تحلیل شِماتیک (طرح واره) نظام گفتمانی شوشی، تنشی و کنشی در قصه «علی میش زا» از معروفترین قصه های حماسیِ بختیاری(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
جستارهای زبانی دوره ۱۷ خرداد و تیر ۱۴۰۵ شماره ۲ (پیاپی ۹۲)
483 - 518
حوزههای تخصصی:
در این تحلیل، به بررسی نظام گفتمانی شوشی 1 ، تنشی 2 و کنشی 3 در قصه «علی میش زا»، یکی از معروفترین قصه های حماسی بختیاری، پرداخته می شود. هر کدام از این نظام ها دارای ویژگی ها و ساختار خاص خود هستند که تأثیر زیادی بر خَلق معنا و تجربیّات شخصیّت ها دارند. نظام گفتمانی شوشی به طور ویژه بر تأثیر احساسات و حالت های عاطفی شوش گران تمرکز دارد. این نظام با رویکردی غیرخطی و غیرمستقیم، به بررسی چگونگی شکل گیری معنا به واسطه تعامل شوش گران با محیط و عناصر اطراف آن ها می پردازد. در این راستا، دو زیربخش عمده، یعنی حسی- ادراکی و تنشی- عاطفی، به عنوان بخش های کلیدی این نظام معرفی شده اند. نظام گفتمانی کنشی در مقابل این نظام، بر کنش های فعال شخصیت ها تأکید دارد و به نوعی تعادل و ساختار روایت را برقرار می کند. کنشگرانی که در این نظام قرار دارند، با هدف های مشخصی اقدام می کنند و حرکات آن ها بر بستر اهداف و تعارضات درون روایت شکل می گیرد.مسئله اصلی در پژوهش حاضر، بررسی و تحلیل انتقال و عبور از نظام کنشی به نظام شوشی در قصه حماسی «علی میش زا» است. این پژوهش با به کارگیری رویکرد توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه ای انجام شده است. در این چارچوب نشانه- معنایی و با بهره گیری از الگوهای شوشی، کنشی و تنشی، پژوهش به تبیین موضوعات مربوط برای خواننده می پردازد. نتایج این مطالعه حاکی از این است که نظام گفتمانی این قصه فقط به کنش های شخصیت ها مربوط نمی شود و معنای متن از طریق ابعاد مختلف تعامل شوشگران و کنشگران با عناصر محیطی داستان تفسیر می شود.