کتایون حمیدی زاده

هدف از پژوهش حاضر، بررسی چالش ها و موانع اصلی بازدارنده پژوهندگی در دانشجو معلمان است. این پژوهش در قالب پژوهش آمیخته تشریحی صورت گرفته است. در بخش کمی از آمار استنباطی و در بخش کیفی از روش پدیدارشناسی استفاده شده است. جامعه پژوهشی شامل دانشجو معلمان دانشگاه فرهنگیان استان مرکزی (پردیس زینب کبری و پردیس باهنر) به تعداد 1856 نفر بود که از این جامعه در بخش کمی پژوهش، به روش نمونه گیری تصادفی 334 نفر انتخاب شدند و در بخش کیفی با روش نمونه گیری هدفمند و با ملاک نفرات اول هر ورودی و رتبه های زیر 1000 در کنکور سراسری (در سال های 1400-1402)؛ 20 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. روش گردآوری داده ها در بخش کمی، پرسش نامه موانع فعالیت های تحقیقاتی در دانشگاه (Karimian et al, 2011) بود که شامل 46 گویه در طیف لیکرت است و تحلیل داده ها با مدل رگرسیون، تحلیل عاملی و آزمون فردیمن انجام شده است. روایی این پرسش نامه با استفاده از نظر متخصصان علوم تربیتی و ضریب آلفای کرونباخ برای کل پرسش نامه 91/0 به دست آمد  و در بخش کیفی از روش مصاحبه نیمه سازمان یافته جهت جمع آوری داده ها استفاده شد و با روش کلایزی تحلیل شد. نتایج به دست آمده در بخش کمی پژوهش نشان داد که شش بعد موانع پژوهندگی با یکدیگر همبستگی دارند و می توانند تحت عنوان کلی؛ موانع پژوهندگی قرار گیرند. همچنین نتایج نشان داد که موانع حرفه ای مهمترین مانع پژوهندگی است. تحلیل داده ها در بخش کیفی نیز منجر به شکل گیری 3 مضمون اصلی (چالش منابع، چالش شخصی و چالش دسترسی به استادان و راهنماهای پژوهشی) و 9 مضمون فرعی گردید. بنابراین می توان نتیجه گرفت که موانع حرفه ای مانند کمبود تجربه دانشجو معلمان در پژوهش، عدم شناخت منابع اطلاعاتی و عدم مدیریت زمان و مهارت های عملی آن ها، مهم ترین مانع پژوهندگی در میان دانشجو معلمان است.

پیشینه و اهداف: پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر تعلق خاطر دانشجومعلمان به دانشگاه فرهنگیان بر تربیت اجتماعی و نقش آن در شکل گیری هویت حرفه ای معلمان انجام شده است. این مطالعه تلاش دارد نشان دهد که احساس تعلق چگونه می تواند عاملی مؤثر در ارتقای مشارکت اجتماعی، درونی سازی ارزش های تربیتی، و توسعه نگرش های حرفه ای معلمان آینده باشد.روش: پژوهش از نوع توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از مدل یابی معادلات ساختاری (SEM) انجام شد. داده ها از طریق دو پرسش نامه محقق ساخته گردآوری شد: پرسش نامه تعلق خاطر با ۳۱ گویه در ۶ بعد (حمایت استادان و مسئولین، مشارکت در دانشگاه، رعایت احترام و عدالت، احساس مثبت، تعلق فردی، مشارکت علمی) و پرسش نامه تربیت اجتماعی با ۱۲ گویه در ۳ بعد (مشارکت اجتماعی، درونی سازی ارزش ها، تفکر انتقادی). روایی ابزارها با استفاده از روایی محتوا و سازه و پایایی آن ها با ضریب آلفای کرونباخ (۰.۸۴ و ۰.۸۱) تأیید شد. جامعه آماری شامل ۲۵۵۸ نفر از دانشجومعلمان ورودی های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ دانشگاه فرهنگیان استان مرکزی بود و نمونه ای به تعداد ۳۳۴ نفر با روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شد.یافته ها: نتایج نشان داد تعلق خاطر به دانشگاه هم به صورت مستقیم و هم از طریق تربیت اجتماعی، تأثیر معناداری بر هویت حرفه ای دارد. مسیر میانجی تربیت اجتماعی نقش کلیدی در انتقال اثر تعلق خاطر ایفا می کند. همچنین، حمایت استادان، مشارکت علمی و احساس مثبت به دانشگاه از عوامل مؤثر در ارتقای تربیت اجتماعی و هویت حرفه ای بودند.نتیجه گیری: تقویت هویت حرفه ای و تربیت اجتماعی مستلزم ایجاد محیط دانشگاهی پویا، اخلاق محور و مشارکتی است.

