ترتیب بر اساس: جدیدترینمرتبط‌ترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۷۸۱ تا ۸۰۰ مورد از کل ۵۶۱٬۶۰۰ مورد.
۷۸۱.

The Impact of Current Asset Portfolio on Capital Adequacy and Return on Assets, A Study of Selected Iranian Banks(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۲ تعداد دانلود : ۵۵
"Banks accumulate assets that require efficient and profitable management to ensure their viability as going concerns. Current asset portfolio management involves strategic asset allocation, diversification, and rebalancing within predetermined limits. In the Iranian economy, commercial banks are central to the financial system, playing a critical role in financial intermediation. This study investigates the impact of various current asset components, including cash balances, interbank deposits, private sector financing, investments in stocks and other securities, customer demand and savings deposits, and customer term investment deposits, on the performance of selected Iranian banks. The systemic Generalized Method of Moments (SYS-GMM) was utilized to estimate these relationships. The target population consisted of active Iranian commercial banks with publicly available financial statements. Data were sourced from official financial reports published by independent auditors for the period 2009 to 2024.The first regression model reveals that a bank’s Capital Adequacy Ratio (CA) is positively self-regressive, indicating an increase at a similar rate in the subsequent year. While customer investment deposits exhibited a negative effect on CA, interbank deposits, bank cash balances, the volume of facilities extended to the private sector, and Return on Assets (ROA) all demonstrated significant positive effects. The second regression model indicates that a one percent increase in ROA in one period leads to a 0.6 percent increase in the subsequent year. Furthermore, customer demand and Qarz al-Hasana savings deposits, along with the CA ratio, positively influence ROA, whereas banks’ investments in stocks and other securities showed a negative effect. Finally, the study concludes with relevant policy recommendations for bank managers."
۷۸۲.

Optimal Monetary Policy Rules in Response to Oil Revenue and Liquidity Shocks: A DSGE Model for Iran(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۶۱ تعداد دانلود : ۵۶
This study investigates the impact of oil revenue and liquidity shocks on optimal monetary policy in the Iranian economy using a Dynamic Stochastic General Equilibrium (DSGE) model. The developed model simulates the structure of Iran’s economy, emphasizing the interactions among households, firms, the government, and the central bank, while analyzing the effects of both domestic and external shocks. Simulation results indicate that these shocks significantly affect macroeconomic variables. Furthermore, increasing the weight of inflation control in the monetary policy function reduces the negative impacts of shocks on output and stock indices, although such control exerts additional pressure on the interest rate, potentially producing diverse consequences. The findings reveal the existence of complex and multidimensional relationships between shocks and monetary policy, underscoring the necessity of precise management of these interactions for economic stability. Accordingly, policymakers should maintain macroeconomic stability while balancing inflation control and production support. Through both quantitative and qualitative analyses, this paper contributes to a deeper understanding of Iran’s economic processes and the formulation of optimal policies under exchange rate volatility conditions.
۷۸۳.

The Impact of Managerial Ability on Debt Contracting Constraints of Borrowing Firms(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۵۳ تعداد دانلود : ۴۹
Management ability can be considered a factor in creating a balance between the information dimension of credit contracts between the company and financial resources providers. The purpose of this paper is to examine the limitations of debt contracts based on management ability. In this study, information related to 120 listed companies was collected during the period 2016 to 2023 and the research hypotheses were tested using a mixed regression approach. The findings of the study show that manager ability has a significant effect on the dispersion of interest rates on facilities received. Also, the results indicate that manager ability leads to a reduction in contractual limitations. Finally, the results show that management ability leads to the use of a short-term financing approach. Higher management ability can lead to more favorable loan terms by signaling favorable future performance of the company and increasing information transparency. In other words, capable managers are more efficient in converting company resources into income, and as a result, they improve the company's future performance and cash flows and reduce expected risk.
۷۸۴.

تحلیل انتقادی مواجهه فقیهان و اصولیان با اخبار من بلغ و تبیین خوانشی نوین از قاعده تسامح در ادله سنن(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۶ تعداد دانلود : ۳۳
دانشوران شیعی در مواجهه با اخبار من بَلَغ برای اثبات قاعده تسامح، هم نظر نیستند. پرسش اصلی این است که آیا می توان با بهره گیری از این اخبار، به حجیت اخبار ضعاف در استنباط احکام دست یافت یا خیر؟ این جستار به روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای به دنبال تبیین رویکردهای گوناگون به احادیث من بَلَغ است. سه رویکرد عمده اصولی، فقهی و کلامی دراین باره قابل ارزیابی و هریک از این رویکردها با چالش هایی برای اثبات رهیافت خویش از اخبار من بَلَغ مواجه است. پس از تبیین کاستی های این رویکردها، استظهاری نوین از اخبار من بَلَغ ارائه شده که بن مایه آن بر برهان معقولیت استوار است. در این خوانش از اخبار من بَلَغ، عمل نمودن به هر گزاره محتمل المطلوبیه نزد مولا، به سبب معقولانه بودن آن روا خواهد بود. اما برای جلوگیری از ایجاد هرج ومرج لازم است برای عمل به اخبار ضعاف ضوابطی در نظر گرفته شود که عبارت اند از: عدم انتساب عمل به شرع، وجودنداشتن معارض معتبر شرعی یا عقلی و عدم اشتهار ناقلان گزاره به دروغ پردازی. تببین شرایط روابودن عمل به اخبار ضعاف بیانگر آموزه های غیرالزامی، دستاورد دیگری است که رویکرد برگزیده را ضابطه مند می سازد.
۷۸۵.

