فاطمه نظری

بیانیه گام دوم انقلاب از عالی ترین مضامینی می باشد که مطالعه آن برای شناخت انقلاب اسلامی ضروری است. این بیانیه به گذشته چهل ساله انقلاب پرداخته، نقاط قوت و ضعف آن را تفسیر کرده و به آینده انقلاب نیز توجه نموده و گام های اساسی آن در چله دوم انقلاب را بیان کرده است. معرفی ماهیت انقلاب اسلامی و حفظ آن در ضمن طراحی گام های بعدی از مهم ترین مسئولیتی است که رهبر فرزانه انقلاب بر دوش خود احساس کرده و به انجام آن قیام نموده است. نکته قابل توجه در این بیانیه، وجود رویکرد تمدنی در توصیه های آن است. نظر به اهمیت آینده انقلاب و ضرورت بررسی این بیانیه، پژوهش حاضر می کوشد مبانی فقهی بیانیه را استخراج کرده و رویکرد تمدنی آن را آشکار سازد و بنا به اهمیت مقوله علم و پژوهش از میان توصیه های هفت گانه بیانیه، به تبیین آن بپردازد. نتایج ارزیابی در این پژوهش نشان می دهد که اولاً، رویکرد تمدنی به صورت واضح در روح بیانیه نقش ایفا نموده است؛ ثانیاً، از منظر فقه تمدنی، علم و پژوهش واجب می باشد؛ ثالثاً، وجوب علم و پژوهش از آیه شصت سوره مبارکه انفال با چهار روش اطلاق، تلازم، غرض شارع و مناسبت حکم و موضوع استنباط می شود.

این مقاله با بهره گیری از چارچوب نظری پسااستعماری، به تحلیل نمایشنامه ده آکروبات در یک پرش شگفت انگیز از ایمان اثر یوسف الجندی می پردازد. هدف اصلی پژوهش، بررسی بازنمایی هویت فرهنگی مهاجران عرب تبار و تحلیل راهبردهای مقاومت آنها در برابر فرایند «دیگری سازی» در جامعه میزبان است. چارچوب نظری تحقیق مبتنی   بر مفاهیم «هیبریدیت فرهنگی» و «فضای سوم» در نظریه هومی بابا و نظریه های «بازنمایی» و «شرق شناسی» ادوارد سعید است. روش پژوهش توصیفی     تحلیلی و مبتنی   بر خوانش انتقادی متن است. یافته ها نشان می دهند که الجندی با بهره گیری از ساختار چندصدایی، شخصیت هایی سیال و متکثر خلق می کند که در دل تنش های زبانی، فرهنگی و نسلی، به بازتعریف جایگاه خود می پردازند. نمایشنامه با عبور از کلیشه های رسانه ای، صدای مهاجر را از درون تجربه زیسته او روایت می کند و به فضایی برای مقاومت گفتمانی بدل می شود. این اثر نه فقط بازتابی از زیست دیاسپوریک، بلکه الگویی از تئاتر پسااستعماری و مقاومت فرهنگی در برابر روایت های مسلط غربی است.