هدف: پژوهش حاضر باهدف بررسی میزان توجه به مؤلفه های هویت ملی و دینی در کتاب های فارسی دوره ابتدایی صورت گرفته است. روش: به همین منظور از روش تحلیل محتوای کمی استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش شامل محتوای تمامی کتاب های فارسی خوانداری دوره ابتدایی در سال تحصیلی 1402−1403 از پایه اول تا ششم بوده که تمامی حجم جامعه مورد بررسی قرار گرفتند. ابزار پژوهش، سیاهه تحلیل محتوای مؤلفه های هویت ملی و دینی است که پیش ازاین پژوهش توسط صانعی مهر و رزم آزما تنظیم شده است و روایی آن از طریق روایی محتوایی و پایایی آن از طریق روش اسکات با 30/81 درصد مجدد محاسبه شد. تجزیه وتحلیل داده با آمار توصیفی و روش آنتروپی شانون انجام شد. یافته ها: نتایج این پژوهش نشان می دهد، مؤلفه های هویت ملی بیشتر از هویت دینی دیده شده اند؛ از میان مؤلفه های فرعی هویت ملی، هویت اجتماعی و هویت فرهنگی بیشترین میزان توجه و هویت سیاسی کمترین میزان توجه را به خود اختصاص داده اند. از میان مؤلفه های فرعی هویت دینی نیز بیشترین میزان توجه به ارزش ها و هنجارهای مذهبی و کمترین میزان توجه به سیره زندگی مبتنی بر دین است. همچنین بیشترین کاربرد مؤلفه هویت ملی، در متن کتاب های فارسی و کمترین میزان استفاده در پرسش ها؛ و بیشترین کاربرد مؤلفه هویت دینی در متن و کمترین میزان استفاده در تصاویر بوده است. هویت دینی بنا بر دلایلی متعدد تاریخی و عناصری مانند مذهب، تدین، معنویت جز پایدار هویت ایرانیان محسوب می شود و نباید پرورش هویت ملی و دینی در دانش آموزان از یکدیگر جدا باشد. نتایج نشان می دهد هویت ملی بیشتر مورد توجه بوده است و در کتاب های درسی از پرداختن به هویت دینی دانش آموزان غفلت شده است.

هدف: پژوهش حاضر، واکاوی تجربه زیسته دبیران کانونهای فرهنگی- اجتماعی و انجمنهای علمی دانشگاه فرهنگیان استان البرز بود. روش: در این پژوهش از روش پژوهش کیفی و از نوع پدیدارشناسی استفاده شد. جامعه آماری پژوهش، شامل دبیران کانونهای فرهنگی- اجتماعی و انجمنهای علمی دانشگاه فرهنگیان استان البرز بود که با روش نمونه گیری هدفمند، 24 نفر از دانشجومعلمان(دختر و پسر) با معیار انتخاب شدند. به منظور جمع آوری داده ها، از مصاحبه نیمه سازمان یافته استفاده و فرایند مصاحبه ها تا زمانی ادامه یافت که اشباع نظرات حاصل شد. سپس متن مصاحبه ها با نرم افزار NVIVO کدگذاری شد و کدها در دو دسته مضمون اصلی و فرعی مشخص شدند. یافته ها: در پاسخ به پرسش تجربه زیسته دانشجومعلمان از فعالیت در کانونهای فرهنگی- اجتماعی و انجمنهای علمی، سه مضمون اصلی و 14 مضمون فرعی استخراج شد و در پاسخ به سؤال راهکارهای افزایش علاقه دانشجومعلمان به مشارکت در کانونهای فرهنگی- اجتماعی و انجمنهای علمی دانشجویی، راه حلهایی ارائه شد. یافته ها از تجربه زیسته دانشجومعلمان در کانونهای فرهنگی- اجتماعی و انجمنهای علمی ناظر بر مشارکت اندک دانشجومعلمان، ایرادهای مربوط به برنامه های انجمنهای علمی و کانونهای فرهنگی- اجتماعی و همچنین مشکلات ناشی از قوانین اداری و رویکرد های حاکم بر آنهاست. نتیجه گیری: برای مواجهه با مشکلات و افزایش مشارکت دانشجومعلمان در برنامه ها و فعالیتها، راهکارهایی از قبیل اطلاع رسانی و آگاهی بخشی بیشتر به دانشجومعلمان، ارائه امتیازات فرهنگی و علمی به آنان، همکاری بیشتر مسئولان و اساتید، کیفیت بخشی به برنامه های فرهنگی و اصلاح فرایند اداری و قوانین به سیاستگذران و مسئولان ارائه شد.

