ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۶۲۱ تا ۶۴۰ مورد از کل ۲۹٬۰۰۸ مورد.
۶۲۱.

باشگاه حاجی بابا و تأثیر آن بر مطالعات فرش های شرقی در نیویورک: مطالعه ای در تاریخ اجتماعی هنر (1932-1959م)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۹ تعداد دانلود : ۱۴۳
تا اواسط سده نوزدهم میلادی، فرش های شرقی در ایالات متحده به سبب عرضه محدود شناخته شده نبودند، اما توسعه زیرساخت های آمریکا، به ویژه پس از جنگ جهانی اول، واردات سپس تقاضا برای فرش را افزایش داد. در همین دوران، باشگاه حاجی بابا (۱۹۳۲م) در نیویورک تأسیس شد. هدف این پژوهش، شناسایی نقش این باشگاه در نهادینه سازی مطالعات علمی بر فرش های شرقی در ایالات متحده است. نگارنده کوشیده است به این پرسش پاسخ دهد: باشگاه حاجی بابا چگونه در بستر شرایط اجتماعی اوایل سده بیستم میلادی شکل گرفت و چه نقشی در تحول مطالعات علمی و مجموعه داری فرش های شرقی در آمریکا بازی کرد؟ پژوهش با رویکرد تاریخ اجتماعی و شیوه تحلیل کیفی با اتکا به اسناد و داده های کتابخانه ای به سر انجام رسیده است. نتایج نشان می دهد، باشگاه حاجی بابا، نقشی برجسته در شکل گیری مطالعات نظام مند و مجموعه داری علمی فرش های شرقی در آمریکا بازی کرد. حاجی بابا در دورانی تأسیس شد که بازار فرش گرفتار رکود، اما علاقه به ابعاد فرهنگی و هنری فرش رو به گسترش بود. حاجی بابا با ایجاد تعادل میان رویکرد تجاری و علمی، زمینه بررسی دقیق ترِ فرش های روستایی و عشایری را فراهم کرد و با انتشار آثار پژوهشی، برگزاری نمایشگاه ها و همکاری با متخصصان، به ارتقای جایگاه فرش در مطالعات هنری و فرهنگی آمریکا یاری رساند.
۶۲۲.

مجموعه آرامگاهی پیرغازی شهر تاریخی دهدشت: از آرامگاه تا خانقاه، تحلیلی بر ساختار معماری و کارکرد خانقاهی آن(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۷ تعداد دانلود : ۹۶
شهر تاریخی دهدشت از مهم ترین شهرهای تاریخی جنوب غرب ایران به شمار می آید. وجود آرامگاه های متعدد درون و بیرون از حصار دفاعی شهر، بیانگر نقش محوری مذهب در شکل گیری و گسترش این شهر است. یکی از شاخص ترین این آرامگاه ها، مجموعه آرامگاهی پیرغازی است که در منطقه «ربض» و خارج از حصار دفاعی شهر قرار دارد. با وجود فقدان منابع مکتوب و نبود مطالعات باستان شناسی هدفمند، اهمیت این مجموعه به عنوان یکی از معدود آرامگاه های باقی مانده در جنوب غرب ایران، همچنان ناشناخته مانده است. این پژوهش با هدف بررسی ساختار معماری، ویژگی ها و کارکردهای این مجموعه در بستر شهر تاریخی دهدشت و با استفاده از روش توصیفی _ تحلیلی و مبتنی بر مشاهدات میدانی و مطالعات کتابخانه ای انجام شده است. پرسش های اصلی تحقیق عبارت اند از: ۱. مجموعه آرامگاهی پیرغازی متعلق به چه دوره یا دوره هایی است؟ ۲. این مجموعه چه نقش و کارکردی در شهر تاریخی دهدشت ایفا می کرده است؟ با وجود آسیب های گسترده، معماری پیچیده و متنوع مجموعه همچنان قابل مشاهده است. نام گذاری بنا و عنوان های رایج در میان اهالی محلی، همراه با وجود فضاهای متنوع معماری، نشان دهنده جایگاه مذهبی _ فرهنگی مجموعه و تأثیر فرامنطقه ای آن است. بر اساس مطالعات معماری، مقایسه گنبد «مُضَرَّس» (پلکانی) آن با نمونه های مشابه و یافته های باستان شناسی، قدمت این مجموعه حداقل به قرون پنجم و ششم هجری قمری بازمی گردد که پس از شکل گیری هسته اولیه، طی قرون بعد بخش هایی به آن افزوده یا مورد رسیدگی و مرمت قرار گرفته است. به نظر می رسد مجموعه پیرغازی در آغاز، محل گردهمایی پیروان طریقت اسحاقیه بوده و پس از درگذشت شیخ آن، به نام «پیرغازی» شهرت یافته و به خانقاهی با کارکردهای مذهبی، آموزشی، تبلیغی و رفاهی تبدیل شده است.
۶۲۳.

