سیاست های حمایتی دولت از صنعت نشر در ایران: تحلیل محتوای قوانین و مقررات(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
هدف : پژوهش حاضر با هدف شناسایی، طبقه بندی و تحلیل حمایت های دولتی از صنعت نشر ایران، شامل ناشران، توزیع کنندگان و کتاب فروشان، بر اساس قوانین و مقررات مصوب تا 1403 شمسی انجام شده است. این مطالعه به دنبال درک عمق و گستره این حمایت ها در طول زمان است. روش : این پژوهش از روش تحلیل محتوای کیفی نظام مند برای دستیابی به هدف پژوهش بهره گرفته است. جامعه آماری شامل 37 قانون و مقرره مرتبط با صنعت نشر است که در بازه زمانی مورد مطالعه تصویب شده اند. داده ها (متن کامل قوانین و مقررات) با استفاده از نرم افزار «مکس.کیو.دی.ای.» و طی فرایند کدگذاری سه مرحله ای (باز، محوری، و انتخابی) تحلیل شدند. این فرایند منجر به استخراج 232 کد اولیه و سپس دسته بندی آنها در حوزه های فراگیر گردید. یافته ها : یافته ها نشان داد که حمایت های دولتی از صنعت نشر ایران به هشت حوزه فراگیر تقسیم می شوند: مالی و زیرساختی، خلق محتوا، دسترسی و توزیع، ترویج و عمومی سازی، تنظیم گری، سازمانی و نهادی، شبکه سازی و آموزشی، و نهادسازی و مدیریتی. حوزه دسترسی و توزیع با اشاره در 17 قانون/مقرره و مالی و زیرساختی با 15 قانون/مقرره، بیشترین فراوانی را داشتند. تحلیل تاریخی نشان داد که رشد قابل توجهی در قوانین حمایتی بین سال های 1371 تا 1390 شمسی رخ داده است. حمایت های دولتی از صنعت نشر ایران جامع و چندوجهی است، اما نوساناتی را در طول زمان تجربه کرده است. کتابخانه ها نقش محوری در این حمایت ها دارند و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نهاد اصلی متولی است. تأکید بر محتوای منطبق با ارزش های اسلامی/ایرانی، حمایت از مالکیت فکری، و توجه فزاینده به دیجیتال سازی و گروه های خاص از ویژگی های بارز این حمایت هاست. نتیجه گیری : این پژوهش با ارائه یک تحلیل جامع، نظام مند، و تاریخی از حمایت های دولتی، خلأ موجود در ادبیات پژوهشی را پر می کند و چارچوبی نوین برای طبقه بندی این حمایت ها ارائه می دهد. نتایج این مطالعه برای سیاست گذاران، فعالان صنعت نشر و پژوهشگران دانشگاهی در جهت تدوین استراتژی های آتی، ارزیابی اثربخشی سیاست ها و انجام پژوهش های بیشتر در این حوزه، کاربردی و ارزشمند هستند.