تجارب زیسته دانشجومعلمان از برنامه درسی مبتنی بر هوش مصنوعی با تأکید بر عاملیت یادگیرنده(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
نظریه و عمل در برنامه درسی سال ۱۳ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲۶
295 - 342
حوزههای تخصصی:
پژوهش حاضر با هدف واکاوی عمیق تجارب زیسته دانشجومعلمان از برنامه درسی مبتنی بر هوش مصنوعی و با تأکید ویژه بر مفهوم عاملیت یادگیرنده انجام شد. با توجه به ماهیت تفسیری، زمینه مند و تجربه محور موضوع، این مطالعه در چارچوب رویکرد کیفی و با بهره گیری از روش پدیدارشناسی طراحی گردید تا نحوه ادراک، معنا بخشی و کنش دانشجومعلمان در تعامل با برنامه های درسی هوشمند مورد فهم قرار گیرد. جامعه پژوهش را دانشجومعلمان مقطع کارشناسی دانشگاه فرهنگیان تشکیل دادند که تجربه استفاده از ابزارها و محیط های مبتنی بر هوش مصنوعی در فرایند یادگیری را داشتند. نمونه گیری به صورت هدفمند و مبتنی بر ملاک انجام شد و داده ها از طریق ۱۴ مصاحبه نیمه ساختاریافته عمیق گردآوری گردید. تحلیل داده ها با استفاده از تحلیل مضمون کیفی و به کارگیری نرم افزار MAXQDA صورت گرفت. یافته های پژوهش منجر به شناسایی ۸ مضمون فراگیر شد که شامل عاملیت و خودتنظیمی یادگیرنده، کیفیت و الگوی تعامل با ابزارهای هوش مصنوعی، بازاندیشی در طراحی و ارزیابی برنامه درسی، تحول در هویت حرفه ای دانشجومعلمان، توسعه مهارت های شناختی و فناورانه، ملاحظات عدالت آموزشی و دسترسی، و نقش سیاست ها و پشتیبانی نهادی است. این مضامین نشان می دهد که برنامه درسی مبتنی بر هوش مصنوعی، در کنار ایجاد فرصت های نوین برای شخصی سازی یادگیری و تقویت عاملیت، چالش هایی جدی در سطوح آموزشی، اخلاقی و نهادی نیز به همراه دارد و مستلزم بازنگری آگاهانه در سیاست گذاری و طراحی برنامه های تربیت معلم است.