Specialized Analysis of Timurid Coins Using X-ray Fluorescence Spectroscopy: A Step Toward Greater Precision in Historical Studies(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۵۸ تعداد دانلود : ۲۱۶
Timurid coins serve as a mirror reflecting the significant economic and political events of the era, and their study can provide deeper insights into the economic and social dynamics of the Timurid period. This research examines the Timurid coins housed in the Museum of Bu-Ali Sina Mausoleum using X-ray fluorescence spectroscopy. A specialized review of the initial results obtained from XRF spectroscopy, particularly in numismatic studies, holds significant importance and can be a fundamental step toward reducing errors and enhancing precision in interdisciplinary analyses. XRF technology, as a non-destructive method, enables precise examination of the chemical composition and identification of elements present in coins. However, without meticulous monitoring and comprehensive reevaluation of the obtained results, misinterpretations and uncertainty in historical analyses may arise. The research questions focus on the value of reinterpreting and analyzing XRF spectroscopy data and their role in identifying counterfeit coins and understanding economic and cultural characteristics in numismatic studies. The central hypothesis of the study posits that raw XRF spectroscopy data do not provide accurate results, and in-depth analysis by experts is required for a precise examination of coins. This research also highlights the importance of detailed spectrum analysis, technical challenges in data interpretation, and the use of interdisciplinary approaches to enhance the accuracy of results. The findings reveal that a more profound reinterpretation of XRF spectroscopy data significantly contributes to better understanding the chemical composition of coins and preserving cultural heritage treasures. It also provides deeper insights into the economic policies and activities of the Timurid period.
۶۲۴.

از شیروان تا که لان: فراز و فرود یک شهر در پرتو منابع تاریخی و باستان شناختی

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۴۲ تعداد دانلود : ۳۸۸
شهر شیروان یا سیروان از شهرهای مهم خوربران-جبال در دوره ساسانی است که تخت نشین استان ماسبذان (ماه سبدان) بوده است. ماسبدان، همان ماساباتیکه دوران های هخامنشی، سلوکی و اشکانی است که مردمان آن در معادلات منطقه ای و فرامنطقه ای نقش بارزی داشته و دارای حکومت مستقلی بوده اند و به گمان قلمرویی بزرگ تر را دربر می گرفته و با تحولات کم یا زیاد می شده است. از وضعیت این استان در این دوران آگاهی ما اندک است. به گمان این پیشینه در کنار موقعیت راهبردی آن سبب شد که در دوره ساسانی همچنان کانون توجه قرار گیرد و شهرهای آن ازجمله شیروان به عنوان تخت نشین این استان به زیست خود ادامه دهند. چنانکه شهر شیروان در دوره ساسانی و سه قرن اول بعد از سقوط آن از نظر سیاسی و اقتصادی و اجتماعی اهمیت خود را همچنان حفظ کرده و نقش مهمی در تحولات این دوران و دوره های بعدی داشته است. به طوری که بیشتر جغرافی دانان، مورخان مسلمان و سیاحان و باستان شناسان غربی از این شهر دیدن کرده اند، مطالبی چند درباره مردمان، معماری و شهر آن نگاشته اند. در این نوشتار تلاش کرده ام، ضمن بررسی اوضاع این شهر به جغرافیای تاریخی، شهرسازی و معماری و نقش تاریخی آن در تحولات اجتماعی و سیاسی و اقتصادی براساس منابع تاریخی و باستان شناسی بپردازم.
۶۲۵.

گونه شناسی واکنش ها نسبت به جشن های 2500 ساله شاهنشاهی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۲ تعداد دانلود : ۱۱۷
محمدرضا شاه پهلوی که با کودتای 28 مرداد1332 مجددا به قدرت بازگشته بود به شدت دچارچالش مشروعیت شده بود و برای مشروعیت بخشی به پادشاهی خود درصدد برآمد تا به تبلیغ سنت دیرپای شاهنشاهی در ایران بپردازد و از طریق پیوند زدن حکومت خود با این سنت دیرینه و مشخصا اتصال حکومت پهلوی با سلسله هخامنشی به حکومت خود مشروعیت بخشد. طراحی جشن های 2500 ساله و برگزاری باشکوه آن در سال 1350 هم در همین راستا انجام گرفت. مخالفان حکومت با پی بردن به خواست حکومت، واکنش های گوناگونی را از خود بروز دادندکه این پژوهش قصد دارد با روش تاریخی و شیوه توصیفی تحلیلی و با کمک اسنادو مدارک آرشیوی و منابع اصلی بدان پرداخته و به این پرسش پاسخ دهد که مخالفان حکومت در قبال جشن های 2500 ساله چه واکنشی از خود بروز دادند. یافته های این پژوهش نشان می دهدکه مخالفان دو دسته اقدامات سلبی و ایجابی از خود نشان دادند. تمرد از درخواستهای حکومت در جهت همکاری در برگزاری جشن ها در دسته اقدامات سلبی می گنجد و اقدامات ایجابی مخالفان شامل اعتراض و انتقاد از جشن ها، تهیه و توزیع اعلامیه علیه جشن ها، ارسال نامه و تلگراف به مسئولان کشور و مقامات خارجی، ایراد سخنرانی علیه جشن ها و نیز اقدامات قهرآمیز می شود.کنش حکومت در برگزاری جشن ها و واکنش مخالفان در مخالفت با آن، کشاکشی را ایجاد کرد که محوریت آن مشروعیت بخشی حکومت به خود و مشروعیت زدایی از آن توسط مخالفان بود که این کشاکش منجر به انسجام نظری و فکری مخالفان شد که تجلی موفقیت آن را می توان در فروپاشی ساختار سیاسی در سال 1357 از سوی مخالفان دید.
۶۲۶.

