واکاوی احادیث مهدیین در دیدگاه مکتب احمد الحسن بصری (یمانی ها)(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
پژوهش های حدیثی - کلامی دوره ۳ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲
174 - 186
حوزههای تخصصی:
جریان منسوب به احمد اسماعیل بصری در سال های اخیر کوشیده است با استناد به برخی روایات مهدوی، به ویژه احادیث موسوم به «مهدیین»، برای ادعای یمانی بودن و انتساب خود به امام مهدی (عج) پشتوانه ای حدیثی فراهم آورد. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه ای، به بررسی سندی و دلالی این روایات پرداخته است. در این راستا، روایات مرتبط با مهدیین در چهار دسته طبقه بندی شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که سه دسته نخست، حتی با صرف نظر از بحث سند، دلالتی بر مدعای جریان یادشده ندارند؛ زیرا یا ناظر به ائمه (ع)، یا مربوط به صالحان پس از ظهور، و یا درباره مهدیانی از نسل امام حسین (ع) هستند. تنها مستند اصلی این جریان، حدیث مشهور به «وصیت» است که از دوازده امام و پس از آنان دوازده مهدی یاد می کند. بررسی سندی این روایت، وجود راویان مجهول یا تضعیف شده را نشان می دهد و از این رو، اعتبار آن برای استناد در مسئله ای اعتقادی محل تأمل جدی است. افزون بر این، تحلیل دلالی روایت نیز حاکی از آن است که مفاد آن با ادعای احمد الحسن بصری سازگار نیست. بر این اساس، احادیث مهدیین نمی توانند مستند معتبری برای اثبات ادعای یمانی بودن یا انتساب وی به امام مهدی (عج) باشند.