تحلیل منزلت مردم در کلام شیعه برگرفته از قاعده حسن و قبح عقلی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۴ تعداد دانلود : ۲۷
این پژوهش، با هدف بررسی جایگاه مردم در نظام الهیاتی شیعه، قاعده حسن و قبح عقلی و تأثیرات آن بر تبیین رابطه انسان با خدا، نبوت و امامت را تحلیل می کند. این مطالعه با رویکردی تحلیلی-توصیفی و با بررسی متون سنتی کلامی و تحلیل آرای متکلمان شیعه، نشان می دهد اگرچه موضوع جایگاه مردم در تراث کلامی شیعه به صورت پراکنده و کم رنگ مطرح شده است، قاعده حسن و قبح عقلی به عنوان محوری اساسی، امکان بازخوانی و توسعه این موضوع را فراهم می آورد. یافته های این پژوهش نشان می دهد این قاعده طبق نظر مشهور متکلمان، با تأکید بر استقلال عقل در تشخیص حسن و قبح، انسان را به عنوان موجودی مختار، مسئول و دارای کرامت ذاتی در نظام الهیاتی شیعه معرفی می کند. این قاعده نه فقط رابطه انسان با خدا را بر مبنایی عقلانی و اخلاقی استوار می سازد، بلکه نقش مردم در پذیرش نبوت و امامت را نیز به گونه ای نظام مند تبیین می کند. این رویکرد ظرفیت زیادی برای توسعه مباحث الهیاتی معاصر در حوزه هایی مانند فلسفه اخلاق، انسان شناسی دینی و الهیات سیاسی دارد. نفی نژادپرستی، نظام طبقاتی، آریستوکراسی از ثمرات این دیدگاه است که از سوی دیگر، زیر بنای اصلی بحث مردم سالاری دینی خواهد بود. بر این مبنا، قاعده حسن و قبح عقلی می تواند به عنوان چارچوبی نوین برای بازسازی و توسعه الهیات شیعه در مواجهه با چالش های فکری و فلسفی جهان معاصر درباره نگاه به مردم و سیاست استفاده شود. این قاعده، با تأکید بر الهی بودن انسان، پلی میان سنت کلامی شیعه و مباحث مدرن در حوزه های فلسفه دین و الهیات تطبیقی ایجاد می کند.
۷۸۶.

فراسوی حکمرانی دینی و حکمرانی بر دین: جست وجوی راه سوم در اندیشه اسپینوزا و علامه طباطبایی(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۸ تعداد دانلود : ۲۶
این پژوهش با رویکردی تطبیقی-ترکیبی، رابطه مناقشه برانگیز دین و حکومت در اندیشه باروخ اسپینوزا و علامه سید محمدحسین طباطبایی را بازخوانی می کند. مسئله اصلی پژوهش، فراتر از مقایسه صرف، این است که چگونه می توان از گفت وگوی میان دو پارادایم متعارض «حکمرانی دولت بر دین» و «حکمرانی دینی» به یک چشم انداز جدید برای تعامل سازنده میان مرجعیت سیاسی و معنوی دست یافت. یافته ها نشان می دهد اسپینوزا، در پاسخ به بحران های الهیاتی-سیاسی، نظریه «حکمرانی بر دین» را برای تأمین صلح و امنیت صورت بندی می کند. در مقابل، علامه طباطبایی با اتکا بر «فطرت» و «اعتباریات»، نظریه «حکمرانی دینی» را به عنوان نظامی جامع برای سعادت بشر ارائه می دهد. این پژوهش با قراردادن این دو دیدگاه در یک گفت وگوی انتقادی، استدلال می کند واقع گرایی اسپینوزا در مدیریت عواطف انسانی و تأکید او بر نظم مدنی، می تواند جنبه های آرمانی نظریه علامه را کارآمدتر کند. متقابلاً، مفهوم «فطرت» در اندیشه علامه می تواند مبنایی متعالی و معنادار برای «خیر عمومی» و «عدالت» فراهم آورد و از تبدیل شدن دولت به یک قدرت خودبسنده جلوگیری کند. در نهایت، این پژوهش الگوی «همکاری انتقادی دین و دولت» را به عنوان یک سنتز مفهومی پیشنهاد می دهد که در آن، دولت حافظ نظم و آزادی است، در حالی که دین به مثابه منبع ارزش گذار و جهت دهنده، مشروعیت و غایت اخلاقی آن را تأمین می کند. این پژوهش با قراردادن این دو دیدگاه در یک گفتگوی انتقادی، استدلال می کند که واقع گرایی اسپینوزا در مدیریت عواطف انسانی و تأکید او بر نظم مدنی، می تواند جنبه های آرمانی نظریه علامه را کارآمدتر سازد. متقابلاً، مفهوم «فطرت» در اندیشه علامه می تواند مبنایی متعالی و معنادار برای «خیر عمومی» و «عدالت» فراهم آورد و از تبدیل شدن دولت به یک قدرت خودبسنده جلوگیری کند. در نهایت، این تحقیق الگوی «همکاری انتقادی دین و دولت» را به عنوان یک سنتز مفهومی پیشنهاد می دهد که در آن، دولت حافظ نظم و آزادی است، در حالی که دین به مثابه منبع ارزش گذار و جهت دهنده، مشروعیت و غایت اخلاقی آن را تأمین می کند.
۷۸۷.