تاریخ فراموشان: بازنمایی زنان و دختران قاجار در نشریات خراسان عصر قاجار(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۱ تعداد دانلود : ۶۳
زمینه ها و اهداف: این جستار پژوهشی با تکیه بر محتوای روزنامه های خراسان عصر قاجار، نحوه بازنمائی هویت گروههای مندرج در این نشریات را در دستور کار خود قرار داده است.کوشش پژوهندگان در این راستا بوده که؛ متن و محتوای روزنامه های خراسان عصر قاجار به مثابه نقطه کانونی مورد واکاوی قرار گیرد.شناخت متن_زمینه روزنامه های مذکور در جهت پاسخ گوئی بدین پرسش بوده که هویت زنان و کودکان در این روزنامه ها چگونه بازتاب یافته و مبانی مهم این هویت ها کدامند؟ لذا در جهت شناخت ابتدا به تعریف مقوله های مربوط به زنان و کودکان پرداخته، سپس این مقولات در ساختار عصر قاجار ذیل عناوین نشریاتی خراسان بازکاوی و رصد گردید. مواد و روش ها: درروند اجرای پژوهش؛پژوهندگان ابتدا به پردازش داده های به دست آمده دست یازیده سپس، به بازنمائی تصویر زنان و کودکان دختر در این مطبوعات که؛ مسأله اصلی پژوهش است، با استفاده از روش کیفی/تحلیلی و شیوه تحلیل محتوای کیفی، پرداخته اند. یافته ها و نتیجه گیری : بنا بر یافته های پژوهش؛ ارزش هائی نظیر:« منهیات زنان، حقوق زنان و کودکان، نقش و کارکرد آنها در خانواده، علم آموزی ، برنامه های آموزشی مناسب، تأسیس مدارس خیریه، تقابل های دوگانه شرع-عرف در کنار هم پوشانی های آنها »، بیشترین درصد فراوانی را از نظر محتوائی در نشریات مورد مطالعه خراسان عهد قاجار داشته اند.به باور پژوهندگان و بر اساس یافته های فوق، برجستگی موارد یاد شده و تکرارپذیری آنها در میان صفحات روزنامه ها نشانگر؛ تأکید جامعه خراسان عصر قاجار، بر مفاهیم و مولفه های مذکور بوده است.
۶۲۷.

جایگزینی دینار با مسکوکات مسین و پیدایش بحران پولی در دوره سلجوقی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۷۳ تعداد دانلود : ۱۰۸
دینار، واحد پایدار و با ارزش ترین پول در قلمرو سلجوقیان بود. با کاهش عرضه نقره، سلاطینِ سلجوقی با بهره مندی از غنایمِ فتوحات و مالیات، به ضرب دینار روی آوردند.آنها در اوج قدرت با تعیین استانداردهای سکه زنی و میزان عرضه طلا، وضعیت پولی را کنترل می کردند. بحران با کاهش ذخایر طلا، جایگزینی دینار با پول مسی، و پیامدهای اقتصادی این تغییرات پدیدار شد. پژوهش با این سوال روبروست: جایگزینی دینار طلا با مسکوکات مسی چگونه منجربه بحران پولی، افزایش تورم، و بی ثباتی اقتصادی در دوره سلجوقی شد؟ کاهش دسترسی به معادن نقره، توقف فتوحات، ذخیره سازی طلا توسط نخبگان، سیاست های نادرست ضرب سکه با خروج پول باارزش از گردش، موجب کاهش طلا، جایگزینی آن با مسکوکات کم عیار، افزایش ضرب مسکوکات مسین و نوسان های نرخ تسعیر شد که بحران پولی و تورم را تشدید کرد. مقاله از تحلیل تاریخی با تکیه بر منابع سکه شناسی، متون تاریخی، و تطبیق داده ها با نظریه های اقتصادی مانند قانون «گرشام» و نظریه مقداری پول، بهره گرفته است. بنابر یافته های پژوهش، بحران پولی سلجوقیان نتیجه ترکیبی از عوامل داخلی (سیاست های ضرب سکه و تجمل گرایی) و خارجی (کاهش نقره و تراز تجاری منفی) بود که اقتصاد را به سمت معاملات پایاپای و فروپاشی سوق داد.
۶۲۸.

بررسی انتقادی دیدگاه های شکاکیت رادیکال درباره وجود تاریخی پیامبر (ص) با تأکید بر شواهد متنی و باستان شناختی قرن هفتم میلادی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۰ تعداد دانلود : ۸۴
این پژوهش به صورت مسئله محور به ارزیابیِ دیدگاه های شکاکانه مستشرقان درباره انکارِ وجودِ تاریخیِ پیامبر اسلام (ص) می پردازد. مسئله آن است که آیا شواهدِ متنی و باستان شناختیِ قرنِ هفتم میلادی می تواند این انکار را تأیید یا رد کند. رویکرد مطالعه، تحلیلِ انتقادی - مقایسه ایِ دو جریانِ اصلی (رویکردِ انتقادی و شکاکیتِ رادیکال) با تمرکز بر مبانی روش شناختی و پیش فرض های معرفتی آن هاست و ادعای فقدانِ شواهدِ هم عصر کانون بررسی قرار می گیرد. بازخوانی منسجمِ شواهد نشان می دهد تاریخ گذاری ها و داده های برون دینی آزمون پذیر با فرضیه انکار سازگار نیست و بیشتر ناظر به قرائتی افراطی و فاقد اتکای کافی است تا تحلیلی مستند. برآیند یافته ها، ضمن تأکید بر احتیاط روش شناختی، تصویری واقع گرایانه از زمینه تاریخیِ پیامبر (ص) به دست می دهد و نشان می دهد ارزیابیِ تاریخی باید بر هم نهادیِ شواهد و نه استنتاج های تک مبنایی متکی باشد.
۶۲۹.