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش فشارزاهای تحصیلی و جو آموزشی بر فرسودگی تحصیلی و اهمال کاری تحصیلی دانشجو معلمان دانشگاه فرهنگیان صورت گرفت. به همین منظور از روش توصیفی تحلیلی از نوع هم بستگی و در قالب مدل سازی معادلات ساختاری استفاده شد. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی دانشجو معلمان دانشگاه فرهنگیان استان مرکزی در سال تحصیلی 1402-1403 بود. از این جامعه به روش نمونه گیری تصادفی 100 دانشجو معلم به عنوان نمونه انتخاب شدند. به منظور جمع آوری اطلاعات از پرسش نامه های اهمال کاری تحصیلی، فرسودگی تحصیلی، فشارزاهای تحصیلی و ادراک جو آموزشی استفاده شد. جهت تحلیل داده های گردآوری شده از روش آماری مدل سازی معادلات ساختاری و نرم افزار Smart PLS استفاده شد. در بررسی مدل های بیرونی از سه معیار پایایی، روایی هم گرا و روایی واگرا و پایایی ترکیبی و نیز برای بررسی اثر واسطه ای از آزمون بوت استراپ و ضریب تعیین برای ارزیابی مدل درونی استفاده شده است. یافته ها نشان می دهد که اهمال کاری بر فرسودگی تحصیلی، فشارزاهای تحصیلی بر اهمال کاری و فشارزاهای تحصیلی بر فرسودگی تحصیلی تأثیر مثبت و معنی داری دارند. همچنین جو خلاق بر فرسودگی تحصیلی و فشارزاهای تحصیلی بر جو خلاق تأثیر منفی و معنی داری دارند.

هدف: برنامه های آموزشی سبک زندگی تحصیلی سلامت محور عامل مهمی در دستیابی به میزان موفقیت و عملکرد تحصیلی دانش آموزان می باشد. هدف از تحقیق حاضر طراحی محیط و برنامه های آموزش سلامت محور در راستای ارتقاء سلامت دانش آموزان استان مازندران بود.روش شناسی: روش اجرای پژوهش حاضر به صورت کیفی و بر اساس تئوری نظریه داده بنیاد (گرندد تئوری) بود. همچنین پژوهش بر اساس دسته بندی تحقیقات بر مبنای هدف به صورت اکتشافی – توسعه ای می باشد. داده های لازم جمع آوری و با استفاده از روش نظریه داده بنیاد به مثابه تکنیکی پژوهشی، مفاهیم، مقوله ها شناسایی و مورد تحلیل قرار گرفت. جامعه آماری این تحقیق شامل کلیه متخصصان و صاحب نظران حوزه تعلیم وتربیت و مدارس استان مازندران بود. برای تعیین نمونه های این پژوهش از روش نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی استفاده شد. نمونه گیری هدفمند برای انتخاب  ۱۸ متخصص حوزه سلامت دانش آموزان انجام شد که از همه آن ها مصاحبه های تخصصی در حوزه سلامت تحصیلی دانش آموزان به عمل آمد. همچنین باتوجه به مصاحبه به عمل آمده از پرسشنامه محقق ساخته سبک زندگی تحصیلی سلامت محور با ضریب آلفای کرونباخ ۸۶/۰ استفاده شد.یافته ها: مدارس مروج سبک زندگی تحصیلی سلامت محور در شش مقوله اصلی (شرایط مداخله گر، عوامل موثرمدارس، شرایط زمینه ای، پیامد های مدارس، راهبرد های موثر و ابعاد مدارس) بررسی شدند.  نتایج تحقیق نشان داد که در  مدل ارائه می تواند در راستای استانداردسازی مقوله سلامت تحصیلی دانش آموزان استفاده گردد.نتیجه گیری و پیشنهادات: باتوجه به نتایج تحقیق پیشنهاد می شود که متخصصین نظام سلامت مدارس دستورالعمل هایی در جهت ایجاد محیطی سالم تهیه کنند و توسعه برنامه های آموزش سلامت محور در راستای ارتقاء سلامت دانش آموزان با چشم انداز کوتاه مدت و میان مدت و بلندمدت و تأکید روی برنامه هایی متناسب در جهت افزایش سطح فعالیت بدنی  و مؤلفه های روانی ایجاد کنند.اصالت و نوآوری: این پژوهش برای اولین بار به  طراحی محیط آموزشی سلامت محور با تأکید روی فعالیت بدنی به عنوان یکی از مؤلفه های اصلی سلامت جسم و روان دانش آموزان پرداخته است.

هدف این پژوهش تحلیل محتوای کتاب های مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی از منظر فضایل سه گانه اخلاق اسلامی بود؛ به همین منظور، از روش تحلیل محتوای کمی استفاده شد. جامعه آماری پژوهش شامل محتوای تمامی کتاب های درسی مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی در سال تحصیلی 03-1402، شامل پایه های سوم تا ششم بود و کلِّ جامعه مورد بررسی قرار گرفت. ابزار پژوهش شامل سیاهه تحلیل محتوای فضایل سه گانه اخلاق اسلامی، شامل شجاعت، صداقت و خیرخواهی بود که بر اساس آموزه های اسلامی و تعریف ها و نظرات اندیشمندان مسلمان، درباره فضایل اخلاقی تنظیم شد و روایی آن از طریق روایی محتوایی و پایایی آن از طریق روش اسکات با 42/91 درصد، محاسبه شد. برای تجزیه وتحلیل داده از آمار توصیفی و روش آنتروپی شانون استفاده شد. در این پژوهش، مؤلفه شجاعت اخلاقی از زیر مؤلفه های شجاعت با بار اطلاعاتی 99/0 و ضریب اهمیت 46/0، بیشترین میزان توجه و مؤلفه صداقت گفتاری از زیر مؤلفه های صداقت با بار اطلاعاتی 03/0 و ضریب اهیمت 2/0، کمترین میزان توجه را به خود اختصاص داده اند؛ همچنین نتایج نشان داد که مؤلفه انفاق، از زیر مؤلفه های خیرخواهی، دارای فراوانی صفر در تمامی کتاب های مطالعات اجتماعی در تمامی پایه های دوره ابتدایی است؛ بنابراین می توان نتیجه گرفت که به فضایل سه گانه اخلاق اسلامی به طورِ متوازن توجه نشده است. بازنگری در طراحی و سازماندهی کتاب های مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی در جایگاه هدف راهبردی و به کارگیری برنامه های مکمل پرورشی با هدف کوتاه جهت جبران خلأهای موجود به متولیان امور آموزشی و پرورشی پیشنهاد می شود.

