ترتیب بر اساس: جدیدترینپربازدیدترین
فیلترهای جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۶۲۱ تا ۶۲۵ مورد از کل ۶۲۵ مورد.
۶۲۱.

سازگاری فرمول بندی R2 رشر نسبت به احکام قضایای موجهه مرکبه کاتبی(مقاله پژوهشی حوزه)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۰ تعداد دانلود : ۴۴
خالی نبودن نسبت حکمیه از ماده و جهت، نقش موجهات را در علوم و کشف مغالطات بسیار مهم جلوه می دهد. ازاین رو، نیکولاس رشر که یکی از سهم های عمده مسلمانان در علم منطق را ساختار زمانی گزاره های موجهه ابن سینا معرفی می کند، کوشیده است این قضایا را از رساله کاتبی دریافت و به صورت های R1 و R2 فرمول بندی کند. پیش از این، لطف الله نبوی کاراییR2 را در تحلیل قضایای موجهه مرکبه کلی به دو قضیه بسیطه نشان داد، اما مستقلاً به تحلیل احکام موجهات، اعم از بسیطه و مرکبه نپرداخت. نگارنده در مقاله ای با عنوان «سازگاری فرمول بندی R2 رشر نسبت به احکام قضایای موجهه بسیطه کاتبی»، احکام موجهات بسیطه را بررسی کرد و برای تکمیل بحث کوشیده است در این نوشتار احکام قضایای موجهه مرکبه منطق کاتبی را نیز در دستگاه استنتاجی KT به صورت جداگانه با شیوه توصیفی- تحلیلی بررسی کند تا نشان دهد فرمول بندیR2، افزون بر کارایی پیش گفته، نسبت به احکام قضایای موجهه مرکبه منطق کاتبی نیز از سازگاری لازم برخوردار است. در این مسیر، نتایج برآمده از مقاله پیشین مبنی بر اینکه «اثبات برخی استدلال های مباشر کاتبی در دستگاه موجهات KT ، بدون لحاظ پیش فرض اتصاف (∃x)(∃t)RtAx امکان پذیر نیست»، کاملاً تأیید می شود.
۶۲۲.

ویژگی تلازم و نقش آن در متصله لزومیه(مقاله پژوهشی حوزه)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۸ تعداد دانلود : ۵۴
یکی از مفاهیمی که در فربه شدن دانش منطق نقش دارد و ردّ پای آن را می توان در گستره وسیعی از مباحث این دانش پیدا کرد، مفهوم تلازم است. تلازم به معنای پیوند ضروری میان دو چیز است به گونه ای که انفکاکشان از هم محال می باشد. این معنا در بحث هایی مانند دلالت، کلیات خمس، قضیه شرطیه، انتاج قیاس و تلازم قضایا، شرایطی را پدید آورده که خروجی آن بالا رفتن دقت منطقی و کارکرد قواعد منطقی در این بحث ها است. با این وجود، اهمیت اصلی تلازم در دانش منطق به بحث قضیه شرطیه اختصاص دارد و واژه لزوم در این دانش تداعی کننده تلازم میان مقدم و تالی در متصله لزومیه می باشد. به همین دلیل نیز نگاشته حاضر تلاش دارد تلازم در قضایای شرطیه که از یک سو تفکیک متصله لزومیه از متصله اتفاقیه را سبب شده و از دیگر سو ریشه تقسیمات لزومیه است چرا که پدید آمدن این تقسیمات زاده اختلاف نوع تلازم میان اجزای آن است را بررسی کند. در این باره افزون بر تبیین لزوم در متصله لزومیه و اقسام و شرایط آن، به زوایای گوناگون خود تلازم و انواع آن در منطق در راستای فراهم آمدن زمینه بحث از شرطیه برآمده از آن، اشاره می گردد.
۶۲۳.

