مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی

مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی

مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی سال 5 بهار 1403 شماره 1 (مقاله علمی وزارت علوم)

مقالات

۱.

تحلیل عوامل مؤثر در برنامه ریزی فضایی حکمروایی زنجیره ارزش اقامتگاه های بوم گردی(مورد مطالعه: منطقه 9 آمایش سرزمین)(مقاله علمی وزارت علوم)

کلیدواژه‌ها: حکمروایی زنجیره ارزش بومگردی تکنیک آراس منطقه 9 آمایش سرزمین

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱ تعداد دانلود : ۲۱
بوم گردی ها به عنوان یک خرده مجموعه از توسعه پایدار نقش دارند، به گونه ای که علاوه بر حفاظت از محیط طبیعی سبب رعایت برابری، حفظ کیفیت محیط زیست، حفظ یکپارچگی و همبستگی اجتماعی بین جوامع می شوند. از این رو، تقویت سازوکارهای مشارکتی، هماهنگی، عدالت، یکپارچگی، امنیت میان ذی نفعان درونی و بیرونی در بستر فضایی در زنجیره ارزش بومگردی ها سبب تقویت برنامه ریزی فضایی حکمروایی زنجیره ارزش بومگردی ها و در نهایت پایداری مقاصد گردشگری می گردد. هدف از پژوهش حاضر، تبیین عوامل مهم در تحقق برنامه ریزی فضایی حکمروایی زنجیره ارزش اقامتگاه های بوم گردی در مناطق روستایی مورد مطالعه است که به شیوه توصیفی -پیمایشی انجام شده و بر پایه نظرخواهی از خبرگان، ذی نفعان و گردشگران زنجیره ارزش استوار است. جامعه آماری پژوهش(شامل 128 روستا دارای 189 اقامتگاه بوم گردی در منطقه 9 آمایش سرزمین (استانهای خراسان شمالی، رضوی و جنوبی)) می باشد. براساس روش تخمین شخصی، 20 درصد از حجم جامعه آماری مبنا قرار گرفت که در نهایت تعداد 26 روستا و 38 اقامتگاه بوم گردی تعیین گردید. تحلیل داده ها نیز با استفاده از نرم افزار SPSS وGIS  صورت گرفت. یافته های پژوهش بر اساس آزمون t با دو نمونه مستقل نشان داد که از دیدگاه پاسخگویان تفاوت میان عوامل موثر بر برنامه ریزی فضایی حکمروایی زنجیره ارزش اقامتگاه های بوم گردی وجود دارد، به طوریکه با توجه به تفاوت میانگین عوامل درونی و بیرونی، عوامل درونی با میانگین 2.90 از اهمیت بیشتری برخوردار است. همچنین در میان عوامل درونی و بیرونی به ترتیب بیشترین اهمیت مربوط به گویه های مشارکت پذیری حلقه های زنجیره ارزش و کارایی و اثربخشی خوشه های شبکه است. نتایج تکنیک آراس نیز نشان داد، روستاهای مورد مطالعه به لحاظ عوامل موثر بر برنامه ریزی فضایی حکمروایی زنجیره ارزش اقامتگاه های بوم گردی در منطقه با یکدیگر برابر نیستند.
۲.

ارزیابی مفهوم و نقش توسعه فرهنگی پایدار در فرآیند طراحی مکان شهری (مطالعه موردی: محدوده گنبد علویان، شهر همدان)(مقاله علمی وزارت علوم)