اهداف هدف از پژوهش حاضر بررسی اثربخشی مداخله فرزندپروری مبتنی بر رفتار درمانی دیالکتیکی بر روی مراقبان اولیه نوجوانان دچار رفتار خودآسیب رسانی در استان تهران است. مواد و روش ها مطالعه حاضر یک کارآزمایی بالینی تصادفی با طرح پیش آزمون/پس آزمون است. 32 زوج (مراقب اولیه و نوجوان) واجد ملاک های ورود به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و به طور تصادفی در 2 گروه آزمایش (دریافت مداخله فرزندپروری مبتنی بر رفتار درمانی دیالکتیکی توسط مراقبان اولیه) و کنترل (لیست انتظار) قرار گرفتند. در مطالعه حاضر نوجوانان هیچ مداخله ای دریافت نکردند. داده ها در دو دسته تأثیرات مستقیم و غیرمستقیم مداخله بر روی مراقبان اولیه و نوجوانان جمع آوری شد. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسش نامه های دشواری در تنظیم هیجان، پرسش نامه سبک ها و ابعاد فرزندپروری، مقیاس 21 سؤالی افسردگی، اضطراب و استرس، پرسش نامه پنج بعدی ذهن آگاهی، پرسش نامه رفتار تعارض و پرسش نامه کوتاه شده فشار مراقب بود. به منظور تجزیه وتحلیل داده ها از آزمون کوواریانس ناپارامتری چهارگانه استفاده شد. یافته ها نتایج آزمون تحلیل کوواریانس ناپارامتریک حاکی از تفاوتی معناداری در سبک فرزندپروری مقتدرانه، افسردگی و اضطراب، فشار مراقب برای گروه والدین بود. علاوه براین متغیرهای مربوط به نوجوانان نیز نشانه های مانند افسردگی، اضطراب، شدت افکار خودکشی و رفتار تعارض با والدین بین گروه های آزمایش و کنترل ازنظر آماری تغییرات معناداری نشان دادند. نتیجه گیری نتایچ پژوهش حاضر نشان داد مداخله فرزندپروری مبتنی بر رفتار درمانی دیالکتیکی بر سبک فرزندپروری، نشانه های استرس و افسردگی و ذهن آگاهی در مراقبان اولیه و همچنین شدت احتمال خودکشی، نشانه های اضطراب و افسردگی و رفتار تعارض در نوجوانان دچار رفتار خودآسیب رسان اثربخش است. بنابراین مداخله مذکور می تواند به عنوان یک درمان مستقل یا مکمل در کنار رفتاردرمانی دیالکتیکی نوجوانان به کار گرفته شود.

این مقاله به بازخوانی انتقادی اندیشه تمدنی مالک بن نبی می پردازد و نشان می دهد که او چگونه از رهگذر نقد مبانی پیش فرض شده تمدن غربی، افق هایی نو برای بازسازی تمدن اسلامی می گشاید. مسئله اصلی آن است که به زعم بن نبی، تمدن غربی حقیقتی جهان شمول و فراامتی را مسلم می انگارد و آن گاه تجلی تمدنی خود را صورتی کامل از آن حقیقت مطلق جهان شمول می بیند. اما در نقطه مقابل، بن نبی بر این باور است که حقیقت امری است مقید، موقعیت مند و مبتنی بر ساختارهای جمعی هر امت. حقیقت اطلاق ناپذیر است و هیچ قومی را نمی توان مالک تمامیت آن دانست. این پژوهش به روش تحلیلی-تطبیقی و بر پایه داده های کتابخانه ای سامان یافته و با بهره گیری از تکنیک تحلیل مضمونی، در پی استخراج مؤلفه های کلان اندیشه تمدنی بن نبی است. یافته ها نشان می دهد بن نبی روح حاکم بر هر امت و فرهنگ ساری در آن را، عامل سازنده حقیقت قومی می داند. بر این بنیاد، مسلمانان را به ساخت تمدنی متناسب با ظرفیت ها، سلایق و تمایزات وجودی خویش فرامی خواند. در سپهر اخلاق، دستگاه فکری او به سوی نوعی «وظیفه گرایی امت مدار» میل می کند که در آن، تکلیف اخلاقی نه از عقل فردی، بلکه به واسطه ضمیر جمعی امت، برعهده فاعل اخلاقی نهاده می شود. در این هندسه تمدنی، تقدم با جنگ است نه صلح؛ چرا که هر تمدنی برای صیانت از تعین خویش، ناگزیر از ستیزی دائمی با دیگر تمدن ها است. همچنین با التزام به این چارچوب، دین و سیاست چنان درهم تنیده می شوند که اخلاق تابع شریعت می شود و اعتبار جهان شمول حقوق بشر غربی زیر سؤال می رود. درنتیجه هر امتی خود را محق می داند که دستگاه حقوقی ای متناسب با هویت و تمدن خویش بنیان نهد.

