تحلیل اصل واقعیت؛ تنبه به آثار معرفت شناسانه و هستی شناسانه(مقاله پژوهشی حوزه)
منبع:
حکمت اسراء پاییز ۱۴۰۴ شماره ۵۰
99 - 126
حوزههای تخصصی:
«انسان از طریق ذهن است که با واقعیت ارتباط برقرار میکند» این تصور رایج فلسفی است؛ اما آیا قابل تردید نیست؟ آیا با مواجهه مستقیم با ذهن و بهواسطه آن است که انسان نیل به واقعیت مییابد، یا اینکه مواجهه بیواسطه با واقعیت است که امکان شکل گیری ذهن را فراهم میکند؟ انسان از آنجایی که بخشی شناختمند از واقعیت است با اصل واقعیت بهصورت مستقیم اتصال و مواجهه داشته، و آن را شهود می کند. این مقاله با روش تحلیل ملازمات عامه پیش می رود. در این مقاله تلاش میشود، اصل واقعیتِ مشهود تحلیل شود و ویژگیهای هستی شناسانه و معرفت شناسانه آن مورد توجه قرار گیرد. این ویژگیها به ترتیب ظاهر نمیشوند بلکه در نسبت باهم است که امکان ظهور مییابند. در نتیجه آثار معرفت شناسانه و هستی شناسانه به ترتیب بیان نمیشوند. در این تحلیل نه تنها گزارههای بدیهی با ارجاع به اصل واقعیت اعتبار مییابند؛ بلکه در تحلیل آثار هستی شناسانه نیز تقریری متفاوت از برهان صدیقین به دست میآید. بنا بر مدعا در تحلیل اصل واقعیت تنها تنبه و توجه داده میشود و از آنجایی که این تحلیل پیش شرطها و امکان استدلال عقلی را فراهم میکند، نمیتواند از استدلال استفاده کند.