کلیدواژه‌ها: توسعه توسعه فرهنگی پایدار مکان طراحی مکان

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۰ تعداد دانلود : ۱۰
ما به سمت جامعه ای که واقعا پلورالیست است نگاه می کنیم، جایی که قدرت در میان گروه های اجتماعی بیش تر از امروز تقریبا در هر کشوری توزیع می شود، اما در آن جا که ارزش های مختلف و فرهنگ های مورد علاقه و گروه های مبتنی بر مکان، گروه های مستقر در یک عرصه عمومی به رسمیت شناخته شده و مذاکره می شوند. با توجه به تنوع اجتماعی کنونی در اکثر شهرها در سراسر جهان، مردم، مکان های عمومی با دیگران را از طیف وسیعی از زمینه های فرهنگی و شیوه های قومی به اشتراک می گذارند. بنابراین، هدف پژوهش تبیین مفهوم و نقش توسعه فرهنگی پایدار در فرآیند طراحی مکان شهری در محدوده گنبد علویان شهر همدان می باشد. این پژوهش در چارچوب استراتژی ترکیبی کمی و کیفی و به روش پیمایشی انجام گرفته است. علاوه بر این، این پژوهش توصیفی- تحلیلی و استنباطی می باشد که برای تجزیه و تحلیل اطلاعات در سطح توصیفی از ویژگی های دموگرافیکی، میانگین ، انحراف معیار، ماکزیمم و مینیمم نظرات و واریانس و برای بررسی صحت و صقم فرضیات پژوهش از آزمون کولموگروف اسمیرنوف و در سطح استنباطی نیز برای آزمون فرضیه ها از آزمون T تک نمونه ای، تکنیک ANP و فرمول پیشنهادی لین و همکاران استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش را شهروندان بالای 18 سال شهر همدان تشکیل داده اند. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 175 نفر برآورد شده است. روش نمونه گیری، نمونه گیری تصادفی و نمونه گیری معیار است. ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامه ساختاری و بسته در قالب مقیاس لیکرت (1- کاملا مخالف؛ 2- مخالف؛ 3- بی نظر؛ 4- موافق؛ 5- کاملا موافق) می باشد. معیارهای نه گانه به کار رفته در پژوهش در پرسش ها جای گرفت و همه پرسش ها در مقیاس پنج گزینه ای لیکرت تنظیم شدند. یافته های پژوهش به دست آمده از آزمون T تک نمونه ای حاکی از آن است که شاخص اجتماعی و فرهنگی، شاخص اقتصادی، شاخص ایمنی و امنیت، شاخص منظر شهری و زیبایی شناسی، شاخص حرکت و دسترسی، شاخص کاربری و فعالیت، شاخص فرم کالبدی، شاخص زیست محیطی و شاخص حس تعلق و مشارکت افراد برازش مناسبی با داده های مشاهده شده دارند و نتیجه، فرضیه یک، فرضیه دو و فرضیه سه با توجه به این که سطح اطمینان به دست آمده برای عوامل مورد اشاره مثبت است، می توان استنباط نمود که تمامی شاخص های ذکر شده در فرآیند طراحی مکان شهری موثر است. همچنین، یافته های پژوهش حاصل از نرم افزار ANP نشان داد که بین معیار ها و زیرمعیارهای مورد نظر در این پژوهش ارتباط معنادار و دو طرفه ای وجود دارد.
۳.

شناسایی و ارزیابی ژئومورفوسایت ها در راستای توسعه ژئوتوریسم (مطالعه موردی: روستای نیان)(مقاله علمی وزارت علوم)

کلیدواژه‌ها: ژئوتوریسم ژئومورفوسایت تحلیل سوات روستای نیان

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲ تعداد دانلود : ۲۰
روستای نیان در جنوب غرب استان کرمانشاه و در واحد شمال غرب زاگرس چین خورده دارای میراث ژئومورفولوژیکی بسیار غنی و متنوعی است و پتانسیل جذب گردشگر را دارا هست. بااین حال به دلیل کمبود ابزارهای توسعه ژئوتوریسم و عدم ثبت میراث ژئومورفولوژیکی، تعداد بازدیدکنندگان از این روستا همچنان محدود است. هدف از این پژوهش ایجاد یک سند برای ژئومورفوسایت های روستای نیان، حفاظت و ارتقا تنوع ژئومورفولوژیکی و زمین شناسی منحصربه فرد روستا و همچنین ارائه یک سند علمی برای مدیریت این میراث است که بر اساس آن بتوان سیاست ها و اقدامات حفاظت از این ژئومورفوسایت ها را پایه گذاری کرد. در این راستا با استفاده از مطالعات میدانی نقشه ژئومورفولوژی منطقه مورد مطالعه تهیه شد و با استفاده از ترکیبی از معیارهای مختلف ژئومورفوسایت های منطقه مورد بررسی قرار گرفت. یافته های پژوهش حاکی از وجود 51 ژئومورفوسایت بالقوه در منطقه می باشد که از میان آن ها 12 ژئومورفوسایت پتانسیل بالایی برای توسعه ژئوتوریسم دارند. نتایج نشان داد که منطقه موردمطالعه پتانسیل قابل توجهی برای توسعه ژئوتوریسم را دارا هست و ژئودایورسیتی می تواند به عنوان یک منبع مهم برای توسعه محلی و منطقه ای در نظر گرفته شود. اطلاعات جدید ارائه شده در این پژوهش در راستای توسعه فعالیت های ژئوتوریستی در روستای نیان دارای اهمیت بسیار است و می تواند به برنامه ریزان و مسئولین در تدوین برنامه های مناسب برای توسعه پایدار منطقه کمک کند.
۴.