هدف از انجام پژوهش بررسی نقش جهت گیری آینده در تاب آوری دانشجویان با میانجیگری خوش بینی تحصیلی بود. روش پژوهش توصیفی_همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی زنجان به تعداد 3010 نفر که از بین آنها 341 نمونه به عنوان نمونه انتخاب شد. به منظور گردآوری اطلاعات از پرسشنامه های جهت گیری آینده استینبرگ (2009)، خوش بینی تحصیلی تشانن_ موران و همکاران (2013) و پرسشنامه تاب آوری کونور و دیویدسون (2003) استفاده شد. تحلیل داده ها در دو سطح توصیفی و استنباطی (همبستگی پیرسون و تحلیل معادلات ساختاری) انجام شد. یافته های به دست آمده نشان داد؛ جهت گیری آینده به میزان 25/0 اثر مثبت و معنادار بر تاب آوری دارد. جهت گیری آینده به میزان 35/0 اثر مثبت و معنادار بر خوش بینی تحصیلی دارد. خوش بینی تحصیلی به میزان 40/0 اثر مثبت و معنادار بر تاب آوری دارد. جهت گیری آینده با میانجیگری خوش بینی تحصیلی به میزان 14/0 اثر مثبت و معنادار بر تاب آوری دارد. جهت گیری آینده نقشی تعیین کننده در تاب آوری و خوش بینی تحصیلی دانشجویان دارد و با تکیه بر خوش بینی تحصیلی، تاب آوری دانشجویان افزایش می یابد.

پژوهش حاضر با هدف تبیین مفهوم بازی در تربیت اسلامی بر اساس دیدگاه اندیشمندان معاصر انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، کیفی تفسیری و از نوع تحلیل محتوای متون بود که در سال 1404 انجام شد. جامعه پژوهش شامل آثار اندیشمندان معاصر تربیت اسلامی بود که بر اساس نمونه گیری هدفمند، دو متن شاخص یعنی تعلیم و تربیت در اسلام اثر شهید مطهری (۱۳۹۲) و تربیت دینی کودک اثر آیت الله حائری شیرازی (۱۳۹۵) به عنوان واحدهای تحلیل انتخاب شدند. داده ها از طریق تحلیل کیفی با روش کدگذاری باز، مقایسه مستمر و انتزاع مفهومی گردآوری و در نرم افزارMAXQDA تحلیل شدند. بر اساس مراحل تحلیل، ۱۸۰ واحد معنایی، ۳۸ کد اولیه، ۱۰ زیرمقوله و در نهایت چهار مقوله اصلی استخراج شد. یافته ها نشان داد که مفهوم بازی در تربیت اسلامی واجد چهار ساحت بنیادین ۱) بازی به مثابه میدان شکوفایی فطرت و تجربه لذت های معنادار، ۲) بازی به عنوان بستر سیادت، شادی و امنیت عاطفی کودک، ۳) بازی به منزله میدان آزادی هدایت شده و رشد تدریجی استقلال، و ۴) بازی به مثابه روش تربیت غیرمستقیم و ساخت شخصیت اخلاقی است. نتایج پژوهش نشان می دهد که بازی در اندیشه اندیشمندان معاصر اسلامی، نه فعالیتی فرعی یا صرفاً تفریحی، بلکه سازوکاری طبیعی، تدریجی و فطرت محور برای رشد همه جانبه کودک است.