رویکرد نشریه اُمت به تدوین اصول اقتصادی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۹۳ تعداد دانلود : ۱۱۵
بررسی پژوهش های انجام شده در حوزه تاریخ تدوین قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نشان دهنده نقش برجسته اندیشه ها و گرایش های عدالت خواهانه در نگارش اصول اقتصادمحور قانون اساسی می باشد. با پیروزی انقلاب اسلامی ایران، یکی از ضروری ترین امور، تعیین اصول نظام سیاسی، چارچوب های حاکم بر آن و ساختارهای اساسی نظام جدید اعم از اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی بود. بر این اساس، امام خمینی، دولت موقت را مأمور تشکیل مجلس مؤسسان و زمینه سازی برای تدوین قانون اساسی نمود. پس از تهیه پیش نویس قانون اساسی، مردم، احزاب و گروه های سیاسی از طریق صدور بیانیه و هم چنین تهیه جزوه و نامه نگاری به نقد گسترده آن دست زدند. نشریه اُمت نیز بر مبنای اشتراکاتی که با گروه های اسلام گرا حاکم به ویژه در دوران پیش از پیروزی انقلاب اسلامی داشت، به تثبیت گفتمان غالب اسلامی و قوام یافتن خطوط عمده نظام اقتصادی ایران بر پایه سه بخش دولتی، تعاونی و خصوصی و نیز روشن شدن وضعیت مالکیت در اصول اقتصادی قانون اساسی جدید، یاری رساند. هدف این مقاله کمک به شناخت گفتمان نشریه اُمت و میزان اثرگذاری نشریه اُمت؛ارگان جنبش مسلمانان مبارز بر روند تدوین و به ویژه تصویب اصول اقتصادی قانون اساسی جمهوری اسلامی می باشد. روش تحقیق در این مقاله، بهره گیری از روش تحلیل گفتمان و ابزار گردآوری داده ها، کتابخانه ای است.. کلیدواژه ها: قانون اساسی، اصول اقتصادی، مالکیت، جنبش مسلمانان مبارز، نشریه اُمت.
۶۳۰.

بررسی وضعیت تجارت سنگ های قیمتی در دوره ایلخانی و تیموری(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۷ تعداد دانلود : ۸۷
سنگ های قیمتی در مناسبات تجاری دوره ایلخانی و تیموری جایگاه قابل توجهی داشته است. در برخی از مناطق بازار هایی پیرامون سنگ های گران بها پدید آمده بود. رواج استفاده از سنگ های قیمتی در میان مردم، به ویژه طبقات اشراف، همراه با امنیت و ثبات نسبی در این دوره ها، موجب شکل گیری تجارت آن ها شد. پژوهش پیشِ رو بر آن است تا با استفاده از منابع تاریخی به بررسی وضعیت تجارت سنگ های قیمتی در دوره ایلخانی و تیموری بپردازد. روش پژوهش تاریخی و به شیوه توصیفی تحلیلی بوده و داده ها براساس روش کتابخانه ای گردآوری شده است. یافته ها نشان می دهد عواملی چون کیفیت و تنوع سنگ ها، تقاضای بالا در بازارهای داخلی و خارجی، موقعیت جغرافیایی ایران در مسیرهای تجاری، و نقش تاجران متخصص در قیمت گذاری، از مهم ترین علل رونق این تجارت بوده اند.  با وجود فقدان برخی معادن سنگ های قیمتی، ایران از منابع غنی فیروزه و مروارید برخوردار بود که افزون بر تأمین نیاز داخلی، بخشی از آن صادر می شد. تجارت سنگ های قیمتی در دوره ایلخانی بیشتر در نواحی غربی کشور و در دوره تیموری در نواحی شرقی از رونق زیادی برخوردار بوده است. در دوره ایلخانی بخش اعظم مروارید صیدشده در شهر بغداد جهت صادرات درجه بندی و آماده سازی می شد. تجارت سنگ های قیمتی در دوره تیموری نیز در شهرهایی چون تبریز، سلطانیه، سمرقند و هرات انجام می شد. در این میان سمرقند و هرات اهمیت بیشتری داشتند. در این دوره واردات سنگ های قیمتی در سمرقند صورت می گرفت و هنرمندان مرتبط با این حوزه در شهر هرات مشغول به فعالیت بودند
۶۳۱.

