سید حامد هاشمی

معتزله به عنوان یکی از جریان های اصلی کلامی در عالم اسلام به بحث علیت، فروعات و مصادیق آن، در قالب مباحث گوناگون کلامی همچون خلقت، استطاعت، اراده و فاعلیت خدا و انسان در افعال مباشر و متولد پرداخته است که استخراج و تحلیل نظرات ایشان، سهمی بسزا در فهم سیر تفکر فلسفی و کلامی این نحله دارد و نیز نشان دهنده تأثیرپذیری فکری آن ها از سایر اندیشمندان است. معتزله بصره و بغداد که هرکدام به دو گروه متقدم و متأخر تقسیم می شوند، درباره تعریف و تبیین مفهوم علیت و اقسام آن، فروعات قاعده علیت، ملاک نیازمندی معلول به علت و نحوه علیت خداوند و انسان، آرای مشترک و گاه متفاوتی دارند. در این مقاله کوشیده ایم دیدگاه های دانشمندان برجسته معتزلی را از آثار معتبر ایشان درباره مباحث فوق، استخراج کرده و ضمن تبیین آرای مشترک، اختلاف نظرهای درون فرقه ای آن ها را نشان دهیم. در نهایت، به نظر می رسد دانشمندان معتزلی در مسائل متعددی همچون قاعده الواحد، علیت خداوند نسبت به جواهر و اعراض، چگونگی بقا و فنای اجسام، چیستی استطاعت و نیز علیت انسان در افعال متولد، با هم اختلاف نظر دارند. همچنین برخی از ایشان در مباحثی مانند قاعده الواحد و ملاک نیازمندی معلول به علت، به دیدگاه های فیلسوفان نزدیک شده اند.

در پژوهش حاضر، به بررسی تأثیر سرمایه اجتماعی در رشد گردشگری ازطریق نقش میانجی نوآوری باز در شهرداری شهرستان خمام پرداخته شده است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از حیث روش گردآوری داده ها، پیمایشی است. همچنین از لحاظ روش آزمون فرضیات از نوع هم بستگی است؛ ابزار جمع آوری داده ها در این پژوهش پرسش نامه بوده که ازطریق طیف لیکرت نمره دهی شده است و پایایی آن ازطریق آلفای کرونباخ سنجش شده است. برای سنجش متغیر رشد گردشگری از چهار سؤال، متغیر نوآوری باز از پنج سؤال، متغیر سرمایه اجتماعی با سه مؤلفه (سرمایه انسانی ساختاری رابطه ای) از هفده سؤال استفاده شده است. روش پژوهش حاضر، تحلیل توصیفی و استنباطی است که با استفاده از معادلات ساختاری و ازطریق نرم افزار اس .پی .اس. اس و پی. ال. اس، سنجش شده است. نتایج پژوهش نشان داده است که سرمایه اجتماعی در رشد گردشگری ازطریق نقش میانجی نوآوری باز در شهرداری شهرستان خمام تأثیر دارد و متغیر نوآوری باز در رابطه سرمایه اجتماعی با رشد گردشگری نقش میانجی جزئی دارد. همچنین مشخص شد که مقدار t غیرمستقیم حاصل از آزمون سوبل 3/655 است که این مقدار از 1/96 بیشتر بوده و نشان دهنده تأثیر غیرمستقیم سرمایه اجتماعی در رشد گردشگری با میانجی گری نوآوری باز است. ازآنجاکه میزان ضریب مسیر غیرمستقیم بین دو متغیر سرمایه اجتماعی و رشد گردشگری ازطریق متغیر میانجی نوآوری باز برابر با 0/327 است، تأکید می کند که نوآوری باز نقش میانجی جزئی دارد.

زمینه و هدف: فقدان چارچوب های علمی برای استانداردسازی ارزیابی ها و کاهش تأثیر تصمیم گیری های سلیقه ای، خلأیی جدی در تأمین نیروی انسانی است. هدف این پژوهش، شناسایی و اولویت بندی پیشران های تأمین نیروی انسانی با رویکرد تخصص گرایی و کاهش سوگیری ها در سازمان امور مالیاتی می باشد. روش تحقیق: این پژوهش از نظر هدف کاربردی با رویکرد آمیخته اکتشافی می باشد. در بخش کیفی به منظور شناسایی پیشران ها، از روش فراترکیب برای بررسی اسناد و متون علمی بهره گرفته شد. جامعه آماری این بخش مقالات معتبر در پایگاه های علمی داخلی و خارجی در بازه 2015 تا 2025 بود که با روش نمونه گیری هدفمند-سلسله مراتبی و ابزار غربالگری CASP، 71 مقاله انتخاب شدند. تحلیل داده ها با نرم افزار MAXQDA 24 انجام شد. خبرگان این پژوهش با حداقل ۱۰ سال سابقه کار و تخصص در زمینه تحقیق بود که از میان آن ها ۱۶ نفر به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. داده ها با پرسشنامه ماتریس اثرات متقابل جمع آوری و توسط نرم افزار MICMAC 6.1 تحلیل شدند. یافته ها: یافته های بخش کیفی نشان داد که پیشران های تأمین نیروی انسانی با رویکرد تخصص گرایی و کاهش سوگیری ها در سازمان امور مالیاتی کشور از 5 مضمون اصلی، 16 مضمون فرعی و 97 مفهوم اولیه تشکیل شده است. یافته های بخش کمی نشان داد که پیشران های شناسایی و کاهش سوگیری ها، و تخصص گرایی در تأمین نیروی انسانی به عنوان پیشران تأثیرگذار و پیشران های ارزیابی و بهبود مستمر الگو، فرایند جذب و انتخاب نیروی انسانی، حفظ محرمانگی و رعایت اخلاق حرفه ای به عنوان پیشران تأثیرپذیر هستند. نتیجه گیری: نتایج نشان داد که پیشران های شناسایی شده با ایجاد چارچوب های شفاف و علمی، زمینه جذب و نگهداشت نیروهای متخصص و واجد شایستگی واقعی را فراهم می کنند. این پیشران ها با استانداردسازی ارزیابی ها، کاهش تصمیمات سلیقه ای و تضمین عدالت و شفافیت، احتمال سوگیری ها را به حداقل می رسانند و اعتماد نیروی انسانی را افزایش می دهند.