درخت حوزه‌های تخصصی

فقدان پیش بینی ساختارمند درخصوص محصول پرکاربرد پلی اتیلن ترفتالات شرکت صنایع پتروشیمی را بر آن داشته است که پیش بینی های قیمت را از شرکت های خارجی خریداری کند. جلوگیری از خروج ارز و تحمل عوامل سیاسی مانند تحریم ها در این حوزه نیازمند پیش بینی علمی قیمت ها در داخل است. به دلیل ماهیت زنجیره وار و نیز عدم اطلاع از میزان تأثیر عوامل متعدد موثر بر قیمت، محققان ناچار هستند به منظور پیش بینی، مسائلی با پیچیدگی زیاد و معادلاتی با درجه بالا حل کنند. انتخاب تعداد و نوع متغیرهای ورودی شبکه عصبی، تأثیر بسزایی در کارایی سیستم دارد، ازاین رو از روش تحلیل بنیادین با تکیه بر تئوری عرضه-تقاضا و نگرش کلان اقتصادی، و روش آماری دلفی جهت انتخاب عواملی با اثرگذاری بیشتر بر قیمت استفاده شده است. ابتدا با استفاده از متغیرهای کنترل شده، توپولوژی کلی شبکه عصبی طراحی شده است. سپس با در نظر گرفتن متغیرهای مستقل، مانند تعداد لایه های پنهان و تعداد نرون ها و بررسی تأثیر آن ها بر کارایی عملکرد شبکه عصبی، شبکه بهینه انتخاب گردید. از معیارهای میانگین مربعات خطا و ضریب تعیین به عنوان متغیرهای وابسته استفاده شده است. بعد از ایجاد رابط کاربری، ارتباط سیستم با شبکه عصبی بهینه برقرارشد. به منظور بررسی عملکرد سیستم، قیمت واقعی محصول مدنظر، در سال مرجع با قیمت پیش بینی شده توسط سیستم پیشنهادی و قیمت خریداری شده از شرکت CMAI مورد مقایسه قرارگرفت و نتایج، کارایی قابل قبول سیستم پیشنهادی را با میانگین خطای کمتراز 3% در پیش بینی قیمت زنجیره مدنظر، اثبات نمود. این سیستم می تواند صنایع پتروشیمی را از خرید اطلاعات پیش-بینی قیمت از شرکت های خارجی بی نیاز سازد.

مسئله متعادل سازی خطوط مونتاژ از جمله مسائل بهینه سازی است که توسط محققین مختلف بسیاری مورد مطالعه قرارگرفته است. با این وجود و پس از شش دهه تحقیق و توسعه، وجود شکافی عمیق بین مطالعات دانشگاهی انجام شده در این زمینه با کاربردهای عملی مسئله متعادل سازی خط مونتاژ در محیط واقعی صنعت محسوس می باشد. به همین دلیل این تحقیق با هدف ایجاد تعادل در خطوط مونتاژ مختلط در جهت کاهش هزینه نیروی انسانی و کاهش تعداد ایستگاه های کاری انجام شده است. برای حل مساله از مجموعه داده شامل 7 ایستگاه کاری و 70 وظیفه و زمان حل 500 ثانیه و زمان انجام هر فعالیت شامل 260 فعالیت مشخص، با روابط پیش نیازی تعیین شده دو رویکرد کلی به کار گرفته می شود، ابتدا مساله با روش دقیق از طریق نرم افزار گمز مدل حل شده است. سپس یک بار دیگر مساله با الگوریتم فراابتکاری زنبورعسل تغییر یافته در نرم افزار متلب حل شده است و در نهایت با استفاده از روش جدید و تلفیقی الگوریتم زنبورعسل هیبریدی با روش PSO نیز حل شده است و در آخر مقادیر بدست آمده تابع هدف هر دو روش باهم مقایسه شده است و نتایج نشان می دهد که الگوریتم زنبورعسل هیبریدی در همان مراحل اولیه بهینه سازی به جواب بهینه رسیده است و مقدار تابع هدف آن به مینیمم مقدار خود رسیده است و کمترین مقدار تخطی قیود را نیز بدست آورده است و نشان از کاهش هزینه و کاهش ایستگاه های کاری به 3 ایستگاه دارد.

