیران، نورمگز و پایگاه برای مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی (اس آی دی) بین سال های 2۰10 تا 2023 برای مقالات خارجی و 1390 تا 1402 برای منابع داخلی جست وجو شد. در کل 39 سند علمی (27 عنوان به زبان انگلیسی و 12 عنوان به زبان فارسی)، که همگی مقاله بودند، بررسی شده است. کدگذاری داده ها با استفاده از تحلیل محتوای قیاسی انجام شده است. نتایج نشان داد که مفاهیم مدنظر در   زمینه آموزش کار و فناوری در مطالعات را می توان در پنج حوزه و هسته کار و مهارت فناوری و اطلاعات (یادگیری برای آموختن، ارتباط، کارگروهی، حل مسئله و فناوری اطلاعات و ارتباطات) برای عناصر لازم آموزش کار و فناوری در برنامه درسی دوره ابتدایی دسته بندی کرد. پیامدهای مشترک این بررسی ادبیات، نیاز به دانش موضوعی فناوری پیشرفته را برای مربیان دوران کودکی نشان می دهد تا از مشارکت   دادن فعالیت های آموزش فناوری اطمینان داشته باشند و آن ها را قادر می سازد اهمیت گنجاندن ابعاد مختلف فناوری را تشخیص دهند و این دانش را در شیوه های آموزش دوره ابتدایی آشکار کنند.

پژوهش حاضر با هدف تعیین تاثیر بازخورد مبتنی بر چت جی پی تی و بازخورد معلم بر درگیری دانش آموزان در فرایند یادگیری و دستیابی به اهداف شناختی در درس ریاضی انجام شد. روش مطالعه، شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون بود. نمونه: 68 دانش آموزان پایه نهم بود که به صورت تصادفی خوشه ای مرحله ای در دو گروه بازخورد گمارده شدند. ابزارهای پژوهش، پرسشنامه درگیری تحصیلی ریو و آزمون معلم ساخته عملکرد شناختی بود. یافته ها با استفاده از آزمون ناپارامتریک یومن ویتنی تحلیل شدند، نشان دادند که میانگین نمرات درگیری تحصیلی در گروه بازخورد چت جی پی تی به طور معناداری بالاتر از گروه بازخورد معلم بود. در حوزه یادگیری شناختی نیز بازخورد چت جی پی تی در سطوح تحلیل و ارزیابی عملکرد بهتری نسبت به معلم نشان داد. هرچند در سطوح دانش، فهم و کاربرد تفاوت معناداری مشاهده نشد. بااین حال، نمره کل یادگیری شناختی با برتری گروه بازخورد چت جی پی تی تفاوت معناداری داشت. بنابراین، چت جی پی تی به عنوان یک ابزار مکمل می تواند اثربخشی مشابه یا فراتر از بازخورد معلم در ارتقای درگیری تحصیلی و یادگیری شناختی فراهم کند.

هدف پژوهش حاضر بررسی نقش میانجی سواد اطلاعاتی در رابطه بین توسعه حرفه ای و ظرفیت یادگیری سازمانی معلمان بود. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر شیوه اجرا، توصیفی- همبستگی از نوع مدل یابی معادلات ساختاری است. جامعه آماری شامل کلیه معلمان آموزش و پرورش نواحی 1 و 2 شهر همدان در سال تحصیلی 1404-1403 بود که نمونه ای به شیوه تصادفی ساده با حجم  423  نفر انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه های استاندارد ظرفیت یادگیری سازمانی نیکلوا و همکاران (2014)، توسعه حرفه ای معلمان نیوجرسی (2014) و سواد اطلاعاتی سیامک و داورپناه (1388) استفاده شد. روایی سازه پرسشنامه ها با استفاده از تحلیل عاملی تاییدی بررسی و تایید گردید. برای تعیین پایایی نیز از آزمون آلفای کرونباخ استفاده شد و ضرایب آلفا به ترتیب  96/0، 95/0 و 97/0 به دست آمدند. همچنین داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS و LISREL مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که توسعه حرفه ای معلمان اثر مستقیم و معناداری بر ظرفیت یادگیری سازمانی داشت و این اثر از طریق سواد اطلاعاتی تقویت می شود. توسعه حرفه ای همچنین به طور مستقیم موجب ارتقای سواد اطلاعاتی می شود و سواد اطلاعاتی نیز اثر معناداری بر یادگیری سازمانی داشت. این یافته ها نشان می دهد که سواد اطلاعاتی نه تنها یک شایستگی فنی بلکه ظرفیتی فراشناختی و تحلیلی است که می تواند تعاملات یادگیری را در سطح فردی، گروهی و سازمانی ارتقا دهد. بر اساس نتایج، توجه به تقویت مهارت های اطلاعاتی در برنامه های توسعه حرفه ای معلمان، راهکاری مؤثر در جهت ارتقای یادگیری سازمانی در نهادهای آموزشی محسوب می شود.