تحلیل تأثیر تصویر ذهنی و کیفیت زیرساخت ها بر رقابت پذیری مقاصد گردشگری(مورد مطالعه: شهر گرگان)(مقاله علمی وزارت علوم)

کلیدواژه‌ها: تصویر ذهنی کیفیت زیرساخت های گردشگری رقابت پذیری مقصد شهر گرگان

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲ تعداد دانلود : ۱۳
برای دستیابی به بازاریابی موفق گردشگری و کسب جایگاه رقابتی ضروری است که برنامه ریزان گردشگری درک صحیح و روشنی از متغیرهای تاثیرگذار بر رقابت پذیری مقاصد گردشگری داشته باشند از این رو پژوهش حاضر با هدف تحلیل تاثیر تصویر ذهنی و کیفیت زیرساختها بر رقابت پذیری مقاصد گردشگری تدوین شده است. پژوهش حاضرازنظر هدف، کاربردی و ازنظر روش توصیفی- تحلیلی است. برای جمع آوری اطلاعات از ابزار پرسشنامه استفاده شده است. ابزار گرداوری داده ها پرسشنامه بود. جامعه آماری پژوهش را گردشگران ورودی به شهر گرگان تشکیل می داد. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 384 نفر برآورد گردید. در این پژوهش به منظور تجزیه و تحلیل داده های پژوهش از نرم افزارهای SPSS و pls استفاده شده است. یافته های حاصل از این پژوهش نشان داد که کیفیت زیرساخت های گردشگری بر رقابت پذیری مقاصد گردشگری و تصویر ذهنی از مقصد گردشگری تاثیر مثبت و معناداری دارد. همچنین یافته ها نشان داد که تصویر ذهنی از مقاصد گردشگری بر رقابت پذیری مقاصد گردشگری تاثیر مثبت و معناداری دارد. با توجه به مقدار ضریب مسیر بدست آمده میزان تاثیر کیفیت زیرساخت های گردشگری و تصویرذهنی از مقصد بر رقابت پذیری مقاصد گردشگری در حد متوسط ارزیابی شد. با توجه به یافته های پژوهش اینگونه می توان نتیجه گیری کرد که مقاصد گردشگری و در این میان شهر گرگان در راستای ارتقای سطح رقابت پذیری خود در میان دیگر مقاصد لازم است نسبت به توسعه و بهبود زیرساخت های گردشگری اقدامات لازم را انجام داده تا از این طریق ضمن ایجاد تصویر ذهنی مثبت در میان گردشگران ورودی به این شهر زمینه برای رقابت پذیری با دیگر مقاصد گردشگری نیز فراهم گردد.
۵.

ارزیابی حکمروایی شهری پایدار در شهرهای کوچک مرزی(مطالعه موردی: شهر سردشت)(مقاله علمی وزارت علوم)

