راهکارهای برون رفت از چالش تعارض اخبار فقهی با بهره از اهداف تشریع احکام
آرشیو
چکیده
بی تردید، شارع حکیم از تبیین آموزه های اسلامی، اهدافی را در نظر داشته است که می توان آن ها را مقاصد تشریع اسلامی دانست. اما در بخش سترگی از احادیثِ بیانگر این آموزه ها، اختلافاتی به چشم می خورد که سبب ایجاد تعارض میان اخبار می گردد. بهره از مقاصد شریعت در قامت سنجه ای برای برون رفت از چالش پیش گفته مورد توجه چندانی نبوده است. این جستار با روش اکتشافی-تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه ای در پی تبیین نقش آفرین بودنِ بهره از مؤلفه «اهداف شریعت» برای رفع تعارض اخبار است. برای دست یافتن به این هدف، پس از تبیین مفهومی این مؤلفه و اثبات روا بودن بهره گیری از آن در قامت یکی از مرجحات، مواردی معرفی شده اند که در آن ها با فهم اهداف شریعت، راهکاری برای رفع تعارض مستقر اخبار ارائه شده است. برخی از مهم ترین این موارد عبارت اند از: توجه به شرایط زمانی و مکانی، انحصاری نبودن اهداف، توجه به اهداف اخلاقی در فقه، توجه به جنبه اغلبی بودن برخی احکام خاص، و حفظ کرامت و ارزش مندی های انسان. دستاورد پژوهش آن است که با فهم دقیق اهداف عام تشریع و نیز اهداف خاص از تشریع خانواده ای از احکام، می توان بخشی از چالش تعارض پیش گفته را حل نمود.Strategies for Resolving the Challenge of Conflicting Jurisprudential Reports through the Objectives of Islamic Legislation
Indeed, the All-Wise Lawgiver (shāriʿ) has pursued specific goals in articulating Islamic teachings, which can be identified as the objectives of Islamic legislation (maqāṣid al-sharīʿah). However, a significant portion of the Traditions, conveying these teachings exhibit discrepancies, leading to contradictions among the narrations. The utilization of the objectives of Islamic legislation as a standard to resolve this aforementioned challenge has not received sufficient attention. Employing an exploratory-analytical method and relying on library-based sources, this study seeks to elucidate the effectiveness of utilizing the “objectives of the Islamic legislation” as a decisive factor in removing contradictions among narrations. To achieve this, following the conceptual clarification of this component and establishing the permissibility of its use as a preferential factor (murajjiḥ), specific instances are introduced where a strategy for resolving established contradictions has been provided through an understanding of the objectives of the legislation. Some of the most significant of these cases include: attention to temporal and spatial conditions, the non-exclusivity of the objectives, consideration of moral goals in jurisprudence, attention to the predominant nature of certain specific rulings, and the preservation of human dignity and values. The research outcome is that a precise understanding of both the general objectives of legislation and the specific objectives underlying the enactment of a family of rulings can resolve a portion of the challenge posed by such contradictions.
تبلیغات