تحول دیجیتال آموزش عالی با چالش کلیدی «شکاف میان سیاست و عمل» روبروست که اغلب به پذیرش پراکنده و ناهماهنگ فناوری در دانشگاه ها منجر می شود. این پژوهش با هدف ارائه یک نقشه راه جامع برای عبور از این شکاف و هدایت راهبردی تحول دیجیتال با تمرکز بر فناوری های هوشمند (مانند هوش مصنوعی) و همگرا (NBIC) انجام شده است. این نقشه راه با بهره گیری از روش فراترکیب کیفی (سندلوسکی و با روسو، ۲۰۰۷) و تحلیل ۶۲ منبع معتبر (۲۰۱۴-۲۰۲۵) شامل مقالات علمی از پایگاه های داده ای مانند Scopus و Web of Science، گزارش های سیاستی نهادهای بین المللی و رتبه بندی های جهانی تدوین شده است. یافته ها در چهارچوب یک بسته سیاستی یکپارچه سازماندهی شده اند که بر چهار رکن اصلی استوار است: ۱) معیارهای کلیدی موفقیت به عنوان مبانی راهبردی (شامل زیرساخت فناورانه، آمادگی سازمانی، توانمندسازی انسانی و عدالت آموزشی)؛ ۲) راهکارهای اجرایی به عنوان مسیر عملیاتی (شامل توسعه زیرساخت، آموزش مستمر، نوآوری در برنامه ریزی درسی و همکاری های راهبردی)؛ ۳) چارچوب اخلاقی-حقوقی برای تضمین حکمرانی مسئولانه (با تأکید بر حریم خصوصی، شفافیت و عدالت الگوریتمی) و ۴) شاخص های ارزیابی جامع برای سنجش پیشرفت و نتایج (شامل عملکرد فنی، نتایج آموزشی و رقابت پذیری جهانی). نوآوری اصلی این مدل در ارائه یک ساختار یکپارچه، چرخه ای و مبتنی بر شواهد است که با پیوند دادن مستقیم هر راهکار به معیارهای موفقیت و شاخص های ارزیابی، ابزاری قدرتمند در اختیار سیاست گذاران و مدیران دانشگاهی قرار می دهد تا گذار از سیاست گذاری پراکنده به عمل یکپارچه را ممکن ساخته و مؤسسات خود را به جایگاهی راهبردی و آینده نگر سوق دهند.

هدف: مدارس پیشرو به عنوان الگویی نوین در نظام آموزشی، نقش مهمی در ارتقای کیفیت آموزش دارند؛ بنابراین، این مطالعه کیفی با هدف بررسی ویژگی ها، موانع و پیامدهای مدارس پیشرو از دیدگاه مدیران مدارس کرمانشاه انجام شد. روش شناسی: پژوهش با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری و با مصاحبه های نیمه ساختارمند با ۱۶ مدیر مدارس ابتدایی و متوسطه انجام شد. مشارکت کنندگان با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. تحلیل داده ها با روش تحلیل مضمون براون و کلارک (2006) و نرم افزار MAXqda انجام شد. یافته ها: نتایج نشان داد که مدارس پیشرو با تأکید بر ویژگی هایی چون پرورش خوداندیشی، خوداتکایی، آگاهی اجتماعی، تعهد به برابری و تربیت شهروندان جهانی، به آموزش یادگیرنده محور، بهره گیری از فناوری های نوین و توسعه مهارت های عملی اولویت می دهند. با این حال، این مدارس با موانعی نظیر تفکرات سنتی حاکم بر ساختار آموزشی، نگرش های منفعلانه، کمبود منابع انسانی متخصص و ناسازگاری برنامه های آموزشی با زمینه های محلی مواجه اند. این موانع، تحقق کامل ظرفیت های مدارس پیشرو را محدود کرده اند. در مقابل، پیامدهای مثبت این مدارس شامل ارتقای توانمندی های فنی و تکنولوژیکی، بهبود کیفیت زندگی دانش آموزان و تقویت تعاملات اجتماعی با جامعه است. این یافته ها بر ضرورت غلبه بر چالش های ساختاری و فرهنگی و حمایت هدفمند از نوآوری های آموزشی تأکید دارند. نتیجه گیری و پیشنهادها: مدارس پیشرو با تأکید بر خوداندیشی و بهره گیری از فناوری نوین، قابلیت ارتقای کیفیت آموزش را دارند، اما چالش های ساختاری و فرهنگی مانع تحقق کامل این ظرفیت هستند. برای غلبه بر این موانع، بومی سازی برنامه های آموزشی، توانمندسازی معلمان و تقویت زیرساخت های آموزشی پیشنهاد می شود. نوآوری و اصالت: این مطالعه با تمرکز بر تجارب مدیران کرمانشاه، نگاهی بومی به مدارس پیشرو ارائه داده است. برخلاف مطالعات کمی گذشته، این تحقیق کیفی دیدگاه های عمیق و راهکارهای عملی در بستر فرهنگی ایران مطرح می کند. 