پیشینه و اهداف: پژوهش حاضر با هدف بررسی کتاب های زبان انگلیسی دوره متوسطه اول بر اساس فرمول خوانایی Fog در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ صورت گرفته است. روش ها : به همین منظور از تحلیل محتوای کمی استفاده شده است. جامعه آماری این پژوهش کتب زبان انگلیسی سه پایه مقطع متوسطه اول بوده است که تمامی حجم جامعه مورد بررسی قرار گرفتند. ابزار پژوهش هم شامل سیاهه تحلیل محتوا بر اساس روش خوانایی Fog است که در سه بخش تعداد جملات، تعداد لغات و تعداد لغات چندسیلابی هر کتاب قرار گرفت . واحد تحلیل در متون و درک مطلب، لغت قرار گرفت. یافته ها:یافته ها نشان داد که میزان درجه دشواری متون و درک مطلب در سه پایه به ترتیب پایه هفتم ۴.۸۹، پایه هشتم ۷.۰۹ و پایه نهم ۸.۹۵ می باشد که این میزان حاکی از آن است که کتاب پایه هفتم دارای درجه دشواری پایین تر از حد مطلوب و پایه های هشتم و نهم دارای درجه دشواری ایده آل و متوسط برای زبان آموزان مبتدی هستند. همچنین نتایج بیانگر این است که بیشترین تعداد لغات به ترتیب در پایه های هفتم با ۳۹.۳۶ درصد، پایه نهم با ۳۱.۷۹ درصد و پایه هشتم با ۲۸.۸۵ درصد وجود دارد. نتیجه گیری: می توان نتیجه گرفت که یکی از عوامل ضعف و ناتوانی دانش آموزان در خواندن و فهمیدن متون در سطوح بالاتر به خاطر ساده بودن بیش از حد مطالب در متوسطه اول می باشد.

هدف پژوهش حاضر بررسی دیدگاه دانشجو معلمان در مورد شیوه های آموزشی دروس معارف در دانشگاه فرهنگیان است. روش پژوهش کمّی و پیمایشی بوده و جامعه آماری پژوهش شامل دانشجویان دانشگاه فرهنگیان استان مرکزی به تعداد 1711 نفر است، که با روش نمونه گیری طبقه بندی شده چند مرحله ای و براساس جدول مورگان، 313 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. به منظور جمع آوری داده ها از پرسشنامه حلیمی جلودار (1394) استفاده شده است. نتایج به دست آمده نشان می دهد 83% دانشجو معلمان استفاده از روش های نوین آموزش معارف اسلامی را ضروری می دانند. همچنین دانشجو معلمان تمایل به تنظیم دروس معارف اسلامی و آموزش آن متناسب با رشته های تخصصی خود دارند. 7/27% دانشجویان، کیفیت متون آموزشی معارف اسلامی را در سطح متوسط دانسته و عملکرد استادان دروس معارف اسلامی را 46% ارزیابی کرده اند. دانشجو معلمان خواستار آموزشی عمیق و کاربردی در دروس معارف اسلامی هستند و برای آموزش این دروس بر عناصری مانند تجزیه و تحلیل، نقد موضوعات در جهت رشد و تعالی دانشجویان، تاکید دارند.  