در این مقاله، مسأله زمانبندی همزمان کارها و فعالیت های نگهداری پیشگیرانه در ماشین های موازی نامرتبط با در نظر گرفتن اثر زوال مورد بررسی واقع شده است. با توجه به وجود اثر زوال و تأثیر آن روی زمان کارها، هدف یافتن تعداد و زمان بهینه فعالیت های نت و توالی بهینه کارها جهت حداقل کردن مجموع زمان اتمام کارها می باشد. نظر به فرسودگی ابزار و یا اثر زوال روی ماشین ها، ممکن است هر ماشین به چندین فعالیت پیشگیرانه در افق زمانبندی نیاز پیدا کند. پس از هر نگهداری پیشگیرانه، ماشین به شرایط اولیه باز می گردد و اثر زوال از سر گرفته می شود. در اینجا دو حالت جداگانه تابع اثر زوال وابسته به موقعیت کار در توالی و تابع اثر زوال وابسته به زمان بررسی شده است. همچنین مدت زمان انجام هر فعالیت نگهداری پیشگیرانه نیز تابعی صعودی نسبت به زمان شروع آن می باشد. به دلیل پیچیدگی بالای مدل از روش فراابتکاری جهت حل استفاده شده است. بر این اساس با توجه به کاربرد زیاد الگوریتم شبیه سازی تبرید در حل مسائل مختلف، این الگوریتم به عنوان رویکرد حل مدل انتخاب شده است. در نهایت، با ارائه مثال عددی و انجام تحلیل پارامترهای زوال به ارزیابی مدل و مقایسه عملکرد روش حل پیشنهادی پرداخته شده است.

سازمان های امروزی که در یک دنیای حساس به مسائل اجتماعی و زیست محیطی بسر می برند، لازم است علاوه بر رضایت مشتریان، به سلامتی و رفاه کارکنان و همچنین حفاظت از محیط زیست اهمیت ویژه ای دهند. یکی از مهمترین مواردی که شرکت ها را به سمت استقرار و بهبود سیستم های ایمنی، بهداشت و محیط زیست ترغیب می کند، بروز انتظارات اساسی از طرف ذینفعان سازمان در حوزه های ایمنی، سلامتی و بخصوص محیط زیست است. صنایع نفت و گاز یکی از مهمترین صنایع در کشورمان می باشد که به بحث بهداشت، ایمنی و محیط زیست (HSE) توجه ویژه ای داشته و تعیین نقاط ضعف و قوت HSE در این سازمان ها از اهمیت بالایی برخوردار است. هدف از این پژوهش ارائه مدل بلوغ HSE برای صنایع نفت و گاز می باشد تا سازمان با استفاده از این مدل نقاط ضعف خود را شناسایی و در جهت رفع آنها قدم اقدام کنند. جامعه آماری پژوهش کارشناسان و خبره های HSE پالایشگاه سرخون و قشم می باشد. این مدل همانند مدل تعالی سازمان (EFQM) دارای دو بخش توانمندسازها و نتایج می باشد. به منظور تعیین ابعاد بخش توانمندسازها و نتایج به ترتیب از مدل های HSE-MS و HSEE استفاده شده است. شاخص های بلوغ HSE از طریق مصاحبه نیمه ساختار یافته با خبرگان سازمان و نیز پیشینه تجربی پژوهش شناسایی شده و به منظور تعیین اهمیت ابعاد و شاخص ها از ترکیب تکنیک های دیمتل فازی و ANP فازی استفاده شده است و با در نظر گرفتن امتیاز 500 برای هر کدام از قسمت های توانمندسازها و نتایج، در قسمت توانمندسازها ابعاد استراتژی و خط مشی با امتیاز 97 ، ارزیابی و مدیریت ریسک با امتیاز 85 و رهبری،تعهد و فرهنگ با امتیاز 80 اولویت های اول تا سوم را به خود اختصاص دادند؛ در بخش نتایج نیز ابعاد ایمنی با امتیاز 172 ، بهداشت با امتیاز 142 و محیط زیست با امتیاز 137 دارای اولویت های اول تا سوم هستند. در مدل EFQMو یا سایر مدل های بلوغ، شاخص های دارای امتیاز و وزن نبوده و اهمیت همه شاخص ها یکسان در نظر گرفته می شود؛ ولی در مدل بلوغ ارائه شده شاخص های هر یک از ابعاد دارای امتیاز بوده و تاثیر شاخص های با اهمیت در سنجش بلوغ HSE بیشتر می باشد. در نهایت سطح بلوغ HSE شرکت پالایش گاز سرخون و قشم با استفاده از مدل ارائه شده در پژوهش مورد سنجش قرار گرفت که شرکت با کسب 80.2% کل امتیازات در جایگاه 3 (سطح رشد یافته) قرار گرفت.