کلیدواژه‌ها: توسعه پایدار حکمروایی شهری شهر مرزی سردشت آینده پژوهی

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۹ تعداد دانلود : ۱۴
در حکمروایی مدرن، تغییر از ساختارهای مرکزی و سلسله مراتبی به سمت رویکردهای مشارکتی با سازمان های اجتماعی و نهادهای غیردولتی، که به توسعه پایدار شهری کمک می کنند، اهمیت دارد. در تحقیق حاضر، حکمروایی شهری به عنوان یکی از راهبردهای اساسی برای دستیابی به توسعه پایدار در شهر مرزی سردشت مورد بررسی قرار گرفته است. رویکرد جمع آوری داده ها، تعاملی و متمرکز بر دانش فنی، و استفاده از روش های تحلیلی، به کار رفته است. یافته های تحقیق به سه بخش تقسیم می شود: ابتدا شناسایی عوامل موثر در حکمروایی بر توسعه پایدار شهری با در نظر گرفتن 12 متغیر، سپس بررسی نقش این متغیرها در تحقق توسعه پایدار شهری از طریق روش تحلیل اثرات متقاطع، و در نهایت شناسایی پیشران های کلیدی تحقق پذیری توسعه پایدار با استفاده از روش دلفی آنی و اولویت بندی آن ها بر اساس اهمیت و عدم قطعیت. نتایج نشان می دهند که پنج متغیر اصلی شامل تشویق و ترغیب شهروندان به مشارکت، هماهنگی میان نهادهای شهری برای حل مسائل و اجرای پروژه ها، برگزاری جلسات عمومی جهت تبیین اقدامات عمومی، همسوسازی بین سازمان های شهری مختلف در اداره شهر، و ارتباط مدیران شهری با نهادهای علمی و دانشگاهی به عنوان موثرترین متغیرهای تأثیرگذار بر روند توسعه پایدار در منطقه مرزی سردشت شناخته شده اند. تحلیل سناریوهای توسعه پایدار در چارچوب حکمروایی شهری نشان می دهد که احتمال وقوع وضعیت های بحرانی در آینده توسعه پایدار در شهر مرزی سردشت بیشتر است.
۶.

گردشگری کوهستانی در کانون نابهنجاری های وندالیسم(مورد مطالعه: ناحیه کوهستانی رضوانشهر)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:

کلیدواژه‌ها: گردشگری کوهستانی وندالیسم رضوانشهر

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۶ تعداد دانلود : ۱۵
پژوهش حاضر با هدف بررسی گردشگری کوهستانی در کانون نابهنجاری های وندالیسم در ناحیه کوهستانی رضوانشهر انجام شده است. در این راستا، از نظر هدف، کاربردی و دارای ماهیت تفسیری و تحلیلی بوده  و از لحاظ روش در گروه پژوهش های کیفی و کمی قرار دارد. به منظور تجزیه و تحلیل اطلاعات از روش گراندد تئوری و نرم افزار (SPSS)،استفاده شده است. نتایج نشان داد، مقولاتی از جمله: تهاجم فرهنگی، تحمیل هزینه های مادی و غیرمادی بر مقصد گردشگری، ناکامی اجتماعی در بین جامعه میزبان، تخریب آینده گردشگری کوهستان رضوانشهر، تنزل در کیفیت گردشگری، مضیقه گذاشتن جامعه میزبان در مسیر نیل به توسعه پایدار و همه جانبه، کاهش رفاه و آسایش جامعه میزبان و گردشگران متعهد، تضعیف احساس امنیت در مقاصد گردشگری و در نهایت خسارت به محیط زیست به عنوان پیامدهای منفی وندالیسم در گردشگری کوهستان رضوانشهر شناسایی شدند. سپس راهکارهایی از جمله: آموزش و تبلیغ، تاب آوری اجتماعی جامعه میزبان، بهره گیری از تجربیات سایر کشورهای همسو، مشارکت و همراهی مردم برای حفاظت از جاذبه های کوهستان، مدیریت یکپارچه و منسجم، ریشه یابی رفتارهای وندالیستی، نظارت، اقدامات روانشناختی و تدوین سند ضوابط گردشگری در مقاصد کوهستانی به منظور کاهش پدیده وندالیسم در گردشگری کوهستان رضوانشهر پیشنهاد شد، و سپس بر اساس نتایج آزمون رگرسیون ارتباط معناداری بین راهکارهای مطرح شده و پدیده وندالیسم حاکم است و بر اساس نتایج تحلیل مسیر، راهکار اقدامات روانشناختی با اثر مستقیم بیشتر و بهره گیری از تجربیات سایر کشورهای همسو کمترین میزان اثر مستقیم را در کاهش این پدیده در نواحی کوهستانی رضوانشهر دارد
۷.