مقدمه و هدف: نگرانی از تصویر بدنی به عنوان یکی از مسائل مهم روان شناختی در میان جوانان و دانشجویان، می تواند تأثیرات منفی گسترده ای بر سلامت روان و کیفیت زندگی آنان داشته باشد. این نگرانی معمولاً با آسیب های روان شناختی و خودانتقادی همراه است که می تواند به تشدید مشکلات روانی منجر شود. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش آسیب های روان شناختی و خودانتقادی در پیش بینی نگرانی از تصویر بدنی در میان دانشجویان است. روش شناسی پژوهش: روش پژوهش توصیفی-همبستگی و جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد زنجان در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بود. نمونه ای به حجم ۳۸۴ نفر به شیوه خوشه ای انتخاب شد. ابزارهای پژوهش شامل سیاهه نگرانی تن انگاره (Littleton et al., 2005)، پرسشنامه علائم روان شناختی (SCL-25-R)، و مقیاس خودانتقادی (Thompson & Zuroff, 2000) بود. داده ها با آزمون های آماری ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون گام به گام در نرم افزار SPSS تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد بین نگرانی از تصویر بدنی، آسیب های روان شناختی و خودانتقادی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (p<0.01). همچنین، آسیب های روان شناختی و خودانتقادی قادر به پیش بینی معنادار نگرانی از تصویر بدنی در دانشجویان بودند. ضرایب پایایی و روایی ابزارها مطلوب گزارش شد. بحث و نتیجه گیری: آسیب های روان شناختی و خودانتقادی از عوامل کلیدی در نگرانی از تصویر بدنی دانشجویان هستند و توجه به این عوامل در طراحی مداخلات ارتقاء سلامت روان دانشجویان ضروری است.

برنامه های آموزش اولیه دوران کودکی اگر به خوبی طراحی شده باشند، می توانند اثرات مثبت، قابل توجه و طولانی مدتی بر نوآموزان داشته باشد. در این راستا پژوهش حاضر با هدف تدوین بسته آموزشی توانمندسازی مربیان پیش دبستانی و بررسی اثربخشی آن در رشد اجتماعی نوآموزان جهت ورود موفق به مدرسه انجام شد. روش پژوهش آمیخته اکتشافی (کیفی-کمی) بود. در بخش کیفی از روش پدیدارشناسی و روش نمونه گیری نظری تا رسیدن به اشباع استفاده شد و در بخش کمی از طرح پیش آزمون-پس آزمون با پیگیری یک ماهه استفاده شد. جامعه آماری بخش کیفی شامل مربیان خانم شاغل در مراکز پیش دبستانی دخترانه در مناطق 1، 3، 4، 12 و 13 شهر تهران و جامعه آماری بخش کمی نوآموزان دختر مشغول به تحصیل در مراکز پیش دبستانی منطقه 14 شهر تهران در سال تحصیلی 1403-1402 بودند. در بخش کیفی ابتدا از 18 نفر از مربیان مراکز پیش دبستانی مصاحبه به عمل آمد. برای تجزیه وتحلیل داده های کیفی حاصل از مصاحبه از روش تحلیل مضمون استفاده شد و کدگذاری باز و محوری برای استخراج زیر مقوله ها و مقوله ها انجام گردید و بسته آموزشی تدوین شد. سپس برای اعتباریابی 15 نفر از متخصصان و خبرگان، اعتباریابی بسته آموزشی را با روش های نسبت روایی محتوایی (CVR) و شاخص روایی محتوایی (CVI) والتز و باسل انجام دادند. در بخش کمی نمونه آماری 30 نفر از نوآموزان دختر پیش دبستانی بودند که به روش تصادفی (قرعه کشی) انتخاب و در گروه آزمایش و کنترل (هر گروه 15 نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش بسته آموزشی را در 12 جلسه دریافت کرد و گروه کنترل مداخله ای دریافت نکرد. برای جمع آوری داده ها از پرسش نامه رشد اجتماعی وایلند استفاده شد. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس آمیخته با اندازه گیری های مکرر در نرم افزار SPSS (نسخه 25) تحلیل شد. نتایج اعتباریابی نشان داد که CVI بسته تدوین شده بالاتر از 79/0 و CVR بیشتر 49/0 است، بنابراین اعتبار بسته آموزشی تأیید گردید. نتایج بخش کمی نشان داد آموزش بسته توانمندسازی به طور معناداری بر افزایش رشد اجتماعی نوآموزان پیش دبستانی مؤثر بوده و تأثیر آن ماندگاری داشته است (05/0>p). روان شناسان تربیتی و مربیان آموزش پیش دبستانی از الگوی آموزشی تدوین و رواسازی شده در پژوهش حاضر می توانند برای تقویت رشد اجتماعی نوآموزان پیش دبستانی استفاده نمایند.