هدف این پژوهش در گام نخست، طراحی مدل توانمندسازی مدیران و در مرحله بعدی، اعتبارسنجی آن مبتنی بر پژوهشی آمیخته و به روش توصیفی اکتشافی بود. جامعه آماری برای ارائه مدل، شامل خبرگان دانشگاهی و همچنین، مدیران ارشد بانک مرکزی و برای اعتبارسنجی آن،شامل مدیران صف و ستاد بانک مرکزی بود. نمونه آماری خبرگان تا مرحله اشباع نظری به تعداد 15 نفر به روش هدفمند قضاوتی و برای مرحله اعتبارسنجی مدل، به تعداد 210 نفر مبتنی بر قواعد حجم نمونه در روش معادلات ساختاری و به روش طبقه ای تصادفی انتخاب شد. ابزار گردآوری داده ها شامل مصاحبه نیمه ساختاریافته و پرسشنامه خبره مبنا برای مرحله مدل سازی و پرسشنامه با طیف لیکرت پنج تایی برای مرحله اعتبارسنجی بود. روایی پرسشنامه به روش همگرایی و واگرایی و پایایی آن به روش پایایی معرف ها و مرکب تأیید شد. ترکیب نتایج تحلیل مضمون و مدل سازی ساختاری تفسیری، منتج به ارائه مدل توانمندسازی مدیران شد که از هشت مقوله توان سازهای ساختاری، توان سازهای مدیریتی، توان سازهای دانشی، توان سازهای انگیزشی، کُنشگران توان ساز، توانمندسازی روانی، توانمندسازی تجربی و پیامدهای رفتاری تشکیل یافته است. همچنین، یافته های بخش کمّی، اعتبار مدل ساختاری پژوهش را تأیید و کلیه فرضیه ها (به غیر از اثر تعدیلگری کُنشگران توان ساز) اثبات شد.

در عصر حاضر جایگاه رقابتی سازمان ها به عملکرد زنجیره تامین وابسته است، لذا تامین کنندگان می تواند سازمان را در دست یابی به اهداف خود یاری رسانند. یکی از رویکردهای بهبود عملکرد تامین کنندگان ارتقا آنها با استفاده از ابزارهای تولید ناب می باشد که منجر به  بهبود عملکرد در حوزه کیفیت، مدیریت هزینه و کاهش زمان انتظار می شود. هدف از این تحقیق بررسی اولویت بکارگیری ابزارهای مختلف ناب با محوریت نیل به اهداف تولید ناب در بخش زنجیره تامین بزرگترین شرکت خودروسازی ایران می باشد. در ابتدا ابزارهای مختلف تولید ناب با استفاده از مطالعات کتابخانه ای استخراج شده است سپس میزان اهمیت هر یک از ابزارها با توجه به سه خروجی تولید ناب شامل بهبود کیفیت، کاهش هزینه و کاهش زمان انتظار با استفاده از روش تاپسیس ابزارها اولویت بندی شده است. سپس میزان تاثیر پذیری و تاثیرگذاری ابزارهای ناب بر یکدیگر از طریق روش دیماتل استخراج شده است. در مرحله بعدی تحقیق با استفاده از اولویت بندی ابزارها و همچنین میزان تاثیرگذاری و تاثیرپذیری شاخص ها نقشه راه استقرار ابزارهای ناب استخراج شده است. نتایج تحقیق نشان داده که در بین اهداف تولید ناب اهداف کاهش هزینه، کاهش زمان انتظار و افزایش کیفیت از اهمیت بیشتری برخوردارند و نقشه راه استقرار ابزارهای ناب شامل کارکنان(بهبود مستمر، سازماندهی و مدیریت عملکرد)، کایزن، نقشه جریان ارزش، 5S، کار استاندارد، نگهداری و تعمیرات بهره ور، جیدوکا، سیستم کششی، تعویض قالب تک دقیقه ای، هجونکا، جریان پیوسته می باشد.