مداخلات غیر کیفری در حمایت از کودکان و نوجوانان کار؛ مطالعه موردی «مجتمع شوق زندگی» مشهد(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۷ تعداد دانلود : ۳۶
بهره کشی اقتصادی از کودکان و نوجوانان مفهومی است که با کرامت ذاتی این قشر آسیب پذیر در تعارض است؛ ازاین رو، نگارش حاضر به بررسی شرایط حاکم بر بزه دیدگان اطفال و نوجوان از دریچه جرم بهره کشی اقتصادی و در دایره جغرافیایی شهر مشهد پرداخته است. ازآنجاکه کودکان کار، نان آوران خانواده خود محسوب می شوند، با ممانعت خانواده برای کار کردن مواجه نیستند؛ لکن نیروی انسانی ازجمله مهم ترین سرمایه های کشور محسوب می شوند که توجه به شرایط آن ها، درنهایت به بهبود وضعیت جامعه در چشم اندازهای آینده منتهی می شود. دادسرای ناحیه پنج مشهد (مجتمع شوق زندگی) ازجمله مراجع تخصصی قضایی در شهر مشهد است که ویژه رسیدگی به امور صغار و محجوران است. پژوهش پیش رو جهت تبیین رویه های «مجتمع شوق زندگی» در حمایت از کودکان بزه دیده، ده پرونده با مضمون بهره کشی اقتصادی از اطفال و نوجوانان را انتخاب، و با روش تحلیل مضمون براون و کلارک بررسی کرده است. یافته های حاصل از روش تحلیل مضمون در این پژوهش نشان می دهد که پرونده های مطرح شده در «مجتمع شوق زندگی» دارای چهار مضمون حمایت های روان شناسانه و پزشکی و اقتصادی هستند. هم زمان، تشکیل پرونده شخصیتی و بالینی برای کودکان کار، برگزاری کارگاه های مهارتی متناسب با مشکلات روانی کودکان، برگزاری جلسات مشاوره، فراهم کردن شرایط تحصیلی، تهیه وسایل امرار معاش خانواده، معرفی خانواده کودکان کار به کمیته امداد و سازمان بهزیستی جهت دریافت امدادهای ماهیانه، فراهم کردن زمینه های اشتغال خانگی برای مادران کودکان و نوجوانان کار، الزام به تحصیل یا کمک به بازگشت به تحصیل کودکان کار، استعدادیابی کودکان کار به منظور شناسایی علایق آن ها و مراقبت های درمانی ازجمله مضامین فرعی است که زیرنظر مقامات قضایی در چهار حوزه اصلی انجام می شود. درمجموع با انجام اقدامات انجام شده در «مجمتع شوق زندگی»، این مهم حاصل شد که مداخلات حمایتی درخصوص کودکان و خانواده آن ها به کاهش تعداد کودکان کار و کنترل بهره کشی اقتصادی از کودکان در شهر مشهد منجر شده است.
۷۸۸.

امکان سنجی مهندسی نظام حقوقی با رویکرد حقوق خصوصی و آثار آن مبتنی بر نقش خانواده(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۳ تعداد دانلود : ۳۷
امروزه، تحولات متنوع و روزافزون جامعه انسانی به ایجاد مسائل مختلفی منجر شده و مطالعه مجزای این مسائل نیز نتوانسته است کاهش احساس رضایتمندی از علم حقوق در مواجهه با آن ها را چاره کند. جامعه کنونی با نوعی کج شدگیِ مدرن مواجه است و خانواده هایی که درمعرض امواج زندگی غربی هستند، نمی توانند به درستی به بقا، فرزندپروی و مدنی سازی فرزندانشان بپردازند. افزایش دعاوی، اطاله دادرسی ها و نیاز به آمارگیری درخصوص توزیع عدالت به جای ثبت شمار پرونده ها، جمعیت زیاد محکومان کیفری و زندانیان، هزینه های گزاف دادرسی، گسسته شدن ارتباط دوسویه میان نظام حقوقی و تقویت هنجارها، و افزایش پی درپی مسئولیت های دولت، از مهم ترین مسائل پیشِ روی نظام حقوقی هستند؛ از این روی، در پژوهش حاضر، تمهید نظریه عمومی و ابزار برای صیانت از وجود روال طبیعی در پدیده های اجتماعی به شیوه های توصیفی، تحلیلی و تطبیقی و نیز شیوه ابتکاریِ مهندسی تحت عنوان ارائه نظریه «مهندسی نظام حقوقی» با رویکرد حقوق خصوصی بررسی شد و این نتیجه به دست آمد که مقاصد شریعت بنیان های کلی نظام حقوقی و فلسفه وجودی نظام حقوقی، صیانت از عدالت تشریعی به مثابه روال طبیعی (میزان) نسبت به این بنیان هاست که رصد آن ازطریق تابع چندهدفه و این صیانت ازطریق مهندسی رفتارها و پیامدهای آن ها می تواند انجام شود و در این میان، نقش متقابل خانواده در مهندسی نظام حقوقی و نقش این مهندسی در تحکیم خانواده، برقرار است.
۷۸۹.

تحلیلی فقهی بر ضرورت بازنگری در بند 3 ماده 18 قانون گذرنامه درخصوص بانوان نخبه(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۷ تعداد دانلود : ۳۰
مطابق بند 3 ماده 18 قانون گذرنامه، تمامی زنان متأهل به منظور دریافت گذرنامه و به تبع آن برای خروج از کشور نیازمند موافقت همسر هستند. این در حالی است که قانون مزبور در بسیاری از مواقع، درخصوص بخشی از زنان جامعه یعنی زنان نخبه، محرومیت و محدویت هایی را به دنبال آورده است که تبعات سوء آن نه تنها متوجه زن بلکه متوجه کل جامعه شده است. نظر به ضرورت امکان سنجی تعدیل و بازنگری این قانون درخصوص بانوان نخبه و همچنین با توجه به منشأ فقهی قوانین موضوعه در کشور ایران، مقاله حاضر به شیوه توصیفی تحلیلی به ضرورت های اجتماعی بازنگری در بند 3 ماده 18 قانون گذرنامه درخصوص بانوان نخبه پرداخته است. یافته های پژوهش حاکی از آن است که ضرورت بازنگری در این قانون درخصوص بانوان نخبه از چند منظر قابل بررسی است: اولاً ازمنظر تکلیف بودن سفر، ثانیاً ازمنظر تغییر مقتضیات زمان، ثالثاً ازمنظر عروض عناوین ثانویه، رابعاً ازمنظر اولویت مصالح عمومی؛ بنابراین درخصوص این قسم از بانوان به نظر شایسته تر است که به جای گذرنامه، برگ مسافرت موقت صادر شود تا ازسویی، نیازمند تشریفات صدور گذرنامه همچون موافقت همسر نباشد؛ و ازسوی دیگر، به سبب فقدان اعتبار طولانی مدت صرفاً امکان شرکت در همان رویداد بین المللی را برای او فراهم کند.
۷۹۰.

