عملکرد شرکت های انگلیسی در اصفهان دوره قاجار (1344-1293 ق./ 1925-1875 م)(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
اصفهان پیش از دوره قاجاریه به دلیل قرار گرفتن بر سر راه های تجاری، مورد توجه بازرگانان خارجی بود. پس از انتخاب اصفهان به عنوان پایتخت دولت صفوی، شرکت های خارجی دفاتر خود را در این شهر افتتاح کردند، اما پس از حمله افغان ها و شرایط نابسامانی که برای شهر اصفهان به وجود آمد؛ شرکت های خارجی یکی پس از دیگری از شهر رفتند و تا زمان به قدرت رسیدن قاجارها، حضور فعالی نداشتند. با به قدرت رسیدن قاجارها و مشخصاً از زمان ناصرالدین شاه، شرکت های تجاری انگلیسی در ایران و به ویژه شهر اصفهان شروع به فعالیت کردند. این شرکت ها در زمینه های مختلفی فعالیت داشتند که بنابر اهمیت، این پژوهش به این موضوع می پردازد؛ لذا سوال اصلی پژوهش این است که: شرکت های انگلیسی در اصفهان دوره قاجار چه عملکردی داشتند؟ از آنجایی که اصفهان در دوره قاجار همچنان بر سر راه های مهم تجاری قرار داشت، توجه بازرگانان انگلیسی را به خود جلب کرد. آن ها با تأسیس دفاتر خود در این شهر، بر سطح تجارت خود در ایران افزودند. همچنین گمان می رود حضور شرکت های انگلیسی در اصفهان باعث رونق اقتصاد و تجارت در این شهر شده و بازرگانان شهر اصفهان نیز با آن ها همکاری داشته اند. این پژوهش به روش تاریخی در حوزه مطالعات کتابخانه ای و اسنادی و نیز با استفاده از روزنامه های دوره قاجار، این موضوع را بررسی و تحلیل نموده است. یافته های پژوهش ضمن شناسایی شرکت های انگلیسی فعال در اصفهان دوره قاجار و نوع فعالیت هایشان، پیامدهای عملکرد آن ها در اقتصاد و تجارت و اجتماع اصفهان آن دوره را نشان می دهد.