در این پژوهش به منظور بررسی تجربه زیسته استادان راهنمای درس کارورزی دانشگاه فرهنگیان از کارورزی در آموزش مجازی از رویکرد کیفی و از روش پدیدارشناسی توصیفی استفاده شد. جامعه ی آماری این پژوهش اساتید کارورزی دانشگاه فرهنگیان استان های تهران، کهکیلویه و بویراحمد، مرکزی، زنجان و ایلام بودند. که از این جامعه، با روش نمونه گیری هدفمند از نوع ملاک محور؛ نمونه گیری صورت گرفت. اطلاعات با استفاده از مصاحبه نیمه سازمان یافته جمع آوری شد. پس از انجام مصاحبه ها و کدگزاری و تحلیل آن ها، تجربه ی استادان راهنما از درس کارورزی در فضای مجازی در 11 مضمون اصلی و 37 مضمون فرعی دسته بندی شد. نتایج بررسی نشان می دهد که اهداف کارورزی در شکل مجازی آن به طور کامل تحقیق نیافته است و اساتید راهنما تمایلی به ادامه یافتن کارورزی مجازی ندارند و ارائه درس کارورزی به صورت ترکیبی را موفق ترین نوع کارورزی می دانند. از دید اساتید راهنمای دوره کارورزی، کارورزی مجازی نقاط قوت بسیاری هم داشته است، نظیر اهمیت دادن دانشجو معلمان به سواد فناوری و سواد رسانه ای، تولید محتوای الکترونیکی و مدیریت کلاس درس مجازی؛ اما نبود ارتباط و تعاملات چشمی مستقیم بین معلم و دانش آموزان، عدم شناسایی درست مسائل تربیتی، درک نکردن رابطه سازمانی پرسنل مدرسه، را به عنوان یکی از مهمترین نقاط ضعف این نوع آموزش ذکر کرده اند.

هدف پژوهش حاضر، بررسی تجارب زیسته دانشجومعلمان از کاربرد فناوری در آموزش مجازی است. روش پژوهش، کیفی و از نوع پدیدارشناسی است. شرکت کنندگان در پژوهش، دانشجویان دختر دانشگاه فرهنگیان استان مرکزی بودند که با روش نمونه گیری هدفمند و با معیار گذارندن دو ترم آموزش مجازی به تعداد 16 نفر انتخاب شدند. به منظور جمع آوری داده ها از روش مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده شد. تجزیه وتحلیل داده ها با استفاده از روش هفت مرحله ای کلایزی صورت پذیرفت. نتایج به دست آمده حاکی از وجود دو مضمون کلی چالش ها و فرصت های استفاده از فناوری در آموزش مجازی دانشجومعلمان بود. این چالش ها عبارتند از عدم کسب شایستگی های لازم در یادگیری دروس، مشکلات سازمانی، مشکلات برنامه درسی، مشکلات ناشی از عدم ارتباط چهره به چهره و فراهم نبودن زیرساخت ها. درعین حال، استفاده از فناوری در آموزش مجازی، فرصت هایی همچون رفع محدودیت مربوط به زمان و مکان، افزایش دسترسی به محتوا و توسعه مواد فناوری دانشجویان را به دنبال داشته است. با توجه به نتایج حاصل، تأکید بر استفاده از آموزش مجازی با تدارک پشتیبانی های لازم جهت تعدیل چالش های آن، ضرورت دارد.

هدف پژوهش حاضر بررسی میزان توجه به مولفه های دین پروری در کتاب های هدیه های آسمانی مقطع ابتدایی در سال تحصیلی 1402-1403 بود. به همین منظور از تحلیل محتوای کمّی استفاده شد. واحد تحلیل در متن و پرسش ها، جمله؛ در تصاویر هم هر یک تصویر قرار گرفت. ابزار پژوهش شامل سیاهه تحلیل محتوا محقق ساخته بود که به منظور اطمینان از روایی آن، از نظرات 10 نفر از صاحب نظران معارف اسلامی و علوم تربیتی استفاده شد. مولفه های دین پروری در نهایت در 12 مؤلفه قرار گرفت: شامل: ارائه الگو های مناسب تربیتی، سازگاری موضوعات دینی با سن دانش آموزان، پاسخگویی به نیازهای معنوی و روانی، ایجاد پشتوانه عقیدتی، گسترش فرهنگ امربه معروف و نهی ازمنکر، اعتدال و آسان گیری در دین، خداشناسی درست و اصولی، تعلیم و مفاهیم دینی با بهره گیری از داستان، پاسخگویی به شبهات دینی با استفاده از مثال، خلاقیت در آشنایی دانش آموزان با فضایل و رذایل اخلاقی، تأثیر مستحبات و مکروهات در بهداشت روانی و اجتماعی دانش آموزان، ترغیب دانش آموزان به حضور در مراسم های مذهبی. یافته ها نشان داد که سه مؤلفه ارائه الگوهای مناسب تربیتی، خلاقیت در آشنایی با فضایل و رذایل اخلاقی و سازگاری موضوعات دینی با سن، بیشترین میزان توجه را در هر پنج پایه تحصیلی داشته اند. سه مؤلفه پاسخگویی به شبهات دینی با استفاده از مثال، تأثیر مستحبات و مکروهات در بهداشت روانی و اجتماعی و اعتدال و آسان گیری در دین، نیز کمترین میزان توجه را در کتاب های هدیه های اسمانی پنج پایه داشته اند. همچنین نتایج بیانگر این است که مؤلفه اعتدال و آسان گیری در دین مغفول مانده است.