از دهقنت تا طریقت: بررسی جایگاه روستا در طریقت صفوی از منظر صفوه الصفا(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰۵ تعداد دانلود : ۱۳۹
دوره میانه ایران، به ویژه در سده های هفتم تا نهم هجری، شاهد تحولات گسترده در نهادهای اجتماعی و اقتصادی بود که در این میان، طریقت صفوی به عنوان یکی از جریان های صوفیانه تأثیرگذار، با تکیه بر پیوندهای عمیق با جوامع روستایی شکل گرفت. مسئله اصلی این پژوهش، واکاوی چگونگی بازنمایی روستاها در متن صفوهالصفا ابن بزّاز اردبیلی به عنوان فضای قدسی شده و نقش این بازنمایی در مشروعیت سازی طریقت صفوی است. پرسش کلیدی این است که چگونه طریقت صفوی با تأکید بر ریشه های روستایی و کشاورزی بنیان گذارانش، هویتی الهی-مردمی برای خود ساخت و چگونه کرامات منسوب به شیخ صفی الدین اردبیلی به تحکیم پیوند این طریقت با جوامع روستایی انجامید. این نوشتار با رویکرد توصیفی-تحلیلی و روش تفسیری، به بررسی جایگاه روستا در طریقت صفوی و نقش جوامع روستایی در مشروعیت بخشی به نخستین مشایخ صفوی می پردازد. یافته ها نشان می دهد که صفوهالصفا با قدسی سازی جغرافیای روستایی و تصویرکردن شیخ صفی به عنوان «عارف روستازاده»، پیوندی ناگسستنی بین عرفان و زندگی روستایی ایجاد کرده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که صفوهالصفا نه بازتابی صرف از واقعیت تاریخی، بلکه پروژه ای ایدئولوژیک برای ایجاد مشروعیت معنوی مشایخ صفوی بود که با ترکیب عناصر اسطوره ای و تاریخی، الگویی از تعامل مشایخ صوفی با جوامع روستایی ارائه داد. این اثر با تأکید بر سادگی و اخلاص روستاییان و نمایش کرامات شیخ صفی در حل مشکلات آنان، تصویری زاهدانه و مردمی از مشایخ صفوی ترسیم کرده است.
۶۳۲.

تحلیل عملکرد شرکت تهال در اجرای برنامه های آبیاری دشت قزوین در دوره پهلوی (13۵2-13۴2)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۴۶ تعداد دانلود : ۲۳۱
مسئله آب و آب رسانی با توجه به شرایط جغرافیایی فلات ایران از آغاز سکونت در این سرزمین، همواره مورد توجه بوده است و با نقش بشر در یافتن منابع آبی و نحوه به کارگیری آن برای آب رسانی و آبیاری درهم تنیده است. شرایط اقلیمی و موقعیت منطقه قزوین در این فلات، نمونه مناسبی برای مطالعه درخصوص رویکرد و تکاپوی ایرانیان برای حل بهره برداری بهینه از عنصر حیاتی آب است. زلزله خسارت بار شهریور 13۴1 دشت قزوین که موجب تخریب بسیاری از سازه های قدیمی فعال در منطقه شد، اجرای برنامه عمران این دشت را مورد توجه قرار داد و شرکتی به نام «تهال» مسئول اجرای طرح آب رسانی در قزوین شد. در این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و برمبنای داده های اسناد و منابع، اقدامات شرکت تهال در زمینه آبیاری دشت قزوین بررسی می شود. به این جهت تلاش شده است به این پرسش پاسخ داده شود که شرکت تهال چه طرح هایی را برای آبیاری دشت قزوین و افزایش سطح زیر کشت به اجرا درآورد و آثار و نتایج اجرای این طرح ها چه بود؟ یافته های پژوهش نشان می دهد شرکت تهال توانست با گذر از آبیاری سنتی به آبیاری مدرن و استفاده از ابزار و وسایل پیشرفته، سطح برداشت آب های زیرزمینی را افزایش داده و آب های سطحی را در مسیر مناسبی هدایت کند که در نتیجه آن، سطح تولیدات کشاورزی افزایش یافت و منابع آبی بیشتری در اختیار کشاورزان قرار گرفت اما در بلندمدت اقدامات این شرکت، برای اقلیم خشک قزوین مناسب نبود زیرا از یک طرف باعث کاهش سطح آب های زیرزمینی شد و از طرف دیگر افزایش سطح برداشت آب، کشاورزی سنتی را به سمت کشاورزی تجاری سوق داد که عوارض و پیامدهای آن در بلندمدت برای منابع آب و زندگی کشاورزان دشت قزوین ثمر بخش نبود.
۶۳۳.

جنگ قدرت در بین اعضای خاندان بیات ماکو با تکیه بر پرونده قتل عزت الله خان(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۲۵ تعداد دانلود : ۹۱
خاندان بیات از روزگار سلطنت شاه عباس اول صفوی تا اواخر دوره قاجار، یکی از نیرومندترین خاندان های محلی در شمال غرب ایران به شمار می رفت که با تکیه بر جایگاه ایلی و موقعیت سوق الجیشی ماکو، توانست حکومت موروثی خود را در این ناحیه تثبیت کند. در دوره قاجار، هم زمان با تضعیف دولت مرکزی و گسترش مداخلات قدرت های خارجی در مرزهای شمال غرب، خوانین ماکو کوشیدند تا از این وضعیت برای تحکیم خودمختاری محلی بهره برند؛ اما رقابت های خانوادگی، منازعات ارضی و نزاع بر سر جانشینی به ابزاری برای مداخله و نفوذ غیرمستقیم دولت مرکزی در امور ماکو تبدیل گردید. پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و تبیینی، در پی پاسخ به این سؤال است که ماهیت و ریشه های منازعات درون خاندانی بیات ها و نقش متقابل دولت مرکزی در شکل دهی و بهره برداری از این شکاف ها چه بود؟ یافته ها نشان می دهد که پس از درگذشت علی خان بیات در سال ۱۲۸۴ قمری، اختلافات میان شاخه های مختلف خاندان بر سر املاک و جانشینی تشدید شد. دولت مرکزی قاجار نیز با سیاست آگاهانه تفرقه و تضعیف، کوشید از این شکاف ها برای کنترل منطقه و تحدید نفوذ خوانین بهره گیرد. پیامد نهایی این فرآیند، بروز درگیری های مسلحانه، شورش های محلی، حذف فیزیکی برخی خان ها (از جمله عزت الله خان) بود.
۶۳۴.