پیشینه و اهداف :  رویکرد آموزش تلفیقی علوم، فناوری، مهندسی، هنر و ریاضیات (STEAM) به عنوان یکی از رویکردهای نوین آموزشی، با هدف تقویت یادگیری میان رشته ای، خلاقیت و حل مسأله در دانش آموزان، توسعه یافته است. اجرای موفق این رویکرد مستلزم به کارگیری راهبردهای مؤثر یاددهی-یادگیری است که بتوانند تعامل، کاوشگری و تجربه محور بودن را در فرایند آموزش تقویت کنند. با توجه به گسترش توجه به آموزش استیم در نظام های آموزشی، شناسایی راهبردهای کارآمد می تواند به طراحی بهتر برنامه های درسی و ارتقای کیفیت یادگیری کمک کند. هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تبیین راهبردهای یاددهی-یادگیری در آموزش تلفیقی استیم بود. روش ها : این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر رویکرد، کیفی بود و با روش سنتزپژوهی مفهومی انجام شد. جامعه پژوهش شامل پژوهش های مرتبط با آموزش استیم در بازه زمانی 2014 تا 2024 برای منابع خارجی و 1398 تا 1403 برای منابع داخلی بود. منابع از طریق جست وجوی نظام مند، گردآوری و پس از غربالگری چندمرحله ای انتخاب شد. کیفیت منابع منتخب با استفاده از چک لیست CASP ارزیابی شد و در نهایت 35 منبع واجد شرایط وارد تحلیل گردید. سپس داده ها با روش کدگذاری اشتراوس و کوربین در سه مرحله باز، محوری و انتخابی تحلیل شد. یافته ها : یافته ها نشان داد که راهبردهای یاددهی-یادگیری استیم در سه مؤلفه اصلی طبقه بندی می شوند: «راهبردهای تعاملی-اجتماعی»، «راهبردهای علمی-آموزشی» و «راهبردهای فناورانه». راهبردهای تعاملی-اجتماعی شامل «فعالیت های همیاری و مشارکتی» و «فعالیت های کاوشگری»، راهبردهای علمی-آموزشی شامل «نقش آفرینی و شبیه سازی» و «آموزش چندحسی و تجربه محور» و راهبردهای فناورانه نیز شامل «فعالیت های ساختنی و مهندسی» و «آموزش مبتنی بر بازی وارسازی» بودند. نتیجه گیری :   نتایج نشان می دهد که تحقق این راهبردها وابسته به توانمندی معلمان در طراحی و اجرای فعالیت های مبتنی بر استیم است. چارچوب به دست آمده می تواند به ویژه در دوره ابتدایی، مبنایی عملی برای معلمان و برنامه ریزان درسی در توسعه آموزش تلفیقی استیم باشد.