نوآوری های ابن حزم در منطق و کاربست های آن در دین پژوهیِ او(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۴۶ تعداد دانلود : ۶۳
ابن حزم، فقیه، فیلسوف و منطق دان غرب جهان اسلام در قرن پنجم هجری و در روزگار سخت علوم عقلی، از پیشگامان دفاع از منطق است که با روش خاص بهره گیری از آیات و روایات و با استناد به احکام دینی در ضمن مباحث منطقی، تلاش کرد سازگاری منطق با دین را نشان دهد. وی ازلحاظ محتوایی نیز دست به نوآوری زده و در برخی مباحث مانند اقسام دلالت، تقسیم بندی اسما و قضیه شناسی، بدون وام گرفتن از دیگران و با استفاده از اصطلاحات و روش خاص خود، به تبیین نکات ظریف منطقی و سپس کاربست آن ها در تحلیل داده های دینی پرداخته است. وی در بحث دلالت، ضمن پیوند دادنِ مبحث الفاظ با جزئی و کلی، به دیدگاه خود مبنی بر حجیت ظواهر دین نزدیک می شود. همچنین با بیان اقسام اسم و تعریف آن ها، زمینه را برای ورود به اسمای الهی فراهم کرده و از این بحث در توقیفی بودن اسما و صفات الهی کمک می گیرد. ابن حزم در قضیه شناسی نیز با نوآوری در مباحث مربوط به تمایز جملات خبری از انشایی توانست طرح نوینی در تحلیل آموزه های دینی دراندازد. این نوشتار افزون بر تبیین نوآوری های ابن حزم در مسائل منطقی، با روش توصیفی تحلیلی به توضیح کاربست های این دیدگاه ها می پردازد.
۶۲۴.

نقد تقریر خونجی از قیاس شرطی متصله با اشتراک در جزء غیرتام(مقاله پژوهشی حوزه)

نویسنده:
حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۰ تعداد دانلود : ۴۴
یکی از نوآوری های خونجی، استنتاج وی از قیاس شرطی ای است که جزء مشترک در آن، غیرتام است. خونجی با برشمردن ضروب منتج این گونه از قیاس های شرطی، برای اثبات انتاج هر کدام برهان هایی را اقامه می کند. ارموی با پذیرش روش خونجی، دسته بندی منسجم تری از ضروب منتج و برهان های اثبات آن ها ارائه کرده است. بررسی روش خونجی در استنتاج از قیاس شرطی متصله که مقدمات آن در جزء غیرتام اشتراک دارند، نشان می دهد که: اولاً، اعتبار این قیاس مبتنی بر قیاسی است که مقدمات آن در جزء تام مشترک اند؛ ثانیاً، غلبه منطق حملی در نگاه آنان سبب شده است که نتوانند دستگاه منضبطی را برای منطق شرطی ارائه دهند و قیاس های اساسی و پایه دستگاه منطق شرطی را از سایر قیاس های شرطی بازشناسند؛ ازاین رو در شمارش قیاس های شرطی بدون آنکه قیاس های بسیط و پایه را معلوم سازند، صرفاً به تبیین برخی از ضروب قیاس های مرکب پرداخته اند؛ ثالثاً، منطق دانان مسلمان با بخش زیادی از قواعد منطقِ گزاره ای آشنا بوده و آن ها را به کار می برده اند.
۶۲۵.

سنجش تقسیم قضیه به حقیقیه، خارجیه و ذهنیه با تکیه بر رابطه ذهن و زبان(مقاله پژوهشی حوزه)

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۳۲ تعداد دانلود : ۵۱
ابتکار تقسیم قضیه به حقیقیه، خارجیه و ذهنیه سهم منطق دانان قرن هفتم است؛ هرچند می توان ریشه های آن را در آثار پیشینیان مشاهده کرد. در این مقاله این تقسیم با تکیه بر دوگانه قضیه ملفوظه و معقوله مورد سنجش قرار گرفته است. براساس دوگانه یادشده هرچند در سطح زبان، موضوع قضایای ثلاث یکسان است، اما در سطح مفهوم، موضوع خارجیه، مقید به قید «موجود در خارج» است، ولی موضوع حقیقیه نسبت به این قید، مطلق است. ذهنیه نیز مانند خارجیه، مقید است. پس یک قضیه با موضوع یکسان به سه قسم تقسیم نمی شود. هیئت قضیه محصوره، تنها بر حقیقیه دلالت دارد و خارجیه با قید یادشده یک قضیه حقیقیه است که افراد مفروض، به دلیل داشتن آن قید، تخصصاً از شمول آن خارج اند. همچنین خارجیه به شخصیه بازگشت نمی کند. در مرحله دلالتِ هیئت قضیه محصوره، افراد از طریق عنوان به طور اجمالی لحاظ می شوند، مانند وضع حروف در دیدگاه مشهور اصولی ها. در این مرحله قضیه بر هیچ فرد محقق یا مقدری دلالت ندارد. اینکه قضیه شامل چه افرادی است، به مرحله تطبیق بازمی گردد. با این تحلیل، حقیقیه به شرطیه منحل نمی شود.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

زبان