مفهوم شناسی تکامد «بکة» و تعیین گستره آن در زبان و جغرافیای قرآن کریم(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۱ تعداد دانلود : ۲۴
برخی از واژه ها در قرآن کریم، تنها یک بار به کار رفته اند و از این جهت، عنوان تکامد قرآنی به آنها اطلاق می شود. یکی از این تکامدهای مهم قرآنی، واژه «بکّه» در آیه 96 سوره آل عمران است که در پیوند با گفتگوی مسلمانان و اهل کتاب درباره نخستین خانه عبادی انسان ها به کار رفته است. این واژه در قرآن کریم، به مکانی اشاره دارد که درباره مفهوم و گستره دقیق آن در میان مفسران و پژوهشگران قرآنی اتفاق نظر وجود ندارد. بر این اساس، پژوهش حاضر به دنبال بررسی مفهوم بکه و تعیین گستره دقیق آن با کاربست روش توصیفی تحلیلی است. نتایج پژوهش نشان از آن دارد که واژه «بکّه» دارای پیشینه ای لغوی و تاریخی نزد اهل کتاب و مسلمانان است و خداوند متعال این واژه شناخته شده برای یهود را در محاجّه با آنان به کار برده است. واژه بکّه (از ماده بکک) دارای ریشه ثنایی مشترک «ب-ک» در زبان های سامی و آفروآسیایی به معنای فشردن و کوبیدن است. تصوّر برخی از عالمان و مفسّران مبنی بر یکی بودن بکّه و مکّه، با ادلّه گوناگونی قابل خدشه است و این دو واژه از نظر معنایی و جغرافیایی تمایز دارند. واژه بکّه که در مزامیر نیز به آن اشاره شده است، به درّه ای میان دو کوه ابوقبیس و قعیقعان اطلاق می شود که محل استقرار کعبه است و محدوده مسجدالحرام را شامل می شود. دلیل نامگذاری این منطقه به بکّه، فشردگی و ازدحام مردم در آنجا بوده است که مؤید اصل معنای آن در زبان های آفروآسیایی است.
۷۹۱.

سازوکار فرازمندی پاداش کردارها در آموزه قرآنی «بِأَحْسَنِ مَا کَانُوا یَعْمَلُونَ» و بازتاب های تربیتی آن؛ از شمار بایسته تا مُهر شایسته(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۹ تعداد دانلود : ۲۴
آیه شریف « وَلَنَجْزِیَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا کَانُوا یَعْمَلُونَ » از عمیق ترین آموزه های قرآنی در بیان سازوکار عدل و فضل الهی در نظام جزا و پاداش است. پرسش اصلی این پژوهش آن است که مقصود از « أَحْسَنِ مَا کَانُوا یَعْمَلُونَ » چیست و این تعبیر چگونه کیفیت پاداش اعمال را تبیین می کند؟ این مطالعه با روش توصیفی تحلیلی و با تکیه بر منابع تفسیری فریقین، روایات و تحلیل های تربیتی عالمان علوم تربیتی، به بررسی دیدگاه های موجود پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که تفسیر این عبارت صرفاً محدود به انتخاب برترین عمل و پاداش دادن بر اساس آن نیست، بلکه این وعده، بیان گر سازوکاری ارتقایی است که در آن خداوند با فضل خویش اعمال نیک بندگان را به بالاترین درجه کمال می رساند و در سایه ایمان و صبر، سیئات آنان را می پوشاند یا تبدیل به حسنات می سازد. این تفسیر با آیات مرتبط همچون « إِنَّمَا یُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُم بِغَیْرِ حِسَابٍ » و « یُضَاعَفُ لَهَا » همخوانی دارد. افزون بر دلالت های کلامی و تفسیری، این آموزه قرآنی کارکردهایی عمیق در روان شناسی مثبت نگر، انگیزش اخلاقی، تربیت دینی و تقویت امید و مسئولیت پذیری دارد. در نتیجه، وعده « بِأَحْسَنِ مَا کَانُوا یَعْمَلُونَ » تجلی گاه پیوند عدل و رحمت الهی و الگویی امیدآفرین برای رشد اخلاقی و معنوی انسان است.
۷۹۲.

مقایسه معناشناسی حصر به إنما و حصر به إلا با تکیه بر آیات مشابه(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۱ تعداد دانلود : ۳۱
در قرآن کریم آیاتی مشابه وجود دارند که اگرچه از لحاظ لفظی و معنایی تشابه دارند، از لحاظ استعمال اسلوب حصر اختلاف دارند. برای مثال، در آیات «إنَّمَا أنتَ نذیرٌ» و «إن أنتَ إلاّ نَذیرٌ»، هرچند حصر به إنما و حصر به إلا به معنای حصری اشاره دارد و لفظ نذیر محصور است، اختلاف این دو آیه به اسلوب حصر برمی گردد؛ در صورتی که امکان داشت هر دو آیه دارای یک اسلوب حصر باشند. این مقاله سعی دارد با روش توصیفی - تحلیلی این اختلاف در اسلوب حصر را در آیات مشابه بررسی و کنکاش کند و به این پرسش پاسخ دهد که چرا قرآن کریم در یک آیه از اسلوب حصر به إنما و در جای دیگر با همان لفظ و معنا از اسلوب حصر به إلا استفاده کرده است. نتایج حاصل بیان می کند دو قصر یادشده در آیات مشابه با تکیه بر سیاق آیه ها و محوریت سخن هر کدام در جای خود، علاوه بر معنای حصری، معنای بلاغی دیگری هم دارد؛ به نحوی که در پاسخ به ادعای مطرح شده از سوی اهل باطل از قصر ما و إلا استفاده شده است و در مقام تنبه، تذکر و طعنه قصر إنما استعمال شده است. این دو اسلوب مخاطب را در شناخت دقیق معناشناسی نحوی مساعدت می کنند و به معنای کلام خداوند عمق می بخشند.
۷۹۳.

