مهناز گودرزی

مقاله حاضر مسائل راهبری عراق را با نگاهی تاریخی و تحلیلی بررسی می نماید و استراتژی متخذه از سوی ایران نسبت به روند سیاسی حاکم بر کشور عراق را واکاوی قرار می دهد و تاثیر سیاست ها و اقدامات عملی ایران بر جایگاه منطقه ای اش را در دو مقطع زمانی اولاً؛ بعد از سقوط صدام و آغاز فصل نوین در تاریخ کشور عراق و ثانیاً؛ در برخورد با معضل گروه تروریستی داعش در این کشور را از منظر تئوری واقع گرایی تدافعی مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد. در این راستا سوال اصلی پژوهش اینگونه شکل گرفته است که: مسائل راهبری عراق پس از سقوط صدام چه تاثیری بر رویکرد استراتژیک ایران داشته است؟ اقدامات سیاسی و عملی دستگاه دیپلماسی ایران نسبت به ظهور داعش در عراق چیست و چه تاثیری بر امنیت ملی کشور دارد؟ رویکرد استراتژیک ایران بعد از سقوط صدام و اقدامات عملی آن بعد ظهور داعش در عراق چه تاثیری بر جایگاه منطقه ای آن داشته است؟ از این رو، مسئله اصلی در این مقاله این است که استراتژی ایران در برخورد با تحولات داخلی عراق همواره حمایت از طرح تثبیت حاکمیت جدید در عراق با قدرت یابی شیعیان بوده است و در راستای حفظ ثبات و امنیت این کشور به مقابله در جهت تضعیف و متوقف نمودن داعش پرداخت و رویکرد استراتژیک متخذه از سوی ایران در این برهه از زمان به افزایش نقش و نفوذ آن و ارتقاء جایگاه منطقه ای اش در محیط امنیتی خاورمیانه انجامید هر چند چالش هایی را برای ایران مطرح گردید.

نزدیک سه دهه از شکل گیری سازمان همکاری اقتصادی گروه دی8 می گذرد. هم اینک پرسش این است که این شکل گیری دارای چه منافع اقتصادی-سیاسی برای سازمان و یکایک کشورهای عضو در پی داشته است؟ در پاسخ، فرضیه پژوهش اینکه شکل گیری گروه دی8 منافع پویای اقتصادی-سیاسی برای سازمان و یکایک کشورهای عضو در بلندمدت در پی داشته است، هرچند میزان منافع پویای یکایک اعضا یکسان نبوده است. بدین منظور، در چارچوب نظریه یکپارچگی اقتصادی و همگرایی منطقه ای، این مقاله به منافع پویای اقتصادی شکل گیری دی8 از جنبه های رقابت ملی، صرفه های مقیاس، جریان سرمایه گذاری خارجی و تحرک عوامل در دوره بلندمدت پرداخته است. روش پژوهش، مطالعه تطبیقی گذشته نگر بلندمدت متغیرهای اقتصادی-سیاسی بین المللی 8 کشور عضو گروه 8 از 2000 تا 2023 است. نتایج پژوهش گویای آن است که دی8 در رقابت جهانی، صرفه های مقیاس و جریان سرمایه گذاری های خارجی طی دوره بلندمدت به جایگاه ممتازی در سطح جهانی ارتقاء یافته است. با توجه به ارتقای رتبه رقابت جهانی برخی از کشورهای دی8، سهم این گروه از جریان سرمایه گذاری خارجی جهان از کمتر از 5/0 درصد در دوره ابتدایی تشکیل به 86/3 درصد و 72/6 درصد در دو سال انتهای دوره ارتقا یافته است. همچنین صرفه های مقیاس بین کشوری با معرفی اندازه اقتصاد از 85/2 درصد به 57/4 درصد در طی دوره را تجربه کرده است. تمام این منافع رفاهی پویا صرفاً از شکل گیری (دی8) نبوده است و اما این شکل گیری در ایجاد این منافع بی تأثیر نیز نبوده است. افزون بر این، همه 8 عضو، از این منافع به یک میزان نفع نبرده اند، به طوری که بالاترین منافع، از جنبه افزایش سهم توأم با رشد شتابان، از آن اندونزی و بنگلادش بوده است. افرون بر این، ایران از این منافع پویا بهره مند نبوده و سهم ایران از این منافع پویا ناچیز است؛ بنابراین توصیه اکید این مطالعه، اهتمام جدی برای تحولی بنیادی در رقابت جهانی، صرفه های مقیاس، سرمایه گذاری ، تجارت و تحرک عوامل تولید با محوریت بازار کار ایران به منظور ارتقای منافع پویای اقتصادی رفاهی کشور است.

در جهان معاصر، شهرها با ارتقای موقعیت های اقتصادی، سیاسی و فرهنگی، نقش محوری در دیپلماسی شهری ایفا می کنند. این پژوهش به بررسی روش های شکل گیری تعاملات بین شهری و همکاری های مؤثر در حوزه گردشگری شهر شیراز پرداخته است. ضرورت پژوهش ناشی از نقش کلیدی دیپلماسی شهری در افزایش رقابت پذیری و توسعه اقتصاد گردشگری است. مسأله مطرح شده این بود که چگونه شهر شیراز می تواند در رقابت با شهرهای منطقه ای و بین المللی، جایگاه خود را ارتقا دهد؟ هدف اصلی ارائه سازوکارهای نوین در حوزه دیپلماسی شهری برای تقویت اقتصاد گردشگری بود. روش تحقیق کیفی بوده و با رویکرد پدیدارشناسی توصیفی و تحلیل داده ها به روش کلایزی انجام شد. جامعه آماری شامل گردشگران و متخصصان با تجربه بازدید از جاذبه های شیراز بود. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته و نمونه گیری هدفمند جمع آوری شدند. یافته های پژوهش نشان دادند که رقابت سالم و تعامل بین شهری عوامل مهمی برای بهبود زیرساخت های گردشگری و جذب گردشگران هستند. احداث هتل های جدید، توسعه حمل ونقل عمومی و ارتقای خدمات گردشگری نتایج مستقیم این تعاملات بوده اند. با این حال، کمبود برنامه ریزی جامع، نبود زیرساخت های کافی و استفاده نادرست از ظرفیت های تاریخی و فرهنگی، چالش های اصلی شناسایی شدند. نتیجه گیری این است که همکاری بین دولت، مردم و شهرها در قالب دیپلماسی شهری، ابزاری مؤثر برای توسعه گردشگری و اقتصاد شهری است. تنوع در جاذبه ها، بهره گیری از فناوری های نوین و تقویت ارتباطات بین المللی می توانند جایگاه شیراز را به عنوان یک قطب گردشگری منطقه ای و بین المللی تثبیت کنند.