مسئله زنان و روشنفکران عصر مشروطه(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۴ تعداد دانلود : ۴۲
«مسئله زنان» در ایران برای نخستین بار با ورود مدرنیته غربی مطرح شد. به خصوص پس از وقوع انقلاب مشروطه در ایران «مسئله ی زنان» تبدیل به یک موضوع مهم و اساسی در محافل روشنفکری ایران گردید. از آنجا که روشنفکران عصر مشروطه، به عنوان نسل اول روشنفکران ایرانی، نخستین گروهی بودند که از منظر اندیشه های نوگرایانه به «مسئله زنان» در ایران پرداختند، دیدگاه های آن ها در باب این موضوع اهمیت ویژه ای دارد. این اهمیت هم به لحاظ تأثیری است که این دیدگاه ها بر نسل های بعدی روشنفکری در ایران داشته است و هم به لحاظ نقش آن در ایجاد یک مجادله و اختلاف پایدار بین دیدگاه های نوگرایانه و دیدگاه های سنت گرایانه در خصوص مسئله زنان در عصر مشروطه و پس از آن. با توجه به اهمیت این موضوع، پژوهش حاضر تلاش می کند با تمرکز بر مواضع و نظرات چهار تن از نمایندگان اصلی نسل اول روشنفکران ایرانی (ملکم خان، آخوندزاده، طالبوف و آقاخان کرمانی) به این سؤال پاسخ دهد که «نسل اول روشنفکران ایرانی چه دیدگاه هایی نسبت به «مسئله زنان» داشتند؟». یافته های پژوهش نشان می دهد که مسئله زنان یکی از موضوعات اصلی مورد توجه نسل اول روشنفکران ایرانی و از جمله موضوعات اصلی اختلاف روشنفکران نوگرا و سنت گرایان در ایران عصر مشروطه بود. از یک سو، روشنفکران تحت تأثیر اندیشه های نوگرایانه برای نخستین بار خواستار تغییر وضعیت زنان شده و این تغییر را «لازمه پیشرفت» ایران می دانستند و از سوی دیگر سنت گرایان اندیشه های روشنفکران در خصوص زنان را موجب «ترویج فساد» تلقی می کردند و این یکی از دلایل اصلی ظهور گرایش مشروعه خواهی و مخالفت با مشروطه بود. رویکرد پژوهش حاضر، رویکرد توصیفی- تحلیلی بوده و از روش کیفیِ تحلیل اسناد تاریخی برای بررسی نگاه نسل اول روشنفکران ایرانی به مسئله زنان استفاده می کند.
۶۳۵.

بحران اقتدار دینی و گسترش خرافه گرایی در عصر قاجار: زمینه های فرهنگی و مذهبیِ شکل گیری جریان بابیه(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۸ تعداد دانلود : ۴۸
عصر قاجار یکی از دوره های پرتنش تاریخ ایران است که در آن ساختارهای سیاسی، مذهبی و فرهنگی با بحران های هم زمان مواجه شدند. این پژوهش با هدف تحلیل زمینه های فرهنگی و مذهبیِ شکل گیری جریان بابیه، این پرسش اصلی را دنبال می کند که: چه عواملی در بستر اجتماعی و دینی عصر قاجار زمینه ظهور و پذیرش جریان بابیه را فراهم ساخت؟ برای پاسخ به این پرسش، پژوهش با به کارگیری روش تحقیق تاریخی–تحلیلی و بهره گیری از منابع دست اول و مطالعات ثانوی، تعامل «رواج خرافه گرایی و هزاره باوری» و «بحران دینی»را بررسی می کند. یافته ها نشان می دهد که آمیختگی باورهای مذهبی با خرافات، ضعف عقلانیت دینی، و رشد نجات باوری در میان مردم، جامعه را مستعد پذیرش دعوی های موعودگرایانه کرد. از سوی دیگر، اختلافات عمیق درونی روحانیت-از جمله نزاع اخباری و اصولی و ظهور شیخیه-به تضعیف مشروعیت دینی رسمی انجامید. برآیند این شرایط، بستری اجتماعی–مذهبی بود که در آن جریان بابیه توانست به عنوان بدیلی برای نظم دینی مستقر طرح شود. این مطالعه نشان می دهد که پیدایش بابیه محصول هم افزایی عوامل فرهنگی و مذهبی عصر قاجار است.
۶۳۶.