نقش قرائت های صحابه در فهم تعبیر «من أمّ» (نساء: 12)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۳ تعداد دانلود : ۳۳
در مراجعه به قرآن، بسیار پیش آمده است که در دانستن مراد وحی از تعابیر به کاربرده، اختلاف شده است. از جمله این موارد، اختلاف در قرائت آیه 12 سوره نساء است که پس از عبارت «وَ لَهُ أَخٌ أَوْ أُخْت» قرائت هایی مانند «مِن أمٍّ»، «مِن الأمِّ»، «مِن أمِّه» و «لِأمِّه» نقل شده اند. مسئله پژوهش آن است که این قرائت ها چه نقشی در تبیین معنای آیه برای مخاطبان دارند. پرسش دیگر آن است که این قرائت ها با چه واژگانی در ترجمه های فارسی و انگلیسی آیه بُروز و ظهور دارند. در این راستا، با به کارگیری روش توصیفی تحلیلی و مقایسه مدلول قرائت رایج و قرائت های مورد بحث، مشخص شد هم نشینی این قرائت ها در محور افقی گفتار، نقش توضیحی و برطرف کردن ابهام را از حکم ارث کلاله اُمّی ایفا می کند. این هم نشینی با تخصیص معنا تأکید می کند فقط برادران و خواهران از یک مادر حق دریافت یک ششم ارث را دارند، در حالی که برادران و خواهران اَبَوی یا اَبَوَینی مشمول این حکم نمی شوند. نیز پس از مقایسه و تحلیل ترجمه ها، به دست آمد در ترجمه های کهن فارسی، مانند اسفراینی و نسفی و چند ترجمه معاصر، توضیح تفسیری «مادری»، «اُمّی»، «اَخیافی» هم سو با قرائت های یادشده است. مفسران و فقیهان نیز به این قرائت ها استشهاد کرده اند؛ اما عده ای این قرائت ها را صرفاً نوعی تفسیر دانسته اند. نتایج این پژوهش می تواند به مترجمان در گزینش ترجمه های دقیق تر کمک کند.
۷۹۴.

تحلیل کاربردشناختی گفت وگوهای پیامبران در سوره یوسف با تکیه بر «نظریه ادب» براون و لوینسون(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۲ تعداد دانلود : ۳۱
عنصر گفت وگو به عنوان یک مؤلفه روایی و مقوله ای ارتباطی در متون متعدد قابل تحلیل است. گفت وگو از عناصر مهم قرآن است که بر اساس جوانب متفاوت به گونه هایی متنوع به وفور استفاده شده است. یکی از این رویکردها که گفت وگو را از منظر کاربردشناسی زبان تحلیل می کند، نظریه ادب است که نگرشی زبان شناختی به ادب دارد. یکی از کامل ترین نظریه های ادب، نظریه براون و لوینسون است که طرحی جامع درباره گونه های بیان، با اتکا به مقوله ادب مطرح می کند. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی، راهبردها و زیرراهبردهای نظریه ادب در سوره یوسف و انواع ادب مستقیم، غیرمستقیم، سلبی، ایجابی و ادب ناشی از عدم کنش زبانی در گفت وگوهای این سوره را تحلیل می کند. علاوه بر این، پشتوانه های تفسیری نظریه ادب در خصوص گفت وگوهای این سوره مدنظر خواهند بود و در نهایت، بسامد هر راهبرد در نمودارها و جداول آماری ارائه می شود که نشان دهنده حاکمیت ادب بر گفت وگوهای آنهاست. بنابراین، مسأله بنیادین پژوهش، ضمن دست یابی به بسامد هر یک از انواع ادب، محوریت هر یک از انواع ادب ورزی و راهبردهای آنها و پشتوانه های تفسیری هر یک است؛ به این صورت که بیشترین کاربرد از انواع حالت های ادب در این سوره، ادب مثبت است، در حالی که کمترین کاربرد از انواع حالت ها را ادب عدم کنش زبانی داراست و ادب مثبت به عنوان یک ابزار مؤثر در گفت وگوهای سوره یوسف، تأثیرگذاری غالب را دارد، در حالی که عدم کنش زبانی کمترین تأثیر را دارد.
۷۹۵.