تحلیل و تبیین ارتباط بین قابلیت های مکان سوم در زیست پذیری شهری (مطالعه موردی: منطقه 6 کلانشهر تهران)(مقاله علمی وزارت علوم)

کلیدواژه‌ها: قابلیت محیط زیست پذیری مکان سوم نشاط تهران

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۱ تعداد دانلود : ۱۵
مکان های سوم از طریق فراهم کردن شرایط مسکن مناسب، دسترسی به منابع، امکانات اجتماعی و فرهنگی، زیرساخت های پایدار و تعاملات اجتماعی، نقش مهمی در ارتقای زیست پذیری اجتماعی ایفا می کنند. این مکان ها به افراد امکان می دهند در محیطی مناسب و پایدار زندگی کنند و بهبود کیفیت زندگی و رفاه اجتماعی را تحقق بخشند. هدف این پژوهش، بررسی و تبیین قابلیت های مکان های سوم در افزایش زیست پذیری اجتماعی در شهر تهران است. ماهیت تحقیق از لحاظ هدف، کاربری و روش آن توصیفی - تحلیلی است. برای تجزیه و تحلیل یافته ها از مدل معادلات ساختاری ایموس (AMOS) استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که قابلیت های مکان های سوم، از جمله مکان های عمومی و جذاب، عرصه های عمومی شهری، تغییر ساختارهای اجتماعی مکان ها، مکان های شاد و سرزنده در شهر، استناد به ارزش های فرهنگی و اجتماعی، و توسعه پایداری انسانی، بهبود زیست پذیری اجتماعی را تسهیل می کنند. اثرگذاری قابلیت های مکان سوم با بارعاملی 0.87 نشان می دهد که این قابلیت ها دارای تأثیر مثبت و مطلوبی در فعالیت ها و زیست پذیری اجتماعی مکان ها و فضاهای زیست هستند. همچنین  این نتایج نشان می دهد که وجود مکان های سوم و قابلیت های مرتبط با آنها می تواند منجر به بهبود زیست پذیری اجتماعی، ارتقای کیفیت زندگی و رفاه اجتماعی شهروندان شود.
۸.

ارزیابی و مقایسه فشارها و تهدیدات مناطق حفاظت شده کوهستانی استان لرستان(مقاله علمی وزارت علوم)

کلیدواژه‌ها: مناطق حفاظت شده فشار و تهدید ارزیابی اثربخشی مدیریت RAPPAM

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۷ تعداد دانلود : ۱۰
با افزایش درک وسعت تهدیدات مناطق حفاظت شده، تلاش ها در جهت نظارت بر اثربخشی مدیریت مناطق حفاظت شده افزایش یافته است. از ابزارهای معرفی شده به منظور بررسی فشارها و تهدیدات مناطق می توان به ابزار RAPPAM اشاره نمود که بر مبنای فرایند پرسش نامه ای تنظیم شده است و پارامترهای شدت اثر، گستردگی اثر و تداوم اثر برای هر یک از عوامل فشار تهدید تعیین می شود. در راستای انجام پژوهش حاضر با روش شناسی RAPPAM در ابتدا عوامل فشار و تهدید مناطق حفاظت شده سفیدکوه، اشترانکوه و پناهگاه حیات وحش سمندر لرستانی، شناسایی و توسط کارشناسان امتیازدهی شدند. در ادامه از طریق مصاحبه شفاهی از اساتید، کارشناسان، مدیران و محیط بانان ۱۶، 25 و 11 عامل فشار و تهدید به ترتیب در مناطق حفاظت شده اشترانکوه، سفیدکوه و پناهگاه حیات وحش سمندر لرستانی مشخص شد. سپس 30 پرسش نامه به محیط بانان تحویل و نتایج اخذ گردید. طبق نتایج حاصله، در منطقه حفاظت شده اشترانکوه عامل شکار غیرمجاز دارای بیشترین میانگین درجه فشار و تهدید (07/35) و عدم تعیین و تکلیف زمین های کشاورزی دارای کمترین میانگین درجه فشار و تهدید (03/18) بود. در منطقه حفاظت شده سفیدکوه، عامل خشکسالی و تغییر اقلیم دارای بیشترین میانگین درجه فشار و تهدید (89/45) و عامل تأمین علوفه در فصل زمستان برای حیات وحش دارای کم ترین میانگین درجه فشار و تهدید (96/12) بوده است. در پناهگاه حیات وحش سمندر لرستانی، خشکسالی و تغییر اقلیم با 89/43 درجه بیشترین و بیماری ها و انگل ها با 42/16 درجه کم ترین میانگین درجه فشار و تهدید را دارا می باشند. منطقه حفاظت شده سفیدکوه با 25 عامل فشار و تهدید مستلزم بازنگری مدیریتی است. پیشنهاد می شود با زون بندی منطقه و اعمال حفاظت بر زون های حیاتی، رفع عوامل تهدید و آموزش جوامع محلی منطقه را از فشار بحرانی خارج نمود.
۹.

