مدارس ابتدایی

پیشینه و اهداف: اگرچه بسیاری از مردم خلاقیت را با هنر مرتبط می دانند، محصولات  به هیچ وجه در انحصار آن نیست. در زمینه های مختلف زندگی اعم از علم تا حرفه های متعدد خلاقیت وجود دارد؛ اما میزان خلاقیّت در هر یک متفاوت است. روش ها : این پژوهش جزء پژوهش های کیفی و از نوع پدیدارشناسی است. پدیدارشناسی به معنای مطالعه تجربه زیسته یا جهان زندگی است که توسط یک فرد زیسته و تجربه می شود و به معنای جهان یا واقعیت جدایی از انسان نیست. در رویکردهای پژوهشی پدیدارشناسی دو روش پدیدارشناسی توصیفی (هوسرل) و پدیدارشناسی تفسیری (هایدگر) مطرح است. پژوهش حاضر براساس روش پدیدارشناسی توصیفی هوسرل انجام شد. یافته ها : معلمان باید سواد علمی خود را بالا ببرند و فعالیت های جدید هنری را بیاموزند و به دانش آموزان خود یاد بدهند.  در زنگ هنر نیز دروس عقب مانده خود را تدریس نکنند؛ همچنین والدین نیز استعداد هنری کودکان خود را کشف کرده و با ثبت نام کردن در کلاس هنری مهارت هنری آنها را بالا ببرند تا در آینده به هنرمندان ماهر تبدیل شده و و دانش هنری خود را به آیندگان بیاموزند؛ معلمان نیز درصورت مشاهده استعداد هنری دانش آموزان خود، آنها را تشویق و حمایت کنند. نتیجه گیری: آموزش و پرورش با افزایش بودجه در مدارس برای لوازم هنری؛ فضایی مناسب برای این فعالیت های هنری فراهم نمایند تا متناسب با روحیه دانش آموزان تنظیم شود و معلم متخصص هنر را در مدارس ابتدایی استخدام نمایند.

پیشینه و اهداف: هدف پژوهش حاضر بررسی اعتماد سازمانی به عنوان  پیش بینی کننده  تصمیم گیری مشارکتی معلمان مدارس ابتدایی شهرستان گیلانغرب بود. روش ها : روش پژوهش، توصیفی- همبستگی است. جامعه آماری شامل کلیه معلمان ابتدایی مدارس شهرستان گیلانغرب به حجم 466 نفر است که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای 215 نفر به عنوان نمونه آماری جهت مطالعه انتخاب شدند. برای گردآوری داده های پژوهش از دو پرسشنامه تصمیم گیری مشارکتی جانگمنس و همکاران (2005) و اعتماد سازمانی کاناواتاناچی و یو (2012) استفاده شد. روایی صوری و محتوایی پرسشنامه با استفاده از نظر متخصصان و  پایایی پرسشنامه نیز  با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ  تأیید شد. داده های پژوهش پس از جمع آوری با استفاده از نرم افزارهای آماری SPSS-22 در دو سطح، توصیفی و استنباطی تحلیل شدند. یافته ها: یافته های پژوهش نشان می دهد که همبستگی مثبت و معناداری بین اعتماد سازمانی و مؤلّفه های آن با مشارکت معلمان در تصمیم گیری وجود دارد. همچنین یافته های پژوهش نشان می دهد که هر سه مؤلّفه اعتماد سازمانی یعنی اعتماد مبتنی بر شناخت، اعتماد مبتنی بر تأثیر و گرایش به اعتماد، توانایی پیش بینی مشارکت معلمان در تصمیم گیری را دارند. نتیجه گیری: در مجموع با توجه به یافته های پژوهش می توان گفت که اعتماد سازمانی باعث می شود که معلمان در مدرسه از قوانین تعیین شده در مدرسه پیروی کنند، جو آموزشی دوستانه ای ایجاد کنند، از شیوه های منصفانه برخورد با خود اطمینان داشته باشند، و سبک تصمیم گیری مشارکتی که ضامن موفقیت در سیستم آموزشی را اجرایی کنند.