بابیه و بهاییت در مدارس نوین مازندران اواخر عصر قاجار(تبلیغات و واکنش ها)(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۴ تعداد دانلود : ۳۹
در ایران عصر قاجار، نشر افکار و عقاید بابی و بهایی با پیدایش جریان نوگرایی تقارن زمانی یافت. هم زمانی این رویدادهای تاریخی موجب نفوذ بابیان و بهاییان در جریان نوگرایی کشور، از جمله تاسیس و توسعه مدارس نوین شد. به ویژه در دهه های پایانی حکومت قاجار، بهاییان در مدارس نوین نفوذ کرده و به تبلیغ و نشر عقاید خود پرداختند که واکنش اجتماعی مردم مسلمان در پی داشت. این پژوهش با استفاده از منابع تاریخی و اسناد آرشیوی به شیوه ای توصیفی تحلیلی به پرسش اصلی درباره چرایی و چگونگی تبلیغات بابیه و بهاییت در مدارس نوین مازندران اواخر عصر قاجار و واکنش های اجتماعی آن پرداخته است. یافته های پژوهش نشان از تبلیغات گسترده و سازمان دهی شده بهاییان در مدارس نوین مازندران دارد. در واکنش به آن، علما و مردم مسلمان دست به اعتراض و مخالفت زده و ضمن شکایت به مراجع رسمی کشور همچون وزارت معارف، مجلس شورای ملی و شخص رئیس الوزرا خواستار تعطیل و انحلال مدارس بهاییان شدند.
۶۳۷.

از مشاهدات تا مطالعات تاریخی؛بازخوانی سفرنامه کارستون نیبور در زمینه کشف خط میخی و شناخت ایران باستان(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۸ تعداد دانلود : ۳۱
روند اکتشاف آثار تاریخی ایران سرگذشتی طولانی تر و در بسیاری از جنبه ها پرماجراتر از کاوش های دیگر مناطق و تمدن های باستانی دارد. این سرگذشت همزمان با گسترش و رشد دانش علمی در اروپا بود و محرک مسافران غربی برای سفر به خاورزمین و ایران گردید. این مسافران، علاوه بر سیاحت و انجام مأموریت های سیاسی و اقتصادی، اقدام به نگارش سفرنامه هایی کردند. سفرنامه ها حاصل مشاهدات شخصی نویسندگان و دربردارنده اطلاعات بی واسطه و ارزشمندی در زمینه های مختلف مانند آداب و رسوم، ادبیات، زبان، خط، هنر و دانش مردم خاورزمین هستند. از این رو، سفرنامه ها از منابع مهم اطلاعاتی غنی در زمینه تاریخ ایران به شمار می روند که نه تنها درباره تاریخ ایران، بلکه درباره تمامی مسائل مرتبط با ایران و ایرانیان، به طور خاص و جزئی، سخن به میان آورده اند. این سفرنامه ها به یکی از اصلی ترین منابع شناخت و مطالعات تاریخی ایران تبدیل شده اند، هرچند که این منابع تا کنون به طور کامل مورد پژوهش قرار نگرفته اند و به ویژه در زمینه نقش آنها در شناسایی تاریخ باستان ایران و خوانش خط میخی، هیچ گونه مطالعه جامع و موضوعی صورت نگرفته است. بنابراین، برای استفاده بهینه از اطلاعات موجود در سفرنامه ها، نیاز به مطالعه دقیق و همه جانبه آنها احساس می شود. یکی از مهم ترین این سفرنامه ها، سفرنامه کارستون نیبور، سیاح دانمارکی است که نقش تعیین کننده ای در شناسایی و خوانش خط میخی داشته است. بررسی و بازخوانی گزارش های این سفرنامه نشان می دهد که با کشف و خوانش خط میخی، تحولی عظیم در شناخت زبان ها، خطوط و تاریخ ایران باستان ایجاد شده است؛ تحولی که می تواند روشنگر بخش هایی تاریک از تاریخ این مطالعات باشد. این پژوهش به بررسی سفرنامه کارستون نیبور، که در دوره زندیه به ایران سفر کرده، می پردازد. سفرنامه او به عنوان منبع اصلی برای خوانش خط میخی شناخته می شود.
۶۳۸.

پژوهشی بر تزیینات نقوش حیوانی ظروف فلزی دوره سلجوقی با تکیه بر آثار فلزی موزه ملی و رضاعباسی(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۶ تعداد دانلود : ۳۷
هنرفلزکاری ایران در طول دوره های ظهور و فرود حکومت های پادشاهی به مسیر خود ادامه داده و در بعضی دوره ها دچار تحولات عمده ای شده است که از آن جمله می توان به دوران حکومت سلجوقیان ترک اشاره کرد. دوره سلجوقی را باید یکی از دوران های اوج و شکوفایی هنر ایرانی- اسلامی درنظر گرفت. فلزکاری سلجوقی سرچشمه سنتهای قبیلهای، ایرانی و اسلامی است. آفریده های این دوره در فرآیند شکل گیری نهایی الگوهای کلاسیک هنر اسلامی در ایران و برخی کشورها اهمیت بنیادی دارد. در این دوره به ویژه هنر فلزکاری و تزیئات وابسته به آن رشد و شکوفایی چشمگیری گرفت. بدرستی باید تزئینات حیوانی بکار رفته بر فلزکاری این دوران را ترکیبی از سنت های قبیله ای، ایرانی و اسلامی در نظر گرفت. هدف از انجام این پژوهش، بررسی دلایل ازدیاد و یا پذیرش استفاده بسیار از نقوش حیوانی در تزئینات فلزکاری دوره سلجوقی است. بر این اساس سؤال اصلی پژوهش عبارت است از اینکه؛ دلیل استفاده بسیار یا ازدیاد نقوش حیوانی در تزئینات فلزکاری دوران سلجوقی چیست؟ نتایج پژوهش نشان می دهد سنت قبیله ای ترکان سلجوقی و نقش مفاهیم اساطیری مربوط به حیوانات در زندگی بیابان گردی آنان پیش از ورود به جغرافیایی ایران زمین و نیز وجود پیش زمینه اساطیری کاربرد نقوش حیوانی در تزئینات هنری ایران از دوران ساسانیان به بعد، بستری مناسب را برای حفظ علاقمندی ترکان سلجوقی نسبت به نقش تصاویر حیوانی در بستر هنری به ویژه فلزکاری را برای آنان فراهم آورده بود. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی (تحلیل محتوا) و براساس مطالعات میدانی و کتابخانه ای به سرانجام رسیده است.
۶۳۹.