شبیه سازی و پیش بینی امواج گرمایی آینده ایران بر پایه مدل های گردش عمومی جو(مقاله علمی وزارت علوم)

کلیدواژه‌ها: امواج گرمایی ایران مدل های گردش عمومی جو مدل CanESM2 مدل SDSM

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۴ تعداد دانلود : ۲۱
در قرن بیست ویکم، تغییر اقلیم به خصوص تغییر در مقادیر حدی عناصر اقلیمی به عنوان یک تهدید بزرگ برای جوامع بشری و محیط طبیعی مطرح است. هدف اصلی پژوهش حاضر، شبیه سازی و پیش بینی امواج گرمایی ایران بر پایه مدل های گردش عمومی است. برای شناسایی امواج گرمایی، از «شاخص روزانه بزرگی موج گرما» (HWMId) بر پایه دماهای حداکثر روزانه 44 ایستگاه سینوپتیک کشور در یک دوره 31 ساله (1985 تا 2015) استفاده شده است. همچنین برای پیش بینی امواج گرمایی آینده کشور با این شاخص بین سال های 2015 تا 2045، داده های مدل CanESM2 تحت سناریوی RCP4.5 توسط مدل SDSM ریزمقیاس نمایی شده است. نتایج تحقیق نشان داد که در مجموع، انطباق مناسبی بین نقشه های دیدبانی و شبیه سازی شده وجود دارد. میانگین فراوانی امواج پیش بینی شده سالانه در مناطق مختلف کشور بین 2 تا 12 رخداد است که هسته بیشینه آنها بر روی ایستگاه های شیراز، شهرکرد و امیدیه قرار می گیرد. بیشترین و بزرگ ترین امواج گرمایی در آینده ابتدا برای فصل تابستان و سپس با فاصله برای فصول زمستان و بهار پیش بینی می شود. الگوهای متفاوتی از توزیع مکانی امواج گرمایی پیش بینی شده در ایران مشاهده می شود. در فصول بهار و تابستان، و همچنین در مقیاس سالانه، بیشینه «بزرگی» و «تعداد» امواج گرمایی شبیه سازی شده، بر روی جنوب غرب و نیمه غربی ایران و ایستگاه گرگان متمرکز است. در فصل پاییز مرکز بیشینه بر روی مناطق داخلی ایران قرار می گیرد و به صورت یک بیضی از شمال غرب تا جنوب شرق کشور کشیده می شود. از نظر ارتباط با عوامل جغرافیایی، در فصل تابستان با حرکت به عرض های جغرافیایی بالاتر و در فصل بهار با حرکت به سمت شرق کشور، شاهد کاهش معنی دار امواج گرمایی هستیم. تعداد و بزرگی امواج گرمایی کشور در مقیاس های سالانه و فصلی تا سال 2045 افزایش می یابد که بیشترین نرخ افزایشی متعلق به فصل تابستان است. بیشترین تعداد امواج گرمایی برای سال 2043 با 5/10 واقعه پیش بینی شده است.
۱۰.