هدف اصلی این پژوهش، شناسایی فوائد طرح «مدرسه به عنوان کانون تربیتی محله» از منظر گروه های همیار  مدارس ابتدایی شهرستان مهاباد است. پژوهش حاضر با بهره گیری از رویکرد کیفی و به روش پدیدار شناسی به انجام رسید. شرکت کنندگان این پژوهش، گروه های همیار مدارس ابتدایی شهرستان مهاباد هستند که در این پژوهش 10 نفر از این افراد وارد مصاحبه شدند. این افراد با استفاده از دو روش نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند. ابزار پژوهش، مصاحبه نیمه ساختاریافته می باشد که روایی آن به وسیله درگیری طولانی، بررسی فردی توسط اعضا و کسب اطلاع از همگنان و پایایی آن از طریق تهیه و به کارگیری چارچوبی مدون برای مصاحبه به دست آمد. این چارچوب پس از تایید متخصصان و اطمینان از کارایی آن در پوشش اهداف در تمام مصاحبه ها به کار گرفته شد. همچنین برای تجزیه وتحلیل اطلاعات از شیوه تحلیل مضمون استفاده گردید. بر اساس مصاحبه ها از گروه های همیار مدارس ابتدایی شهرستان مهاباد در خصوص فواید طرح مدرسه به عنوان کانون تربیتی محله بیست و شش مضمون پایه و شش مضمون سازمان دهنده با عناوین 1 توسعه اجتماعی، 2- ارتقای پیوند مدرسه و محله، 3- بهبود کیفیت یادگیری، 4- افزایش بهره وری محله، 5- رشد اثربخشی مدرسه و 6- ارتقای چرخه مالی و در خصوص عوامل مؤثر بر اجرای مطلوب طرح مدرسه به عنوان کانون تربیتی محله سی و سه مضمون پایه و سه مضمون سازمان دهنده با عناوین 1 عوامل انسانی، 2- عوامل ساختاری و 3- عوامل برون سازمانی و  در خصوص مشکلات و چالش های اجرایی طرح مدرسه به عنوان کانون تربیتی محله نه مضمون پایه و چهار مضمون سازمان دهنده با عناوین 1 کاستی در حمایت های برون سازمانی، 2- موانع ساختاری، 3- مشکلات شناختی و 4- چالش پیوند مدرسه و محله آشکار شد. نتیجه کلی این مطالعه بیانگر آن است که این طرح به تقویت ارتباط مدرسه و محله و ارتقای ظرفیت های یادگیری و آموزشی مدرسه و محله بسیار کمک می کند.

هدف این پژوهش، بررسی ادراک معلمان در خصوص فرصت ها و چالش های برنامه ویژه مدرسه بود. این مطالعه با استفاده از رویکرد کیفی و طرح پدیدارشناسانه صورت گرفت. با استفاده از نمونه گیری هدفمند، پس از انجام 2۴ مصاحبه کیفی نیمه ساختاریافته با معلمان اشباع داده ها حاصل شد. تحلیل دیدگاه های معلمان موجب شناسایی هشت فرصت شامل: آشنایی عملی دانش آموزان با انواع مهارت ها، افزایش انگیزه در دانش آموزان به یادگیری، افزایش مهارت های اجتماعی دانش آموزان، فراهم شدن زمینه ای برای شناخت توانمندی های دانش آموزان، ایجاد زمینه ای برای اصلاح سبک زندگی، افزایش تفکر خلاق در دانش آموزان، افزایش انگیزه شغلی معلمان، ترغیب معلمان به کسب اطلاعات در خصوص مهارت های حرفه ای متناسب با شرایط محلی و هم چنین شش چالش شامل: محدودیت در زمان اجرا، نبود امکانات اجرایی در مناطق حاشیه شهر و روستاها، محدودیت اجرا برنامه در کلاس های چندپایه، بی رغبتی برخی معلمان به اجرا، ناهماهنگی در فرآیند اجرای برنامه و مشکلات مرتبط به ارزیابی دستاوردهای طرح گردید. یافته های این پژوهش می تواند در گسترش و تقویت برنامه ریزی درسی مبتنی بر مدرسه به عنوان راهبردی برای تمرکززدایی نظام برنامه ریزی درسی کشور به مسئولین امر یاری رساند.

