ادبیات

در این مقاله دیدگاه ملک الشعرا بهار و معروف الرصافی درباره زن مورد بررسی قرار گرفته است. هر دو شاعر در اشعار خود به زن نگاه ویژه ای دارند. بهار از یک سو وامدار تفکرات سنتی جامعه در مورد زن است و از سوی دیگر، جز اولین شاعران ایرانی است که مدافع آزادی زنان است و با حجاب مخالفت می کند این در حالی است که رصافی موضع واحدی انتخاب کرده و در اشعارش همواره مدافع آزادی زن و خواستار حضور فعال وی در جامعه است.

۲۳۰۸۴.

زن در مثنوی مولوی

نویسنده: نصرالله امامی

منبع: تحقیقات تمثیلی در زبان و ادب فارسی دوره ۱ پاییز ۱۳۸۸ شماره ۱ 27 - 34

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی ادبیات

تعداد بازدید : ۱۰۸۴ تعداد دانلود : ۵۹۴

زن، روی دیگری از سکه هستی انسان در زمین است و هیچ رابطه خاصی میان انسان مذکر و خدا وجود ندارد تا بدان سبب مرد از زن برتر دانسته شود. در متون عرفانی فارسی ودر میان آن قشر فکری خاص که مولانا از زمره ایشان است ، زن و مرد با هم تفاوتی ندارند و حتی ما در تاریخ تصوف به زنان صوفی نیز بر خورد می کنیم که از حرمت معنوی همپای مردان برخوردار بوده اند. با این حال، سیمای زن در سنت ادبی فارسی، صرف نظر از متون غزلی و عاشقانه، چندان مقبول و مطلوب نیست و به ویژه در تمثیلات شعری، بسیار مبهم تر و سؤال برانگیزتر می شود. مولانا به عنوان شاعر و صوفی از این سنت شاعران قبل و بعد از خود مصون نبوده است و همین مسأله، انعکاس های مبهم و منفی را در شعر مولوی نسبت به زنان نشان می دهد. تصویری که مولوی از زن در تمثیل های خود به دست می دهد، برخاسته از توصیفات نمادین منفی است. در تصور او زن مظهر نفس، حرص، دارای صفات حیوانی و نفسانی ، ظاهر نگر و دارای قضاوت و داوری سطحی است . با تأمل در عمق اندیشه های مولانا و مقایسه سخنان او در مواضع مختلف، در می یابیم که این اندیشه واقعی مولانا نیست بلکه مولانا در این موارد، منعکس کننده ی تصورات مردم روزگار خود است وگرنه برخورد مولانا با زنان، لطیف و متعادل و منصفانه است.

۲۳۰۸۵.

حماسه در شعر رودکی

نویسنده: علی اصغر باباصفری

منبع: تحقیقات تمثیلی در زبان و ادب فارسی دوره ۱ پاییز ۱۳۸۸ شماره ۱ 35 - 49

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی ادبیات

تعداد بازدید : ۴۹۳ تعداد دانلود : ۳۶۲

بدون تردید، قرن چهارم یعنی دوره حکومت سامانیان را باید نقطه اوج تمدّن ایرانی ، اسلامی دانست. در این برهه از تاریخ ایران، به دلیل فراهم شدن شرایط سیاسی ، اجتماعی ، فرهنگی و ... علوم و فنون مختلف پیشرفت چشمگیری پیدا می کند و به تبع آن، شعر و ادبیّات فارسی نیز تحت تأثیر این فضا قرار می گیرد. یکی از موضوعات مهمّی ه در ادبیّات این عصر مورد توجّه واقع می شود، حماسه و حماسه سرایی است..برجسته ترین شاعر این دوره، رودکی است ، اگر چه سروده های وی در دایره ادبیّات غنایی و بعضا تعلیمی جای می گیرد، امّا اندکی تأمّل در شعر او نشان می دهد که وی از داستان ها و موضوعات حماسی، به خوبی آگاهی داشته و با استادی و مهارت تمام توانسته است این مسأله را در شعر خود بازتاب دهد. جدا از این، شعر رودکی نشان دهنده فضا و حال و هوای حماسی است که بر جامعه آن روزگار سایه افکنده بود. رودکی اغلب در توصیفات غنایی از عنصر حماسه بهره برده و بدین وسیله به شعر خود صلابت و فخامت ویژه ای بخشیده است. در این مقاله، جلوه های حماسه در شعر رودکی در زیر پنج عنوان کلّی تقسیم بندی و تبیین شده است.

۲۳۰۸۶.