هدف: این پژوهش با هدف بررسی جایگاه مؤلفه های سرمایه فرهنگی در کتاب های درسی دوره ابتدایی انجام گرفت. روش: به همین منظور از روش تحلیل محتوا استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش شامل محتوای تمامی کتاب های درسی دوره دوم ابتدایی در سال تحصیلی 03-1402 شامل پایه های چهارم، پنجم و ششم بوده که از این جامعه، کتاب های فارسی، مطالعات اجتماعی و هدیه های آسمانی به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار پژوهش شامل سیاهه تحلیل محتوای سرمایه فرهنگی برحسب نظریه بوردیو است که پیش ازاین پژوهش تنظیم شده است و روایی آن از طریق روایی محتوایی و پایایی آن از طریق روش اسکات با 20/91 درصد مجدد محاسبه شد. برای تجزیه وتحلیل داده از آمار توصیفی و روش آنتروپی شانون استفاده شد. یافته ها: یافته ها نشان داد که از میان مؤلفه های سرمایه فرهنگی که عبارت اند از عینیت یافته، نهادینه شده و تجسم یافته سرمایه فرهنگی عینیت یافته با فراوانی 1837 و 25/54 درصد بیشترین سهم را دارد، و کمترین نیز مربوط به سرمایه فرهنگی نهادینه شده با فراوانی 86 و 53/2 درصد است. فراوانی سرمایه فرهنگی تجسم یافته نیز 1463 و 20/43 درصد است. کمترین بار اطلاعاتی و ضریب اهمیت مربوط به بعد نهادینه شده معادل 25/0 و 03/0 است و بیشترین بار اطلاعاتی و ضریب اهمیت مربوط به بعد تجسم یافته معادل 37/0 و 18/0 است. نتیجه گیری: بنا بر یافته های این پژوهش می توان نتیجه گرفت که، مؤلفان کتاب های درسی این دوره توانسته اند با اختصاص 73/33% از محتوای کتاب های درسی به مؤلفه های سرمایه فرهنگی تا حدی از قابلیت های کتاب های درسی ابتدایی برای انعکاس مؤلفه های سرمایه های فرهنگی استفاده نمایند.

این پژوهش با هدف تحلیل ادراک معلمان ابتدایی در خصوص فرصت ها و چالش های تدریس مطالعات اجتماعی در شبکه آموزشی دانش آموزان (شاد) صورت گرفت .در این پژوهش از روش مطالعه ی کیفی، از نوع پدیدار شناسی توصیفی استفاده شده است . روش گرد آوری داده ها از طرق مصاحبه نیمه سازمان یافته صورت گرفت. مطالعه پس از مصاحبه با 30 نفر از معلمان استان مرکزی به حد اشباع رسید. تحلیل عمیق مصاحبه های صورت گرفته موجب شناسایی و دسته بندی 11 چالش آموزشی شد که شامل: کاهش فعالیت های گروهی دانش آموزان، کمبود زمان معلمان برای تدریس مطالعات اجتماعی، کاهش توجه به مسائل اخلاقی، اجتماعی و قوانین، افزایش هیجانات منفی ناشی از قرنطینه، افت کیفیت ارزشیابی، نقصان سواد رسانه ای معلمان در تدریس مطالعات اجتماعی، عدم جذابیت محتوای آموزشی برای دانش آموزان، کاهش اهمیت درس مطالعات اجتماعی، دخالت های والدین، کند بودن سرعت اینترنت، هزینه های سنگین خرید بسته اینترنتی. علاوه بر مضامین اصلی که چالش های آموزش مطالعات اجتماعی در فضای مجازی را مطرح می کردند و پیرامون پاسخ به سوال اصلی پژوهش بدست آمدند، برخی مضامین دیگری از میان مصاحبه ها حاصل شد که به فرصت های آموزش مطالعات اجتماعی در فضای مجازی اشاره می کرد، شامل: افزایش سرعت انتقال اطلاعات، علاقه مندی دانش آموزان به مشارکت در تدریس مطالعات اجتماعی، افزایش سواد رسانه ای دانش آموزان، تحقق اهداف اجتماعی خارج از کتاب درسی، خلاقیت در تدریس.

هدف این پژوهش بررسی دیدگاه های معلمان ابتدایی درباره ی آموزش های مجازی در دوره همه گیری بیماری کروناست. به همین منظور از روش تحقیق کیفی با رویکرد پدیدارشناسی استفاده شده است. از میان معلمان مقطع ابتدایی در استان های البرز، مرکزی، تهران، ایلام، آذربایجان غربی با روش نمونه گیری هدفمند 67 معلم انتخاب شدند.اطلاعات با انجام مصاحبه نیمه سازمان یافته جمع آوری شد و با روش مایلز و هوبرمن و با استفاده از برنامه NVivo مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. نتایج تجزیه وتحلیل داده ها در 4 محور اصلی شامل: استراتژی های آموزشی، چالش ها، حمایت ها، انگیزه معلمان، علاقه دانش آموزان قرارگرفته است. نتایج نشان می دهد راهبردهای تدریس، رسانه های آموزشی، زمان آموزش و ارزشیابی ها نیازمند تغییر هستند. معلمان با چالش هایی ناشی از موانع فنی، مشارکت دانش آموزان، شرایط دانش آموزان، تجربه آموزش آنلاین مواجه هستند. برای موفقیت در آموزش مجازی نیازمند حمایت مدیران و مسئولان آموزشی و والدین می باشند و می بایست انگیزه و علاقه خود و دانش آموزانشان را در طی فرایند آموزش مجازی بالا نگهدارند.