در تتبع پیش رو، ادراک مدیران مدارس ابتدایی شهرستان سنندج نسبت به مفهوم رهبری فناوری مورد واکاوی قرار گرفت. ازاین رو از رویکرد کیفی و روش پدیدارنگاری بهره گرفته شد. میدان تحقیق، کلیه مدیران مدارس ابتدایی شهرستان سنندج بودند. از طریق شیوه نمونه گیری هدفمند ۱۲ نفر به عنوان مشارکت کنندگان تحقیق انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، مصاحبه نیمه ساختارمند بود که تا رسیدن به اشباع مقوله نظری ادامه یافت. جهت تحلیل داده ها از شیوه کدبندی دومرحله ای (متمرکز و محوری) گلاسری (رهیافت ظاهرشونده) صورت گرفت. یافته های پژوهش نشان داد ویژگی های رهبری فناوری عبارت اند از: چشم انداز توانمندسازی یادگیرندگان، خرد جمعی رهبری، حمایت مبسوط فناورانه و پروگرام فناورانه رهبری است. همچنین یافته ها نشان داد چالش های رهبری فناوری شامل: بنیه ضعیف فناورانه یادگیرندگان، نبود ملزومات فناورانه در مدرسه، عدم بصیرت معلم در جهت استفاده از فناوری در آموزش و ضعف شناخت مدیران در به کارگماری فناوری های نوین است همچنین یافته ها نشان داد که پیامدهای رهبری فناوری شامل حرفه ای شدن معلمان بر جنبه تکنیکی تدریس، برخوردار گردیدن یادگیرندگان از تحمل تنوع در آموزش، کاربردی نمودن آموزش، یادگیری مادام العمر و نهادینه نمودن فرهنگ پژوهش می گردد.

پیشینه و هدف: سواد رایانه ای در دنیای مدرن بسیار مهم است و به معنای توانایی استفاده از رایانه ها و فهم مفاهیم مرتبط با آن ها است، همچنین، به عنوان یک مهارت اساسی در اکثر حوزه های شغلی و کاربردی تاثیرگذار است. هدف پژوهش حاضر طراحی الگوی پرورش سواد رایانه ای دانش آموزان مدارس ابتدایی بر اساس نظریه داده بنیاد است. روش: برای ارائه این الگو و به دست آوردن داده های متناسب با زمینه مورد مطالعه از روش کیفی نظریه برخاسته از داده ها یا داده بنیاد استفاده شد. شرکت کنندگان در پژوهش حاضرکه در استان یزد انجام گرفت، متخصصان دارای مدرک کارشناسی ارشد و دکتری فناوری بودند که تعداد 20 نفر از آن ها به صورت نمونه گیری نظری جهت انجام مصاحبه عمیق انتخاب شدند و مصاحبه ها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. بررسی اعتبار و پایایی یافته ها با استفاده از شاخص ثبات و شاخص تکرارپذیری انجام گرفت. جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات کیفی از کدگذاری باز، محوری و گزینشی استفاده شد. یافته ها: نتایج بیانگر آن است که 703 گزاره مفهومی اولیه با 66 مقوله فرعی و 27 مقوله اصلی در قالب ابعاد شش گانه مدل پارادایمی شامل: موجبات علّی (خانواده، مدرسه، تعاملات گروهی، معلم، محتوا، امکانات، فرصت یادگیری)، پدیده اصلی (پرورش سواد رایانه ای)، راهبرد (آموزش، نظارت، برنامه ریزی، انگیزش، تکالیف یادگیری، تقویت یادگیری)، شرایط زمینه ای (سواد، شیوه های تدریس، فناوری)، شرایط محیطی (شرایط اقتصادی، شرایط فرهنگی، شرایط اجتماعی، شرایط سیاسی) و پیامدها (جذابیت در یادگیری، استفاده بهینه از منابع، افزایش مهارت، افزایش آگاهی، ایجاد فرصت، خودکارآمدی، تسهیل ارتباطات)، شناسایی شدند. نتیجه گیری: یکپارچه سازی مقوله ها بر مبنای روابط موجود بین آن ها، حول محور پرورش سواد رایانه ای، شکل دهنده مدل پارادایمی است که الگوی پرورش سواد رایانه ای دانش آموزان مدارس ابتدایی را انعکاس می دهد. در نتیجه پرورش این مهارت می تواند به دانش آموزان در کارهای روزمره، تحصیل و حتی مسائل شغلی کمک کند.

پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اجرای نظام دوری در مدارس ابتدایی و با استفاده از الگوی سیپ انجام شد. رویکرد پژوهش حاضر، آمیخته اکتشافی بود، در بخش کیفی، روش پدیدارشناسی و در بخش کمی روش توصیفی پیمایشی استفاده شد، نشانگرهای ارزیابی اجرای نظام دوری در بخش کیفی شناسایی شد و سپس در بخش کمی، هریک از نشانگرها ارزیابی شد. مشارکت کنندگان بخش کیفی، 16 نفر از مدیران و معلمان استان لرستان و دارای تجربه ی اجرای نظام دوری بودند که با روش نمونه گیری هدفمند ملاک مدار و گلوله برفی انتخاب شدند و در مصاحبه شماره 16 اشباع نظری حاصل و نمونه گیری متوقف شد. جامعه در بخش کمی کلیه مدیران و معلمان ابتدایی استان لرستان بود که در مدرسه محل خدمت آن ها نظام دوری اجرا شده است که شامل 178 نفر بود و با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی از نوع طبقه ای نسبی 118 نفر به عنوان نمونه این بخش انتخاب شدند. ابزار جمع آوری داده ها در قسمت کیفی مصاحبه نیمه ساختار یافته و در قسمت کمی پرسشنامه محقق ساخته بود. اعتبار پرسشنامه توسط خبرگان و پایایی آن نیز از طریق محاسبه آلفای کرونباخ (955/0) تأیید شد. برای تجزیه وتحلیل داده ها در قسمت کیفی از روش کدگذاری اشتراوس و کوربین و در قسمت کمی از آزمون t تک نمونه ای استفاده شد. نتایج بخش کیفی11نشانگر درباره عامل زمینه،7نشانگر درباره عامل درونداد، 7نشانگر درباره عامل فرایند، 8نشانگر درباره عامل برونداد نشان داد. نتایج بخش کمی پژوهش نیز نشان داد که وضعیت اجرای نظام دوری ازنظر عوامل زمینه، فرایند و برونداد مطلوب و از نظر عامل درونداد نامطلوب است

در نظام آموزشی امروز، مشاوران برنامه ریزی درسی نقش محوری در ارتقای کیفیت آموزش و یادگیری در مدارس ابتدایی ایفا می کنند. با این حال، علی رغم اهمیت این نقش، پژوهش های پیشین نشان می دهد که چالش های متعددی در زمینه صلاحیت های حرفه ای این مشاوران و مشکلاتی که قادر به حل آن ها هستند وجود دارد. این پژوهش با هدف ارائه یک بررسی سنتزپژوهی از پژوهش های انجام شده در زمینه شناسایی صلاحیت های حرفه ای مشاوران برنامه درسی و مشکلات و چالش های پاسخ داده شده توسط این افراد در مدارس ابتدایی، صورت گرفته است. جهت دستیابی به این هدف در سنتزپژوهی حاضر، پژوهش هایی که به زبان فارسی و انگلیسی، در طی 10 سال گذشته، انجام شده اند، در محدوده این پژوهش مروری به صورت سنتزپژوهی، جستجو و غربالگری شده و از بین پژوهش هایی که در رابطه با واژگان کلیدی نظیر «مشاوره در برنامه ریزی درسی، مشاوران برنامه ریزی درسی، و مشاوره برنامه درسی» یافت شدند، در نهایت، تعداد 21 پژوهش، برای این بررسی سنتزپژوهی انتخاب شدند و به روش الگوی شش مرحله ای سنتزپژوهی پتیکرو و روبرتس، مورد تحلیل قرار گرفتند. سنتزپژوهی حاضر 5 بعد یا مقوله و 21 مؤلفه را شناسایی کرد. مقوله طراحی و تهیه برنامه درسی، شامل 6 مؤلفه، مقوله پشتیبانی و توسعه معلم شامل 6 مؤلفه، مقوله راهبردهای آموزشی شامل 2 مؤلفه، مقوله پشتیبانی و هماهنگی شامل 5 مؤلفه، و مقوله سنجش و ارزشیابی شامل 2 مؤلفه، است. در مورد چالش های پاسخ داده شده توسط مشاوران برنامه ریزی درسی در مدارس دوره ابتدایی نیز، 5 بعد و 10 مؤلفه (2 مؤلفه برای هر بعد) شناسایی شدند. یافته های این سنتزپژوهی می تواند به عنوان مبنایی برای طراحی برنامه های تربیت و بهبود استانداردهای حرفه ای و تقویت نقش مشاوران در ارتقای کیفیت آموزش در مدارس ابتدایی مورد استفاده قرار گیرد. این پژوهش بر ضرورت توجه نظام مند به توسعه حرفه ای مشاوران برنامه ریزی درسی و ظرفیت سازی آنان برای مواجهه با چالش های پیچیده محیط های آموزشی تأکید می کند.