ارزیابی پایداری سکونتگاه های روستایی کوهستانی بخش اسالم شهرستان تالش(مقاله علمی وزارت علوم)

کلیدواژه‌ها: ناپایداری سکونتگاه های روستایی بخش اسالم عرصه های کوهستانی عرصه جلگه ای

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳ تعداد دانلود : ۱۲
علیرغم قدمت استقرار جمعیت در کوهستان ها, سکونتگاه های روستایی این عرصه در بسیاری از مناطق دچار کاهش جمعیت شده و یا خالی از سکنه می گردند. درنتیجه, بررسی علل ناپایداری روستاهای کوهستانی برای برنامه ریزان آمایش سرزمین بسیار حائز اهمیت است. ازاین رو, هدف اصلی تحقیق درک چگونگی و علل ناپایداری سکونتگاه های روستایی بخش اسالم شهرستان تالش, تحولات و تغییرات جمعیت و توزیع جغرافیایی آنها است که علیرغم ویژگی های طبیعی و اجتماعی- اقتصادی مساعد, طی دو دهه ی اخیر با کاهش جمعیت روبرو بوده اند. روش تحقیق مبتنی بر ابزارهای تحلیل فضایی سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) است که بوسیله آن متغیرهای تاثیرگذار در پایداری یا ناپایداری روستاها در محدوده تحقیق را بصورت لایه های مکانی در آورده و با نقشه های موضوعی, نحوه استقرار روستاها را نسبت به حریم هر یک از 7 متغیر ارتفاع, آب و هوا, قابلیت اراضی, شیب, فاصله از گسل, فاصله از رودها و فاصله از راه ها تبیین می کند و سرانجام از تلفیق حریم های متغیرها به ایجاد یک نقشه رستری تلفیقی در نرم افزار ArcMap می پردازد. تا بدین وسیله محدوده های پایدار و ناپایدار قلمرو تحقیق, بویژه عرصه کوهستانی آن مشخص شود. یافته های تحقیق نشان می دهد که علیرغم وجود آب و هوای معتدل, منابع آب فراوان و خاک حاصلخیز که زمینه پویایی روستاها را فراهم می آورد. روستاهای کوهستانی نسبت به  سکونتگاه های جلگه ای ,دره ای و کوهپایه ای, دچار  ناپایداری شده اند. بنابراین پیشنهاد می شود که با در نظر گرفتن تنگناهای گوناگون اکولوژیکی و کالبدی- فضایی و توانمندی ها و ظرفیت های ناحیه, عرصه های پایدار کوهستانی شناسایی شده و با تقویت زیرساخت های لازم زمینه تثبیت جمعیت و استقرار سکونتگاه های پایدار در آنها فراهم شود.
۱۱.

تأثیر ژئومارکتینگ بر جذب ژئوتوریست با نقش میانجی تصویر برند مقصد(مورد مطالعه: لرستان)(مقاله علمی وزارت علوم)

کلیدواژه‌ها: ژئومارکتینگ ژئوتوریست تصویر برند مقصد بازاریابی گردشگری گردشگری لرستان

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۲ تعداد دانلود : ۱۹
در شرایط کنونی با توجه به رشد فناوری های نوین، بسیاری از کشورهای جهان از این فناوری ها به عنوان یک راهکار مناسب در رشد گردشگری خود استفاده نموده اند که یکی از این موارد ژئومارکتینگ و شناسایی گردشگران و ترغیب آنها به بازدید از مکان های گردشگری می باشد. هدف از پژوهش حاضر بررسی تاثیر ژئومارکتینگ بر جذب ژئوتوریست با نقش میانجی تصویر برند مقصد در آبشارهای لرستان می باشد. تحقیق حاضر از نظر روش توصیفی- تحلیلی و از نظر هدف، کاربردی-توسعه ای است. جامعه آماری پژوهش مشتمل بر متخصصان، مدیران، کارشناسان و اساتید حوزه بازاریابی، گردشگری و ژئوتوریسم در استان لرستان به تعداد 134 نفر می باشند که حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران و به صورت تصادفی طبقه ای به تعداد 100 نفر انتخاب شدند. پرسشنامه طراحی شده در سه قسمت پرسشنامه ژئومارکتینگ، جذب ژئوتوریست و تصویر برند مقصد مجموعا به تعداد 39 سؤال می باشد. روایی پرسشنامه به شیوه صوری بوده که به تایید کارشناسان و اساتید رسیده و پایایی آن نیز بر اساس آلفای کرونباخ به میزان 84/0 مورد تایید واقع شده است. تجزیه و تحلیل داده ها بر اساس تحلیل معادلات ساختاری در نرم افزار Smart PLS صورت پذیرفته است. نتایج نشان داد که به طور کلی ژئومارکتینگ بر جذب ژئوتوریست با نقش میانجی تصویر برند مقصد در آبشارهای لرستان تاثیر داشته است. در این میان ژئومارکتینگ بر جذب ژئوتوریست با ضریب مسیر 0.43، ژئومارکتینگ بر تصویر مقصد برند با ضریب مسیر 0.72 و تصویر برند مقصد بر جذب ژئوتوریست با ضریب مسیر 0.30 تاثیرگذار بوده است. بر این اساس تاثیر ژئومارکتینگ بر تصویر برند مقصد دارای بالاترین اثرگذاری و تاثیر تصویر برند مقصد بر جذب ژئوتوریست دارای کمترین میزان اثرگذاری می باشد.
۱۲.