پژوهش حاضر با هدف بررسی مولفه های اصلاح الگوی مصرف و تولید در کتاب های علوم دوره ی متوسطه اول صورت گرفته است. به همین منظور از روش تحلیل محتوا با تکنیک مقوله ای استفاده شده است. جامعه آماری این پژوهش شامل کتابهای علوم تجربی متوسطه اول و واحد تحلیل و ثبت؛ صفحه قرار گرفت. تمامی جامعه ی آماری بررسی شده و از نمونه گیری صرف نظر شد. ابزار مورد استفاده برای پژوهش چک لیست طراحی شده از مقوله های مورد نظر بود که تعداد هریک از مقوله ها در سه دسته شامل تصاویر ، متن و پرسش ها ثبت شد و برای تحلیل آماری داده ها از شاخص های آمار توصیفی همچون فراوانی و درصد به منظور مقایسه استفاده شده است. مقوله های مورد بررسی شامل: روند مصرف با رشدی سریع تر از تولید، مصرف همراه با اتلاف و اسراف، مصرف ناعادلانه، اتلاف منابع طبیعی و عوامل تولید، بهره وری پایین و رشد نامناسب، رعایت نشدن عدالت بین نسلی در مصرف منابع عمومی، اتلاف منابع عمومی در برنامه ریزی و اجرای طرح های عمرانی. نتایج بدست آمده نشان می دهد که از بین این 7 مولفه به دو مولفه مصرف ناعادلانه و تلاف منابع عمومی در برنامه ریزی و اجرای طرح های عمرانی توجه نشده است ، و از بین مابقی مولفه ها فراوانی مولفه اتلاف منابع طبیعی و عوامل تولید بیشترین میزان توجه را داشت و درصد توجه به سایر مولفه ها همگی زیر یک درصد بود.

هدف پژوهش حاضر تحلیل محتوای کتاب های درسی هدیه های آسمانی دوره ابتدایی از منظر توجه به مولفه های نیازهای اجتماعی و عاطفی است. روش پژوهش تحلیل محتوای توصیفی کیفی بوده و پنج کتاب هدیه های آسمانی پایه دوم، سوم، چهارم، پنجم و ششم ابتدایی سال تحصیلی1399-1400 مورد بررسی قرار گرفت. در این پژوهش از نمونه گیری صرف نظر شده و تمامی جملات، تصاویر، فعالیت ها و پرسش های کتاب ها بررسی شد. ابزار مورد استفاده نیز چک لیست محقق ساخته برای تحلیل محتوا، براساس مولفه های انتخابی بوده و شامل دو مولفه اصلی و 24 مولفه فرعی است. نتایج نشان داد، از میان 24 مولفه مورد بررسی، مولفه نیازهای اجتماعی بیشترین میزان فراوانی را در هر 5 کتاب مورد بررسی به خود اختصاص داده است. بیشترین فراوانی برای مولفه دعوت به دین، پرورش روحیه امر به معروف و نهی از منکر، دستگیری و مهربانی می باشد. کم ترین میزان توجه در میان مولفه های نیازهای عاطفی و اجتماعی مربوط به مولفه های توجه به مسئله یأس و ناامیدی، تبیین استقلال، پرورش روحیه صبر و بردباری، تبیین آزادی و انتخاب، تبیین عدالت، پرورش روحیه احترام به قانون، پرورش روحیه تعاون و همکاری بوده است. متاسفانه این مولفه ها در هیچ یک از سه بخش متن، تصویر و پرسش ها جایگاه مناسبی ندارند. مولفه پرورش روحیه صبر و بردباری در کتب مورد بررسی، در هر سه بخش متن، تصاویر و فعالیت ها، صفر گزارش شد. همچنین در میان مولفه های نیازهای اجتماعی، بیشترین فراوانی مربوط به مولفه دعوت به دین، پرورش روحیه امر به معروف و نهی از منکر، دستگیری و مهربانی بوده است.