مقدّمه ای بر معانی و مبانی ادبیّات غیرجدّ

نویسنده: سید احمد حسینی کازرونی

منبع: تحقیقات تمثیلی در زبان و ادب فارسی دوره ۱ پاییز ۱۳۸۸ شماره ۱ 51 - 71

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی ادبیات

تعداد بازدید : ۲۶۹ تعداد دانلود : ۲۱۹

پایه های ادبیّات غیرجدّ بر هزل، هجو، هجو و هزل، طنز، فکاهه، پارودی، شهرآشوب و شهرانگیز، لطیفه، مطایبه، تهکّم، تسخر، طعن، نکته، بذله، خبیثات، زشت نگاری، متلک، کاریکلماتور، استهزاء و نظایر آن ها که غالباً از فروع هزل، هجو و طنز است، گذاشته شده است. این نوع ادبیّات در عرصه های تاریخ سیاسی، اجتماعی و ادبی ایران بر حسب اوضاع حکومت ها، وضع معیشت ها و احوال مردم و حوادث طبیعی و تاریخی در ره گذر زمان ها همواره دچار شدّت و ضعف گردیده است. در واقع، یکی از دلایل مهم پراکنش این گونه ادبیّات را باید در فساد اجتماعی و انحطاط اخلاق عمومی جستجو کرد، یا به گفته عوام: «از کوزه همان برون تراود که در اوست.»

۲۳۰۸۷.

تأثیر باباطاهر همدانی بر سبک عراقی

نویسنده: عبدالرضا مدرس زاده

منبع: تحقیقات تمثیلی در زبان و ادب فارسی دوره ۱ زمستان ۱۳۸۸ شماره ۲ 189 - 212

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی ادبیات

تعداد بازدید : ۵۷۵ تعداد دانلود : ۵۸۴

باباطاهر همدانی، شاعر نام آشنای ادب فارسی در قرن پنجم است که به دلیل متصل نشدن به جریان شعر درباری روزگار خود، و عریان مانند از همه تعلقات دنیوی، آن گونه که بایست در نظام پژوهش های ادبی ما به او توجه نشده است، هرچند که عامه مردم، شعرهای بسیاری را از او به یاد و خاطر خویش دارند. در مقاله حاضر، میزان تأثیرگذاری این شاعر را در شعر شاعران پس از خود- به ویژه در دوره سبک عراقی- از سه زاویه ترکیب سازی، شباهت های لفظی و همانندی های معنایی نشان داده ایم. اگر حتی این همانندی ها از روی «توارد» هم باشد، باز نشان می دهد که فکر و بیان باباطاهر از گونه ای است که در شعر دوره بعد، مورد توجه و به کارگیری شاعران دیگر هست.

۲۳۰۸۸.

نشأه الشعر الفصیح فی الکویت وتطوره

نویسنده: سید ابراهیم آرمن

منبع: دراسات الادب المعاصر سال اول زمستان ۱۳۸۸ شماره ۴ 11 - 36

حوزه‌های تخصصی:

حوزه‌های تخصصی ادبیات

تعداد بازدید : ۳۱۹ تعداد دانلود : ۲۷۷

امتازت دوله الکویت بحرکه شعریه نشطه فی العقود الأخیره من القرن الماضی وفی مطلع القرن الحاضر ما یثیر تساؤلات عمیقه عن خلفیتها. فهل الرخاء المادی الناتج عن ظهور النفط أدی إلی هذا النشاط؟ أم کانت الأیام الماضیه تحمل شعراء کثیرین ذوی جهود شعریه جباره بینما لم یکن شعرهم من الدرجه اللائقه ثم لم تصل إلینا أسماؤهم بل وصلت أسماء المجیدین منهم حیث أن البقاء للأصلح عاده. هذا وإن الشعراء ما کانوا مکترثین بتسجیل شعرهم فی الماضی لما کانوا ینشدونه لعدم تقدم وسائل الکتابه وغیر ذلک من الأسباب التی تجعلنا نتساءل عن عدد الشعراء فی الماضی ومحاولاتهم الشعریه. ولکن هناک سؤال آخر وهو أن الشعر العربی الفصیح متی بدأ ظهوره فی الکویت؟ وما دور تطور الحیاه السیاسیه والاقتصادیه والاجتماعیه والثقافیه فی تنمیه الحرکه الشعریه؟ یحاول هذا المقال أن یجیب عن هذه الأسئله کما یقسم الشعراء الکویتیین إلی أجیال ثلاثه وفقا للظروف المعیشیه والتطورات الشامله النطاق.

۲۳۰۸۹.