تحلیل ساختاری شاخص های الگوی تاب آوری شهرهای جدید با تأکید بر پایداری (مورد مطالعه: شهر جدید سهند)(مقاله علمی وزارت علوم)

کلیدواژه‌ها: شهرهای جدید تحلیل ساختاری شاخص های تاب آوری پایداری شهر جدید سهند

حوزه‌های تخصصی:
تعداد بازدید : ۱۳ تعداد دانلود : ۱۷
هدف اصلی پژوهش حاضر تحلیل ساختاری شاخص های الگوی تاب آوری شهرجدید سهند با تأکید بر پایداری می باشد. برای وصول بدین هدف از مطالعات توصیفی-تحلیلی، اسنادی و پرسشنامه(استفاده از نظر خبرگان و متخصصین) و تحلیلهای ساختاری در محیط نرم افزاری استفاده شد. این مقاله ازلحاظ هدف، توسعه ای-کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی-تحلیلی است. در تحقیق حاضر نخست مروری بر ادبیات نظری انجام شده و در مرحله بعد با روش دلفی و نظرخواهی تعداد 25 نفر ازخبرگان و متخصصین، مهمترین متغیرها، استخراج شد. محاسبات مربوط به ماتریس مستقیم و غیرمستقیم متغیرها، از طریق نرم افزار میک مک انجام شد. هشتاد و چهار متغیر در 9 بعد حوزه/زمینه(حوزه کالبدی-فضایی شهر، حوزه دسترسی و زیرساختی، حوزه اجتماعی شهر، حوزه اقتصاد شهری، حوزه زیست محیطی، حوزه برنامه ریزی، مدیریتی و نهادی شهری، حوزه سیاست، حکمرانی و حکمروائی شهری، حوزه امنیت شهر، حوزه شرایط روانی شهروندان) تعیین شد. یافته ها نشان داد که بیشترین تأثیرگذاری در بین متغیرها به ترتیب مربوط به «کیفیت بناهای شهری»، «عمر بنا (سال)»، «میزان تورم»، «فاصله از کانون های خطر»، «کیفیت زیرساخت ها و بناهای شهری»، «شبکه معابرو معابر دسترسی (کمی و کیفیت معابر)»، «میزان آگاهی و دانش شهروندان از بحران ها»، «فاصله از گسل و مخاطرات محیطی (سیل، زلزله و...)»، «سلامت جسمی و روانی شهروندان»، «مدیریت یکپارچه»، «قانون مداری در نهادهای عمومی شهر»می باشد. هم چنین، تحلیل اثر وابستگی و تاثیرگذاری مستقیم متغیر های تاب آوری در شهر جدید سهند با در نظر گرفتن قوی ترین اثرات مستقیم بین متغیر ها نشان داد متغیرهای تأثیرگذار، بر تعداد زیادی از متغیرها تأثیر نداشته در عین حال، تعداد متغیرهایی که از تعداد زیادی متغیر تأثیر می پذیرند، بسیار زیاد می باشد. حاکمیت چنین شرایطی و هم چنین، کمبود متغیرهای کلیدی و استراتژیک تأثیرگذار در تاب آوری شهر جدید سهند نشان می دهد آینده ی تاب آوری شهر جدید سهند، ناپایدار خواهد بود.

آرشیو

آرشیو شماره‌ها:
۲۲