پژوهش حاضر باهدف تحلیل آموزش در کلاس های چندپایه در ایام شیوع بیماری کرونا و آموزش مجازی صورت گرفته است. بدین منظور از رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی توصیفی استفاده شد. جامعه ی آماری شامل ۱۸۷ نفر از معلمان مدارس ابتدایی چندپایه در سال های ۱۳۹۹-۱۴۰۰ در استان مرکزی است که ۵ معلم به صورت هدفمند انتخاب شدند، سپس ۱۰ معلم دیگر از طریق معرفی نفرات قبلی به صورت نمونه گیری گلوله برفی شناسایی و موردمطالعه قرار گرفتند. اطلاعات این پژوهش از مصاحبه با ۱۵ نفر به حد اشباع رسید. جهت جمع آوری داده ها از مصاحبه نیمه سازمان یافته استفاده شد. تجزیه وتحلیل داده ها با الگوی کلایزی و در طی ۷ مرحله شامل: مطالعه ی دقیق مصاحبه ها، استخراج مضامین اصلی، فرموله کردن معانی شناخته شده، دسته بندی کدها، تلفیق کدها، روشن شدن ساختار پدیده، اعتبارسنجی نهایی؛ انجام شد. یافته های حاصل از پژوهش در ۵ مضمون اصلی شامل تغییر ساختار کلاس های چندپایه، دانش آموزان، والدین، معلمان و امکانات آموزشی و ۱۷ مضمون فرعی قرار گرفت. نتایج نشان می دهد در ایام شیوع بیماری کرونا آموزش در کلاس های چندپایه، از حالت چندپایه بودن خارج شده است و درنتیجه از مزایای این نوع آموزش کاسته شده است. همچنین محدودیت های آموزش مجازی در کلاس های چندپایه ناشی از عدم دسترسی به گوشی هوشمند و اینترنت بیشتر بروز پیدا کرده است.

هدف پژوهش حاضر، بررسی تحلیل محتوای کتاب های درسی مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی از منظر توجه به مؤلفه های محیط زیست است. به همین منظور از روش تحلیل محتوای توصیفی- کیفی استفاده شده است و سه کتاب مطالعات اجتماعی پایه های چهارم، پنجم و ششم ابتدایی سال تحصیلی 400-99 موردبررسی قرارگرفته است. در این پژوهش از نمونه گیری صرف نظر شده و تمامی جملات، تصاویر و فعالیت ها و پرسش های کتاب بررسی شده است. ابزار مورداستفاده در این پژوهش شامل چک لیست محقق ساخته برای تحلیل محتوا بر اساس مؤلفه های انتخابی است. این بررسی شامل 6 مؤلفه ی اصلی؛ آب، خاک، هوا، جنگل، صوت و زباله و 15 مؤلفه ی فرعی است. نتایج بررسی نشان می دهد که از میان 6 مؤلفه ی موردبررسی، مؤلفه جنگل و آب بیشترین میزان توجه را شامل شده اند و کمترین میزان توجه در میان مؤلفه ها مربوط می شود به مؤلفه های صوت و زباله. در سه بخش موردبررسی نیز بیشترین فراوانی ها مربوط به بخش متن و کمترین فراوانی ها مربوط به بخش تصاویر است. سه پایه ی تحصیلی مطالعه شده در پرداختن به مؤلفه های زیست محیطی تفاوتی با یکدیگر نداشتند و مؤلفه های زیست محیطی را آن گونه که می بایست موردتوجه قرار نداده اند. از مهم ترین مؤلفه های مغفول در کتاب های مطالعات اجتماعی، مؤلفه ی صوت است که در تمامی پایه ها اصلاً به آن پرداخته نشده است.

هدف این پژوهش، بررسی تجربه زیسته دانشجو معلمان دانشگاه فرهنگیان از کارورزی در فضای مجازی است. به همین منظور، از رویکرد کیفی و از روش پدیدارشناسی توصیفی استفاده شد. جامعه آماری این پژوهش، دانشجو معلمان رشته ی آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان از استان های مرکزی، اصفهان، ایلام، مازندران، و تهران بودند که از این جامعه، با روش نمونه گیری هدفمند، دانشجو معلمان رشته آموزش ابتدایی که حداقل دو کارورزی را در فضای مجازی گذرانده اند به عنوان نمونه انتخاب شدند. اطلاعات لازم با استفاده از مصاحبه نیمه سازمان یافته کسب گردید. مدت زمان هر مصاحبه از 20 الی 40 دقیقه متغیر بود و پس از 50 مصاحبه؛ اشباع اطلاعاتی حاصل شد. پس از انجام مصاحبه ها و کدگذاری و تحلیل آن ها با استفاده از نرم افزار Nvivo، تجربه دانشجو معلمان از درس کارورزی در فضای مجازی در 4 مضمون اصلی شامل: تعامل و ارتباط، فناوری و سواد رسانه ای، تدریس، و ساختار درس کارورزی و 17 زیر مضمون قرار گرفت. نتایج بررسی نشان می دهد که آموزش مجازی کارورزی، شامل فرصت هایی برای دانشجو معلمان بوده است؛ نظیر بهره مندی از تدریس سایر معلمان، بایگانی تدریس های معلمان راهنما، افزایش زمان کارورزی، افزایش خلاقیت در آموزش، ارتقای سواد رسانه ای و تولید محتوای الکترونیکی. کاستی هایی نیز در این آموزش ها وجود دارد که عبارتند از: فقدان تعامل با دانش آموزان، معلمان راهنما، و کادر آموزشی مدارس؛ عدم کسب تجربه در مدیریت کلاس درس؛ و عدم آشنایی با قوانین مدرسه.