چارچوب مفهومی ترویج ارزش های اخلاقی در ورزش قهرمانی مبتنی بر فرهنگ ایرانی- اسلامی و همسو با چارچوب بین المللی آن(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۹ تعداد دانلود : ۳۳
هدف این پژوهش؛ مدل ترویج ارزش های اخلاقی در ورزش قهرمانی مبتنی بر فرهنگ ایرانی- اسلامی و همسو با چارچوب بین المللی آن بود. روش تحقیق از نوع کیفی با رویکرد مضمون (کلارک و براون، 2006) انتخاب شد. مشارکت کنندگان پژوهش شامل صاحب نظران علمی (اساتید و پژوهشگران دانشگاهی) و صاحب نظران اجرایی (مدیران و کارشناسان خبره) آگاه و مسلط به موضوع پژوهش بودند. تعداد نمونه بر حسب رسیدن به اشباع نظری 19 نفر انتخاب گردید. نمونه گیری نیز به روش نظری (قضاوتی) و بر مبنای تخصص، تجربه و مسئولیت صاحب نظران انجام شد. ابزار پژوهش مصاحبه اکتشافی نیمه هدایت شده بود. روایی ابزار و نتایج پژوهش براساس مطلوب بودن شایستگی علمی و اجرایی مصاحبه شوندگان، تایید روایی محتوای چارچوب مصاحبه توسط پژوهشگران خبره و میزان توافق بین دو مصحح کدگذاری (72/0) ارزیابی و تایید گردید. جهت تحلیل یافته ها از روش کدگذاری مفهومی چهار مرحله ای با رویکرد تحلیل مضمون استفاده شد. چارچوب مفاهیم مستخرج شامل؛ 7 تم کلی، 17 مضمون اصلی، 55 مضمون فرعی و 214 کد مفهومی بود. براساس تجمیع و تعریف روابط نظری بین 7 تم کلی، 17 مضامین اصلی و 55 مضامین فرعی شبکه مضامین پژوهش به عنوان یک نقشه مفهومی به صورت شکل 1 ترسیم گردید. تم های کلی به توالی روابط نظری شامل ظرفیت سازی نهادی برای ترویج ارزش های ایرانی-اسلامی در ورزش قهرمانی، کارآمدسازی مدیریت فرهنگی و اخلاقی در سیستم ورزش، تطبیق پذیری چارچوب ارزش های اخلاقی در ورزش قهرمانی، غنی سازی ارزش های اخلاقی در ورزش قهرمانی، رفتارسازی اخلاقی در نقش های فردی جامعه ورزش، توسعه ارزش های اخلاقی ایرانی-اسلامی و پیامدهای ترویج ارزش های اخلاقی ایرانی-اسلامی در ورزش قهرمانی است. براساس چارچوب مفهومی مستخرج، برای ترویج ارزش های اخلاقی ایرانی- اسلامی- بین المللی در ورزش قهرمانی نیازمند توجه به شرایط و عوامل مختلف و ایجاد یک سیستم جامع و چندسطحی از ابعاد بین المللی تا فردی است. از این رو چارچوبهای علمی این پژوهش می تواند به درک بهتراین حوزه کمک نماید.
۷۹۶.

طرح کلی اردوهای جهادی در اندیشه امام خامنه ای (مد ظله العالی)(مقاله علمی وزارت علوم)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۸ تعداد دانلود : ۳۷
اردوهای جهادی از جمله مهم ترین تجلی گاه های بروز فرهنگ انقلاب اسلامی در خدمت به محرومین و مستضعفین می باشند. این پدیده انقلابی در صورت جدایی از نگاه ولی فقیه می تواند رو به تبدل و حتی انحراف نهاده و ممیزات خویش از حرکت های خیریه ای در جامعه سرمایه داری را از دست بدهد. بدنی ترتیب لازم است طرح کلی این اردوها در اندیشه مقام معظم رهبری مورد بازخوانی و مداقه قرار گیرد تا برگزارکنندگان این اردوها بتوانند خود را با آن طرح کلی مورد ارزیابی قرار دهند. لذا برای رسیدن به پاسخ سوال «طرح کلی اردوهای جهادی در اندیشه مقام معظم رهبری چیست؟» به روش مطالعات کتابخانه ای و اسنادی از سخنرانی های ایشان در موضوع موردبحث، به گردآوری داده ها پرداخته شده است. داده ها از پایگاه «Khamenei.ir» در بازه زمانی 1367 الی 1403 گردآوری شدند و مجموعا تعداد 134 نکته مورد فیش برداری واقع شد. این فیش ها با روش تحلیل مضمون مورد تحلیل واقع شدند و درنهایت چهار مضمون اصلی شامل «ریشه ها و مبانی»، «بایدها»، «نبایدها» و «آثار و برکات» اردوهای جهادی احصاء گردیده اند.
۷۹۷.

سایه زبان مادری بر فهم متن وحی؛ چالشی هرمنوتیکی در تفاسیر معاصر فارسی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۰ تعداد دانلود : ۴۱
تعامل تاریخی زبان قرآن (عربی) و زبان فارسی منجر به وام گیری گسترده واژگانی و تحولات معنایی عمیقی در زبان مقصد شده است که چالشی جدی برای مفسران فارسی زبان ایجاد می کند. این پژوهش با رویکردی میان رشته ای متشکل از معناشناسی شناختی و مطالعات ترجمه انتقادی، استدلال می کند که این وام واژگان به مثابه «تله های شناختی - معنایی» عمل می کنند و به «جابه جایی هرمنوتیکی» در فهم متن قرآن منجر می شوند. مقاله حاضر با هدف مدل سازی این سازوکار و از طریق تحلیل کیفیِ عملکردِ ده تفسیر معاصر فارسی، دو وام واژه پرچالشِ «بریء/برائت» و «مجنون» را به عنوان مطالعات موردی بررسی می کند. یافته ها نشان می دهد که در مورد «برائت»، «چارچوب انقطاع عهدی» (دلالت بر کنش حقوقی - سیاسی در عصر نزول) در بستر زبان فارسی به «سَرنمونه عاطفی» (به معنای بیزاری و نفرت) تقلیل یافته است. در مورد «مجنون»، «چارچوب فرهنگی - باورشناختی» عصر نزول (منازعه بر سر منشأ وحی: خدا یا جن) به طور کامل جای خود را به «چارچوب طبی - آسیب شناختی» مدرن (به معنای دیوانگی بالینی) داده است. تحلیل عملکرد تفاسیر، سه رویکرد گونه شناسانه (جایگزینی - عرفی، التقاطی - مردد، و فقه اللغوی - محافظه کار) را آشکار ساخته است و اثبات می کند که استراتژی «بومی سازی ناخودآگاه» الگوی غالب در مواجهه با این تله هاست. این پژوهش نتیجه می گیرد که زبان مادری مفسر، نه ابزاری شفاف، بلکه یک «پیش فهم» قدرتمند است که می تواند فرایند تفسیر را به صورت نظام مند صورت بندی کند. بر همین اساس، مقاله بر ضرورت «هشیاری هرمنوتیکی» فعال در مطالعات تفسیری، به منظور صیانت از اصالت معنای وحی، تأکید می ورزد.
۷۹۸.

