محسن نیازی

پیشینه و اهداف: کتاب درسی مبنا و منبع تمامی آزمون ها، امتحانات مدارس، سازمان ها و مراکز آموزش عالی و همینطور گزینش ها می باشد. محتوای کتب جامعه شناسی دبیرستان بیشتر برگرفته از ارزش های رسمی و آرمانی است تا واقعیت های روزمره. فرهنگ قومی، جنسیتی و دیجیتال (که در زندگی نوجوانان مهم است) تقریباً نادیده گرفته شده و کتاب دنیای واقعی نوجوانان امروز را بازنمایی نمی کند. می توان گفت که ما شاهد فاصله فرهنگی بین کتب جامعه شناسی رشته علوم انسانی دبیرستان و دانش آموزان هستیم. هدف این پژوهش تحلیل لایه های علی موثر بر فاصله فرهنگی دانش آموزان با کتب جامعه شناسی دبیرستان می باشد. روش ها : این تحقیق از نظر هدف کاربردی و راهبرد آن قیاسی است. در این پژوهش، با هدف تبیین فاصله فرهنگی دانش آموزان از سرفصل های کتب جامعه شناسی  رشته علوم انسانی دبیرستان (شامل: جامعه شناسی(1)، جامعه شناسی(2)، جامعه شناسی(3) ،  از رویکرد تحلیل علّی لایه ای عنایت الله استفاده شده است. جامعه آماری شامل 11 خبره جامعه شناسی است و نمونه گیری با روش گلوله برفی انجام شد. خبره هایی از رشته جامعه شناسی مورد مصاحبه قرار گرفتند و مجموعا با 11 مصاحبه به اشباع نظری رسیدیم. یافته ها: مقولات کلی 18 گانه در چهار لایه تحلیل (لیتانی، علل سیستمی، جهان بینی و استعاره ها و اسطوره ها)  بر اساس نظر خبرگان طبقه بندی شدند. نتیجه گیری: عوامل مؤثر بر فاصله فرهنگی دانش آموزان در چهار سطح تحلیل لایه ای اینگونه شناسایی شد: در سطح لیتانی: رواج سبک زندگی بی قید نسبت به تحصیل، تأثیر مخرب رسانه ها، نقش منفی خویشاوندان و دوستان، و ناتوانی در درک مطالب درسی. در سطح علل سیستمی: محتوای نامناسب کتب، معلمان فاقد تخصص جامعه شناسی، عدم بهره گیری از دیدگاه متخصصان، ضعف برنامه ریزی درسی، و کاهش جایگاه معلم. در سطح جهان بینی: بحران هویت نوجوانان، فقدان مهارت های اجتماعی، بی توجهی به سلایق نسل جدید، و دوگانگی در رفتار بزرگسالان. و در سطح استعاره ها و اسطوره ها: خردستیزی، سلطه گرایی فرهنگی، و فراموشی فلسفه علم.