تحلیل مفهوم واژه "ضلال" در قرآن در پرتو قواعد روایات تأویلی (مطالعه موردی: روایات اصول کافی)
حوزههای تخصصی:
در آموزه های اهل بیت(ع)، روایات تأویلی به عنوان ابزاری مهم برای فهم مراد الهی جایگاه ویژه ای دارند. با وجود این، نقش قواعد تأویلی در شناخت مفاهیم کلیدی قرآن مانند «ضلال» کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این مسأله دستیابی به بخشی از معارف قرآنی را با چالش مواجه ساخته است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی سطوح معنایی واژه «ضلال» در آیات مورد استناد کلینی در کتاب کافی پرداخته است. یافته های این پژوهش به وضوح نشان می دهد که مفهوم «ضلال» در قرآن کریم، یک ساختار معنایی منسجم و چندلایه دارد که تنها از طریق رویکردی جامع نگر به سطوح مختلف معناشناختی(ظاهری، باطنی و مصداقی) قابل دریافت است. تحلیل های انجام شده مؤید این نکته است که هسته مرکزی معنای «ضلالت»، انکار توحید و تکذیب نبوت است و دیگر مصادیق ضلال، به نوعی به این دو اصل بازمی گردند. در نتیجه، می توان تأکید کرد که مصداق اصلی و نهایی گمراهی، انحراف از توحید و نبوت است و این مطالعه لزوم به کارگیری قواعد تأویلی و تفسیر چندسطحی را برای فهم دقیق و عمیق چنین مفاهیم کلیدی در قرآن کریم بیش از پیش آشکار می سازد.