شاخصه های ایمان و تقوا در قرآن و دلالتهای آن برای تدوین رویکرد جامع به تربیت دینی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۰ تعداد دانلود : ۳۸
چکیده گسترده مقدمه و اهداف: مراتب و درجات دینداری یکی از مباحث مهم در معارف اسلامی است که ابتدا در قرآن و روایات اهل بیتb مطرح شده، پس از آن به تدریج در میان متفکران و اندیشمندان مسلمان نیز مورد توجه قرارگرفته و پژوهش های فراوانی نیز در این زمینه انجام شده است. باوجوداین، به نظر می رسد هنوز این بحث نیازمند بررسی بیشتری است؛ زیرا در آیات قرآن مفاهیمی مانند بِرّ، صدق، تقرب و سبقت مطرح شده که می توانند بیانگر مراتبی از ایمان باشند، در حالی که در مباحث مطرح شده در باره مراتب ایمان توسط متفکران مسلمان به این مفاهیم توجهی نشده است. این مقاله قصد بررسی همه مراتب دینداری را ندارد، بلکه بر دو مورد مهم یعنی ایمان و تقوا تمرکز دارد تا وجوه تمایز و تشابه آنها را از آیات قرآن استخراج و شاخصههای آنها را مشخص کند و بر اساس این شاخصه ها، دلالت های آنها برای تربیت دینی را بررسی نماید. اهمیت این پژوهش در این است که تاکنون بررسی عمیقی درباره نسبت ایمان و تقوا و شاخصه های آنها صورت نگرفته است، در حالی که تحلیل این شاخصه ها می تواند به تدوین رویکردی جامع برای تربیت دینی کمک کند. روش تحقیق: روش تحقیق این پژوهش، تلفیقی از تفسیر موضوعی و استنتاجی است که ابتدا آیات مرتبط شناسایی و مدلول هر آیه استخراج می شود و پس از آن، خانواده آیات برای فهم دقیقتر مورد بررسی قرار می گیرد. همچنین روایات مرتبط به عنوان مبین کلام الهی مورد توجه قرار می گیرد. سپس مضامین و مدلول ها طبقه بندی شده و شاخصههای ایمان و تقوا استخراج می گردد و در نهایت، با روش استنتاجی، دلالت های تربیتی آنها ارائه می شود. یافته های تحقیق شاخصه های ایمان بر اساس آیات و روایات ایمان مرتبه ای بالاتر از اسلام و پایینتر از تقوا است و مشخصه های اساسی آن عبارتند از: الف) ایمان قلبی به آموزه های بنیادین اسلام که به مرحله یقین عقلی یا قلبی نرسیده است. ب) پایبندی به انجام وظایف دینی در حد متعارف یعنی انجام واجبات و محرمات مهم و معروف. شاخصه های تقوا تقوا بالاتر از ایمان و پایینتر از یقین است و شاخصه های اساسی آن عبارتند از: پایبندی کامل. تقوا در قرآن در مقابل فجور به کاررفته است (شمس، 8). از این مقابله فهمیده می شود که از نظر قرآن، شخص با تقوا کاملاً به آموزه های دینی پایبند است و آنچه را باید انجام دهد، انجام می دهد و آنچه را نباید انجام دهد، انجام نمی دهد. از آیات دیگر (آل عمران، 134-135؛ بقره، 3-5) فهمیده می شود که متقین هم از نظر معرفتی و اعتقادی در مرتبه بالایی قرار دارند، هم از نظر عملی و اخلاقی به همه دستورات دینی پایبندند و به همین جهت خداوند آنها را جزء صادقین به حساب آورده (بقره، 177) است. صداقت. یکی از شاخصه های اساسی تقوا، صداقت است یعنی مطابقت ظاهر با باطن و مطابقت عقیده با گفتار و رفتار و این نشاندهنده شناخت عمیق و ایمان راسخ به خدا و نبوت و آموزه های دینی است و آیه 177 سوره بقره و 15 حجرات به صراحت بر این مطلب دلالت دارد. مطابق آیات، متقین همان ابرار هستند (بقره، 177) و از پیامبرn روایت شده است: «من عمل بهذه الآیه فقد استکمل الإیمان؛ (طباطبایی، 1390، ج1، ص431) هر کس به این آیه عمل کند، ایمانش را کامل کرده است.» درستکاری. دومین ویژگی تقوا که در قرآن فراوان به آن اشاره شده «احسان» و درستکاری است. «احسان» به عنوان یکی از مراتب دینداری و ایمان، در قرآن به معنای «انجام کار نیکو»(= عمل صالح) است (طباطبایی، 1390، ج1، ص258). افزون بر این، در «احسان» معنای نیکوانجام دادن هم نهفته است. محسن کسی است که عمل صالح و کار نیک را به نیکی انجام می دهد ﴿توبه، 91﴾. ایمان یقینی. شاخصه مهم سوم تقوا، ایمان یقینی است که بر شناخت عمیق و بدون شک و تردید دینی تأکید دارد (حجرات، 15). اهل تقوا دارای علمی یقینی از توحید، نبوت و معاد هستند که مبتنی بر برهان و شهود عقلی است، نه صرفاً اقرار زبانی یا اعتقاد سطحی. جدول شماره 1: شاخصه های ایمان و تقوا   شاخصه ها مرتبه دینداری ** ** پایبندی به مهمترین آموزه ها معرفت ضروری و ایمان ظنی ایمان درستکاری و احسان صداقت پایبندی کامل معرفت  و ایمان یقینی یقینی تقوا   نتیجه گیری و تبیین دلالت های تربیتی: هدف تربیت دینی، نه اسلام و اقرار زبانی تنها، بلکه زمینه سازی برای شکلگیری ایمان و تقوا در متربی است. برای تحقق این اهداف، باید تغییراتی در متربی ایجاد شود که شاخصههای ایمان و تقوا راهنمای این تغییرات هستند. برای ایمان، دو ویژگی مهمند: حداقلی از درک و فهم و حداقلی از تسلط بر گرایش ها و میل های منفی که مانع اجرای آموزهها می شوند. برای رسیدن به تقوا، باید علاوه بر این دو، صداقت و درستکاری نیز پرورش یابند. براساس تحلیل شاخصه ها، رویکرد مطلوب تربیت دینی بر چهار رکن استوار است:  آگاهی بخشی و تفکرپروری (بعد ذهنی) که همراه با آموزش علم دینی و پرورش قدرت تفکر است؛ تسلط بر میل ها و گرایش های منفی (بعد عاطفی)؛ صداقت یعنی مطابقت ظاهر و باطن (بعد رفتاری)؛ درستکاری و احسان یعنی انجام دقیق و کامل وظایف دینی (بعد رفتاری). این رویکرد جامع است و همه ابعاد ذهنی، عاطفی و رفتاری انسان را در جهت رشد دینداری حقیقی و مستحکم در متربی پوشش می دهد.
۷۹۹.

