مبانی عقلی فقه رسانه(مقاله پژوهشی حوزه)
منبع:
فقه سال ۳۳ بهار ۱۴۰۵ شماره ۱ (پیاپی ۱۲۵)
165 - 194
حوزههای تخصصی:
فقه رسانه با نظارت بر عملکرد رسانه، احکام تکلیفی آن را مشخص می کند. این احکام با استناد به ادله شرعی، نقلی و عقلی استنباط شده و سبب سوگیری صحیح رسانه در حوزه سیاست گذاری و عملکرد رسانه می شود.آیات و روایات به عنوان منبع اولیه برای رجوع فقیه قلمداد می شوند. حکم عقل نیز در مواردی که نص شرعی وجود ندارد می تواند راهگشا و مبین حکم تکلیفی باشد. در فقه رسانه با استناد به مبانی مختلف عقلی می توان احکام رسانه را بیان نمود. در این تحقیق که به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای و نرم افزارهای مرتبط فراهم آمده در صدد تبیین و تحلیل مبانی عقلی مرتبط با حوزه رسانه و احکام مستنبط از آنها بوده و یافته های تحقیق حاکی از آنست که با استناد به مبانی متعدد عقلی می توان در زمینه های مختلف به فقه رسانه دست یافت.
بر مبنای عقلی عدالت، لزوم توازن در اطلاع رسانی و رعایت حقوق مخاطب و اجتناب از تبعیض یا جانبداری غیرمنصفانه و بر مبنای قاعده دفع ضرر محتمل، لزوم انتخاب آگاهانه توسط مخاطب، تحلیل و نقد محتوا، کاهش شیوع اخبار نادرست و شایعات، حفظ اعتماد عمومی و با استناد به مبنای عقلی ضد، لزوم پرهیز از انتشار اخبار متناقض که سردرگمی در فهم مخاطب ایجاد می کند و براساس قاعده مقدمه حرام، لزوم اقدامات پیشگیرانه جهت کنترل و هدایت پیام رسانه ای در مسیر صحیح خود که موجب حفظ اعتبار رسانه می شود و طبق قاعده مقدمه واجب، لزوم رعایت پیش نیازهایی که اثرگذاری رسانه را تقویت و تکمیل می کند و بر مبنای قاعده اهم ومهم، لزوم تعیین اولویت ها در ماموریت های رسانه در حوزه های مختلف که موجب کسب رضایت عمومی مخاطب می شود استنباط می شود.