محمدامین چهاردولی

پیشینه و اهداف: کتاب درسی مبنا و منبع تمامی آزمون ها، امتحانات مدارس، سازمان ها و مراکز آموزش عالی و همینطور گزینش ها می باشد. محتوای کتب جامعه شناسی دبیرستان بیشتر برگرفته از ارزش های رسمی و آرمانی است تا واقعیت های روزمره. فرهنگ قومی، جنسیتی و دیجیتال (که در زندگی نوجوانان مهم است) تقریباً نادیده گرفته شده و کتاب دنیای واقعی نوجوانان امروز را بازنمایی نمی کند. می توان گفت که ما شاهد فاصله فرهنگی بین کتب جامعه شناسی رشته علوم انسانی دبیرستان و دانش آموزان هستیم. هدف این پژوهش تحلیل لایه های علی موثر بر فاصله فرهنگی دانش آموزان با کتب جامعه شناسی دبیرستان می باشد. روش ها : این تحقیق از نظر هدف کاربردی و راهبرد آن قیاسی است. در این پژوهش، با هدف تبیین فاصله فرهنگی دانش آموزان از سرفصل های کتب جامعه شناسی  رشته علوم انسانی دبیرستان (شامل: جامعه شناسی(1)، جامعه شناسی(2)، جامعه شناسی(3) ،  از رویکرد تحلیل علّی لایه ای عنایت الله استفاده شده است. جامعه آماری شامل 11 خبره جامعه شناسی است و نمونه گیری با روش گلوله برفی انجام شد. خبره هایی از رشته جامعه شناسی مورد مصاحبه قرار گرفتند و مجموعا با 11 مصاحبه به اشباع نظری رسیدیم. یافته ها: مقولات کلی 18 گانه در چهار لایه تحلیل (لیتانی، علل سیستمی، جهان بینی و استعاره ها و اسطوره ها)  بر اساس نظر خبرگان طبقه بندی شدند. نتیجه گیری: عوامل مؤثر بر فاصله فرهنگی دانش آموزان در چهار سطح تحلیل لایه ای اینگونه شناسایی شد: در سطح لیتانی: رواج سبک زندگی بی قید نسبت به تحصیل، تأثیر مخرب رسانه ها، نقش منفی خویشاوندان و دوستان، و ناتوانی در درک مطالب درسی. در سطح علل سیستمی: محتوای نامناسب کتب، معلمان فاقد تخصص جامعه شناسی، عدم بهره گیری از دیدگاه متخصصان، ضعف برنامه ریزی درسی، و کاهش جایگاه معلم. در سطح جهان بینی: بحران هویت نوجوانان، فقدان مهارت های اجتماعی، بی توجهی به سلایق نسل جدید، و دوگانگی در رفتار بزرگسالان. و در سطح استعاره ها و اسطوره ها: خردستیزی، سلطه گرایی فرهنگی، و فراموشی فلسفه علم.

در این پژوهش ارتباط پزشک و بیمار را در عصر حاضر در روند عقلانی شدن جهان بررسی نموده ایم. ما از تعریف وبر از عقلانی شدن جهان شروع کردیم و در ادامه با انتقادات و بهره های هابرماس از نظریه وبر ادامه دادیم. هابرماس عقلانیت انتقادی را به عنوان سرمایه بشری در غالب مدرنیته اصیل در مقابل عقلانیت ابزاری به عنوان مدرنیته کژدیسه شده قرار می دهد و از استعمار جهان زیست به دست سیستم سخن می گوید. حال ما استعمار جهان زیست در رابطه پزشک و بیمار را در مصادیقی چون فرصت بیان احساسات در مدت زمان ویزیت بیمار و همچنین اعتماد در برخورد پزشک و بیمار و در آخر جایگاه بیمار در تصمیم گیری های پزشکی بررسی کرده ایم. و در ادامه به کالایی شدن و مصرف گرایی بازار سلامت در قالب اندیشه های مارکس و لوکاچ و گیدنز و وبلن پرداخته ایم. روش تحقیق این پژوهش به شکل اسنادی و با استفاده از مقالات ، کتاب ها و صفحات گسترده وب بوده است. نتایج حاصله در این پژوهش نشان می دهد فرآیند عقلانی شدن جهان به شکل عقلانیت ابزاری در قالب کنش ابزاری در ارتباطات بشری در هر سطحی نفوذ یافته و ارتباط پزشک و بیمار در این میانه مستثنی نیست. این ارتباط همواره با صفت های نیکو یاد شده است اما متاسفانه در عصر حاضر شاهد مشکلات عدیده ای در این ارتباط هستیم. مطالعه نظری این ارتباط قطعا در تصمیمی گیری ها در هر سطح و جایگاهی مفید خواهد بود.