واکاوی فقهی مشروعیت «اجبار حکومتی» در تربیت دینی (مقاله پژوهشی حوزه)
درجه علمی: علمی-پژوهشی (حوزوی)
آرشیو
چکیده
یکی از پرسش های اساسی درباره حکومت اسلامی، محدوده اختیارات آن در تربیت دینی افراد جامعه است؛ بدین معنا که اگر فرض کنیم حکومت، شایستگی تربیت افراد جامعه را دارد، گستره صلاحیت او تا کجاست و آیا می تواند برای تربیت آنان از روش های اجباری استفاده کند؟ در این نوشتار با استفاده از روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از داده های کتابخانه ای، ابتدا ادلّه عدم مشروعیت اجبار بیان گردیده و به آنها پاسخ داده شده است و سپس ادلّه عقلی و نقلی گوناگونی برای اثبات مشروعیت اجبار، مطرح گردیده و مورد تأیید یا نقد قرار گرفته است. برایند کلّی این تحقیق به این نتیجه می رسد که بر اساس چارچوب ها و قواعد مرسوم در استنباط فقهی، ادلّه عدم مشروعیت کافی نیست؛ ولی در مقابل، ادلّه و مؤیّدهای متعدّدی برای مشروعیت وجود دارد. ازاین رو، می توان به جواز و بلکه وجوب اجبار شهروندان در فرایند تربیت دینی توسّط حاکم جامعه، حکم کرد. البتّه این حکم فقط از حیث حکم اوّلی است و با درنظرگرفتن عناوین ثانوی و شرایط خاصّی که ممکن است در جامعه وجود داشته باشد، باید حکم به عدم جواز اجبار نمود.Jurisprudential Analysis of Legitimacy of Government Compulsion for Religious Education
One of the fundamental questions about Islamic government is the extent of its authority in religious education of society members; meaning that if we assume the government has the competency to educate society members, what is the extent of its authority and can it use compulsory methods for their education? In this writing, using descriptive-analytical method and library data, first the evidence for illegitimacy of compulsion has been stated and responded to, and then various rational and transmitted evidence for proving the legitimacy of compulsion has been presented and either confirmed or criticized. The overall outcome of this research concludes that based on the frameworks and conventional rules in jurisprudential derivation, the evidence for illegitimacy is insufficient; however, there are multiple evidences and confirmations for legitimacy. Therefore, one can rule on the permissibility and even obligation of compelling citizens in the process of religious education by the society's ruler. Of course, this ruling is only from the perspective of primary ruling, and considering secondary titles and special conditions that might exist in society, one must rule on the impermissibility of compulsion.
تبلیغات
