روند پژوهش مدیریت داده های پژوهشی در حوزه علوم پزشکی(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
هدف: هدف از این پژوهش، تحلیل روند پژوهش های حوزه «مدیریت داده های پژوهشی» (RDM) در قلمرو علوم پزشکی است.
روش شناسی: این پژوهش از نوع کاربردی بوده و با رویکرد علم سنجی انجام شده است. جامعه آماری شامل کلیه پژوهش های انجام شده در زمینه مدیریت داده های پژوهشی در علوم پزشکی است که طی بازه زمانی ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۳ در پایگاه های استنادی کلاریویت آنالیتیکس (وب آو ساینس) و اسکوپوس نمایه شده اند. پس از حذف رکوردهای تکراری بین دو پایگاه، ۱۳,۹۷۸ مطالعه جهت تحلیل انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها در این مطالعه روش فیش برداری (اسنادی) بوده و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارهای ساینتوپای (Scientopy)، اکسل و پایتون صورت گرفته است.
یافته ها: یافته ها حاکی از رشد چشمگیر تعداد مقالات در پایگاه های کلاریویت آنالیتیکس و اسکوپوس در بازه زمانی مورد مطالعه است. میانگین رشد تولید مقاله در هر دوره نشان دهنده افزایش تقریبی ۶۰ درصدی تولیدات علمی نسبت به دوره پیشین است و در هیچ دوره ای رشد منفی مشاهده نشد. کشورهای ایالات متحده آمریکا، بریتانیا و آلمان رتبه های اول تا سوم تولیدات علمی در زمینه مدیریت داده های پژوهشی در پزشکی را به خود اختصاص داده اند و پس از آن ها کشورهای ایتالیا، فرانسه و کانادا قرار دارند. در این میان، ایران رتبه هفدهم را کسب کرده و جایگاه چین نیز از سال ۲۰۲۰ بهبود قابل توجهی یافته است. همچنین، کلیدواژه «مدیریت داده» همواره پرتکرارترین واژه بوده است؛ با این حال، کلیدواژه های مرتبط با «هوش مصنوعی» در سال های اخیر رشد قابل توجهی داشته اند. افزون بر این، با توسعه فناوری ها، موضوعات جدیدی وارد این حوزه مطالعاتی شده اند؛ به طوری که در سال های اخیر «علم باز» و «بلاک چین» نیز به اصطلاحات پرکاربرد در حوزه مدیریت داده های پژوهشی پزشکی تبدیل شده اند.
نتیجه گیری: این پژوهش نشان داد که به دلیل رشد سریع فناوری های دیجیتال و پیچیدگی روزافزون داده های پزشکی، نیاز به سیستم های پیشرفته تر جهت ذخیره سازی، تحلیل و تبادل داده ها بیش از پیش احساس می شود. پژوهش های آتی باید بر توسعه فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی برای تحلیل داده ها و همچنین استانداردسازی جهانی فرآیندهای مدیریت داده تمرکز نمایند.