این مطالعه به بررسی ساختار عوامل نهفته واژگانی و نحوی در پاسخ به سوالات درک مطلب انگلیسی با استفاده از تکنیک های یادگیری ماشین بدون نظارت می پردازد. طرح تحقیق مدلسازی کمی در قالب طرح علی- مقایسه ای است. داده ها از 360 زبان آموز که انگلیسی زبان دوم آن ها به شمار می رود و از طریق پاسخ های کتبی و شفاهی آن ها به سؤالات درک مطلب جمع آوری شد. در مجموع 260 ویژگی واژگانی و نحوی از داده ها استخراج شد. چهار عامل برای داده های شفاهی و چهار عامل برای داده های کتبی شناسایی شد که بیش از 50 درصد از واریانس نمرات درک مطلب را توضیح می دهند. عوامل به شرح زیر نامگذاری و تفسیر شدند. برای داده های مربوط به پاسخ های شفاهی: عامل اول  پیچیدگی دستوری، عامل دوم، پیچیدگی واژگانی، عامل سوم ویژگی و تشابه کلمات و عامل چهارم تنوع واژگانی. چهار عامل داده های مربوط به پاسخ های کتبی عبارتند از: عامل 1، پیچیدگی دستوری، عامل 2 تنوع واژگان، عامل 3 پیچیدگی بند، و عامل 4 اختصاصی بودن کلمه. تحلیل رگرسیون چندگانه در پیش بینی درک مطلب بر اساس عوامل کشف شده نشان داد که عامل سوم (ویژگی و تشابه کلمات) تنها پیش بینی کننده معنادار درک مطلب در داده های شفاهی بود، در حالی که عوامل 1 (پیچیدگی دستوری)، 3 (پیچیدگی بند) و 4 (اختصاصی بودن کلمه) به طور معناداری درک مطلب را در داده های نوشتاری پیش بینی کردند. این یافته ها نشان داد که استفاده از کلمات خاص و مشابه با درک خواندن بالاتر در پاسخ های شفاهی و نوشتاری همراه است، در حالی که پیچیدگی دستوری و تنوع واژگان بسته به نحوه پاسخ، روابط متفاوتی با درک مطلب دارند. این مطالعه بینش های ارزشمندی را در مورد عوامل زمینه ای که به درک مطلب در زبان آموزان که انگلیسی زبان دوم آن ها است، کمک می کند و دستاوردهایی در توسعه روش های آموزش خواندن و ارزیابی مؤثرتر دارد.

این پژوهش به بررسی میزان یادگیری واژگان از طریق خواندن درک مطلب محور داستان های کوتاه و آموزش مستقیم پرداخته است. به این منظور، 30 فارسی آموز مرد و زن با نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند و به طور تصادفی به دو گروه 15 نفره تقسیم شدند. به هر دو گروه یک داستان کوتاه داده شد که دارای 10 واژه جدید بود. در یک گروه فارسی آموزان داستان را با هدف درک مطلب خواندند و از سنجش پس از آن آگاه نبودند، اما در گروه کنترل به فارسی آموزان گفته شد که پس از تدریس این واژه ها قرار است از آنها امتحان گرفته شود و دانش آنها از واژگان سنجیده خواهد شد. نتایج نشان داد فارسی آموزان در گروه آزمایش مدت طولانی تری واژگان را به خاطر سپردند. در مقابل، در یادگیری هدفمند فارسی آموزان تعداد واژگان بیشتری را در بازه زمانی کوتاه در حافظه نگه داشتند. لذا اگر هدف از یادگیری زبان کوتاه مدت است، یادگیری هدفمند بهتر عمل می کند. اما اگر هدف بلند مدت و درک عمیق تر واژگان است، یادگیری تصادفی به مراتب بهتر عمل می کند.  

هدف از این پژوهش تاثیر گمیفیکیشن بر حافظه، سرزندگی تحصیلی و فرایند یاددهی یادگیری در دانشجویان ارشد دختر دانشگاه علامه طباطبایی تهران است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش کلیه دانشجویان ارشد دختر دانشگاه علامه طباطبایی تهران بود (رشته های مدیریت)، که تعداد 305 نفر به عنوان حجم نمونه و به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزار گرداوری اطلاعات پرسشنامه استاندارد بوده است. روایی محتوایی پرسشنامه به تایید جمعی از صاحب نظران رسید. هم چنین جهت بررسی روایی سازه از سه شاخص پایایی مرکب، متوسط واریانس استخراج شده و بار عاملی استفاده گردید و جهت سنجش پایایی و قابل اعتماد از ضریب آلفای کرونباخ با استفاده از نرم افزار SPSS26، که بیش تر از 0.7 محاسبه گردید، استفاده شد. نتایج حاصل از پژوهش با نرم افزار PLS نشان می دهد که استفاده از متدهای گیمیفیکیشن می تواند بهبود حافظه و سرزندگی تحصیلی دانشجویان را افزایش دهد و همچنین فرایند یاددهی و یادگیری آن ها را بهبود بخشد. این یافته ها نشان می دهد که گیمیفیکیشن می تواند به عنوان یک ابزار موثر برای ارتقاء عملکرد تحصیلی دانشجویان مورد استفاده قرار گیرد.