بررسی زمان تحقق آرمان تمدنی وحدت ادیان از منظر مفسران با تأکید بر آیه ۲۱۳ سوره بقره(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۷ تعداد دانلود : ۲۴
وحدت ادیان، آرمانی بنیادین برای شکل گیری تمدنی جهانی است. این مفهوم، در قرآن کریم و به ویژه در آیه 213 سوره بقره «کَانَ النَّاسُ أُمَّهً وَاحِدَهً» موردتوجه مفسران قرار گرفته است. این آیه، پرسش هایی را درباره زمان و چگونگی تحقق این وحدت مطرح می کند که برخی از مفسران باتوجه به وجود فعل «کان» در آیه، تحقق آن را به دوره های خاصی از تاریخ بشر، مانند زمان آدم، نوح یا ابراهیمg و غیره نسبت داده اند. ازاین رو، باتوجه به اهمیت تمدنی و آرمانی وحدت ادیان، این پرسش اساسی مطرح می شود که آیا این آرمان الهی تاکنون تحقق یافته است؟ و در صورت تحقق، این امر در چه زمانی رخ داده است؟ نویسندگان این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با رویکرد کتابخانه ای، دیدگاه های مفسران در مورد زمان تحقق وحدت اعتقادی در ذیل آیه 213 بقره را بررسی می کنند و در نهایت به این نتیجه می رسند که هیچ یک از دوران تاریخی محتمل، نمی تواند مصداق کامل تحقق امت واحده باشد، بلکه باتوجه به شواهد قرآنی و روایی، این آرمان الهی تنها در زمان ظهور امام مهدی (عج) و جامعه تمدنی ایشان تحقق خواهد یافت.در این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با رویکرد کتابخانه ای، به بررسی دیدگاه های مفسران در مورد زمان تحقق وحدت اعتقادی در ذیل آیه 213 بقره پرداخته و در نهایت تبیین شده که هیچ کدام از دوران تاریخی محتمل، نمی تواند مصداق کامل تحقق امت واحده باشد؛ بلکه باتوجه به شواهد قرآنی و روایی، این آرمان الهی فقط در زمان ظهور امام مهدی (عج) و جامعه تمدنی ایشان تحقق خواهد یافت.
۸۰۰.

بررسی مفهوم نعمت در قرآن به مثابه عنصری تمدنی(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۲۹ تعداد دانلود : ۲۶
در مطالعات تمدنی، مفاهیم بنیادین، در تبیین پویایی و زوال جوامع، نقشی محوری ایفا می کنند. پژوهش پیش رو با اتخاذ رویکردی قرآنی، بر مفهوم «نعمت» به عنوان متغیری کلیدی در فرآیندهای تمدنی متمرکز است. این مطالعه به واکاوی عمیق و چندوجهی مفهوم نعمت از منظر آیات الهی می پردازد تا روشن سازد چگونه رویکرد انسان به نعمت های الهی، سرنوشت تمدن ها را رقم می زند. پرسش اصلی این است که نعمت های مادی و معنوی الهی چگونه بر فرآیندهای تمدنی اثر می گذارند؟ مقاله بر این فرضیه استوار است که قرآن کریم با تبیین دقیق مفهوم نعمت و آثار شکر یا کفران آن، الگویی جامع برای هدایت و تعالی تمدنی ارائه می دهد. این پژوهش با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی آیات قرآن کریم، به کاوش، دسته بندی و تحلیل مضامین قرآنی مرتبط با نعمت و پیامدهای رفتاری انسان نسبت به نعمت ها می پردازد و از این طریق، ارتباط تنگاتنگ این مفهوم را با سرنوشت جوامع و تمدن ها تبیین می کند. یافته ها نشان می دهد شکرگزاری، بهره برداری صحیح و حفظ مسئولانه نعمت ها، به مثابه بنیان های اخلاقی و اجتماعی، به پویایی و بقای تمدن ها یاری می رساند، در حالی که کفران و ناسپاسی، بستر زوال و انحطاط را فراهم می آورد. این تحقیق با ارائه چارچوبی تحلیلی، نقشی بی بدیل مفهوم نعمت را در فهم ریشه های دوام یا سقوط تمدن ها برجسته می سازد.

تبلیغات

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

حوزه تخصصی

زبان