در دهه های اخیر، نحوه تامین مواد اولیه و انتخاب تامین کنندگان در زنجیره تامین نظام سلامت، چالشی مهم بوده است. زنجیره تامین صنعت دارویی بخشی از این چالش هاست و برای انتخاب تامین کنندگان دارویی در کشور مکانیزم خاصی وجود ندارد. با توجه به افزایش آگاهی زیست محیطی و اجتماعی، انتخاب تامین کننده پایدار از اولویت های شرکت های داروسازی می باشد. لذا هدف پژوهش حاضر، ارزیابی و انتخاب تامین کنندگان پایدار در زنجیره تامین شرکت داروسازی می باشد. این پژوهش یک مطالعه توصیفی بوده و از جنبه هدف کاربردی می باشد. داده های پژوهش از طریق بررسی مبانی نظری، مصاحبه با خبرگان و پرسشنامه جمع آوری شده است. شاخص های ارزیابی تامین کنندگان با رویکرد QFD فازی وزن دهی و اولویت بندی شدند که شاخص های قدرت و ثبات مالی و فنی، اصول چابکی در زنجیره تامین و توانایی های مدیریتی به ترتیب با اوزان 0.155، 0.133 و 0.115 از مهم ترین شاخص های پایدار تامین کنندگان و شاخص های وجود سیاست های مرجوعی، سابقه فعالیت و به کارگیری اصول زنجیره تامین سبز با اوزان 0.059، 0.057 و 0.033 کم اهمیت ترین شاخص های ارزیابی پایداری تامین کنندگان در شرکت های داروسازی متناسب با یافته های این پژوهش می باشند. هم چنین با رویکرد ویکور به ارزیابی و اولویت بندی 4 تامین کننده شرکت داروسازی برکت متناسب با معیارهای پایدار اقدام گردید که دو تامین کننده با امتیاز مناسب پایداری و دو تامین کننده ناپایدار شناخته شدند.

یکی از مهمترین مسائل پیش روی شرکت ها ی توزیع،، طراحی مکان های   دپو و مسیریابی وسایل نقلیه و بهینه سازی شبکه تامین است. در این پژوهش به مکا ن یابی ادارات پست و مسیریابی مرسوله های پستی پرداخته شده است. یک  مساله مکا ن یابی مسیریابی دو هدفه توسعه داده شده است. به منظور تطبیق مدل با - واقعیتت عدادی از محدودیت دنیای واقعی از جمله زما ن محدود برای ارسال در نظر گرفته شده اند. یک روش حل مناسب با استفاده از برنامه ریزی آرمانی اصلاح شده برای حل مدل پیشنهادی توسعه داده شده است. مدل پیشنهادی و روش حل در مطالعه موردی ادارات پست شهر تهرا بکارگیری شده اند. نتایج مدل پیشنهادی با وضعیت جاری ادارات پست مقایسه  شده اند و مشخص شده است که مدل پیشنهادی در مورد زمان و هزینه انجام عملیات پستی صرفه جویی های قابل توجهی را ارائه می دهد. مدل پیشنهادی را می توان در مورد سایر خدمات شهری مانند مکا ن یابی سطل های جمع آوری زباله ها و مسیریابی ماشین های جمع آوری متناسب سازی و بکارگیری نمود. همچنین می توا ن سایر پارامترهای مورد توجه در برنامه ریزی شهری را به صورت عدم قطعیت در مدل دخیل کرد. همچنین می توا ن مساله را برای کل کشور ایرا ن توسعه داد و با توجه به بزرگ  شدن سایز مسئله می توان از روش های فراابتکاری برای حل مدل استفاده نمود

رویکردهای نرم تحقیق در عملیات متاثر از پارادایم تفسیری در مسائلی که شامل ذینفعان متعدد با دیدگاه های متفاوت و تضاد منافع می باشند از توانمندی بالایی برای ساختاردهی و به دنبال آن بهبود مسائل برخوردار هستند. این روش ها با تعریف مسئله و مدلسازی مشارکتی به ساختاردهی و بهبود شرایط آشفته اقدام می کنند. در این مطالعه روش شناسی سیستم های نرم به عنوان یکی از معروف ترین روش های تحقیق در عملیات نرم در دو سطح مورد استفاده قرار گرفته است. در ابتدا با استفاده روش شناسی سیستم های نرم فرایندمحور، فرایند دخالت در سیستم ارتقاء شغلی کارکنان یک شرکت فعال در حوزه نفت و گاز طراحی شده است. در ادامه به کمک روش سیستم های نرم محتوامحور نارضایتی کارکنان از این سیستم بر اساس جها ن بینی های متنوع مدیران وکارمندان بررسی شده است. در این مرحله شرایط به منظور بیان آزادانه دیدگاه های افراد در سطوح قدرت متفاوت سازمان فراهم شده است. سپس تعاریف بنیادین و مدل های مربوطه در قالب مدل ایده آل نهایی جمع بندی شده است. در پایان با ایجاد فهم مشترک اقدام توافقی از طریق مذاکره برای کاهش میزان نارضایتی کارکنان از سیستم ارتقاء شغلی پیشنهاد شده است.