مقایسه رویکردهای نهاد روحانیت در انقلاب مشروطه ایران و انقلاب کبیر فرانسه و پیامدهای آن(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۸ تعداد دانلود : ۴۸
روحانیت به عنوان طبقه ای مهم با نگرش های مختلف نقش بسزایی در شکل گیری انقلاب مشروطیت ایران و انقلاب کبیر فرانسه داشتند. بنابراین، هدف از انجام پژوهش پاسخ دادن به این سؤال است که، مهم ترین وجوه تشابه و تمایز روحانیت در انقلاب مشروطه ایران و انقلاب کبیر فرانسه چه بود؟ روحانیون ایرانی و فرانسوی در این دو انقلاب با توجه به این که از طبقات اصلی جامعه و تأثیرگذار بودند تلاش کردند تا جایگاه خود را در بین مردم حفظ نمایند و جهت انقلاب را به سمت اهداف مدنظر خویش تنظیم کنند که می تواند شباهت آنان باشد، اما تمایز میان آن ها این بود که روحانیون در ایران، رهبری انقلاب را به عهده گرفتند و بر اجرای قوانین شرع تأکید و تغییرات لازم در مجلس و قانون اساسی مشروطه را اعمال نمودند، اما در فرانسه روحانیت به دلیل فقدان پایگاه مردمی قابل اتکاء، جایگاه اصلی خویش را از دست داد و قوانین در مجلس آن کشور توسط لیبرال ها تدوین شد و جایگاهی برای احکام شرعی و اعمال نظر نهاد روحانیت در نظر گرفته نشد. این مقاله با استفاده از روش مقایسه ای مبتنی بر توصیف و تحلیل، ابعاد و زوایای این موضوع را بررسی می کند. یافته های تحقیق نشان می دهد که روحانیون ایرانی خواستار مشروطه بر اساس قوانین اسلامی با توجه به ساختار اجتماعی جامعه ایران بودند اما در فرانسه مشروطه خواهان با توجه به فرهنگ اومانیستی اروپا دین را از سیاست کنار نهادند. بدین ترتیب، نقش روحانیت در این رویداد کم رنگ شد.  
۶۴۰.

نقش نهضت مشروطه در انقلاب اسلامی: تحلیل تماتیک(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۸ تعداد دانلود : ۵۱
انقلاب اسلامی ایران مظهر تمام عیار یک جنبش اجتماعی و سیاسی است جامعه شناسان و دانشمندان بسیاری سعی کرده اند با استفاده از نظریه های انقلاب، زمینه های مساعد و علل وقوع انقلاب اسلامی را دریابند. اما کمتر پژوهشی سعی نموده نظریه ای برخاسته از تجربه کنشگران انقلاب جهت تبیین ابعاد مدلی نظری ارائه کند .کنشگران اصلی انقلاب ها که گاها مدیران اصلی بعدازانقلاب می گردند در خصوص علل درونی شکل گیری انقلاب ها نظریاتی ارائه می کنند که در بیشتر موارد با نظری های موجود همخوانی ندارد. این تحقیق به منظور پر کردن خال علمی در کشور و با الگو قرار دادن سخنان آیت الله خامنه ای  به بررسی اندیشه های آن شخصیت در زمینه نقش نهضت مشروطه در انقلاب اسلامی پرداخته است.هدف از این تحقیق بررسی نقش نهضت مشروطه در انقلاب اسلامی ارایه یک الگوی از دیدگاه مقام رهبری در این زمینه است .سوال اصلی پژوهش آن است که چه عناصری از مشروطیت در شکل گیری انقلاب اسلامی از دیدگاه رهبری حضور داشته است؟. روش شناسی این مقاله از نوع کیفی است در واقع پژوهش بنیادی از نوع توصیفی - اکتشافی است. برای بررسی نقش نهضت مشروطه در انقلاب اسلامی از دیدگاه آیت الله خامنه ای  از روش تحلیل مضمون استفاده شده است.برای گرداوری و شناسایی مضامین مرتبط با نهضت مشروطه نخست مبانی نظری و دیدگاههای مختلف صاحبنظران غربی طی سالهای اخیر بررسی شده است سپس با بررسی و مطالعه سخنان آیت الله خامنه ای  مضمون های مرتبط، استخراج و کدگذاری گردیده است. نتایج تحقیق نشان می دهد این الگو دارای سه مضمون غالب، رهبری نهضت مشروطیت و هویت آن با یازده بعد ،انحراف و شکست نهضت مشروطیت با نه ،عواقب شکست نهضت مشروطیت با پنج بعد می باشد.روابط میان این مضمونها نیز در قالب یک الگو کلی ارایه شده اند.  

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان