بررسی عوامل تأثیرگذار بر وقوع و تشدید بحران های اقتصادی در فضای جغرافیایی ایران(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
پژوهشنامه کلام سال ۱۲ پاییز و زمستان ۱۴۰۳ شماره ۲
207 - 234
حوزههای تخصصی:
روند تحولات اقتصادی به دور از روندهای اجتماعی، سیاسی و ساختار روابط قدرت قابل تحلیل نیست. به همین علت این پژوهش سعی دارد، عوامل تاثیرگذار بر وقوع بحرانهای اقتصادی ایران را بررسی نماید. پژوهش حاضر از نوع کاربردی است که به روش توصیفی و تحلیلی انجام شده است. با استفاده از راهبرد نظریه زمینه ای و با شیوه های مصاحبه عمیق، معیارها و زیرمعیارهای موثر بر بحران های اقتصادی در ایران توسط 14 نفر از اقتصاددانان مورد ارزیابی و تحلیل قرار گرفت. سپس وزن دهی به معیارها و زیرمعیارها با استفاده از تکنیک دلفی توسط 30 نفر از متخصصین و خبرگان حوزه اقتصاد صورت گرفت. در نهایت با استفاده از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی فازی چانگ (FAHPCHANG) ارزیابی و تحیل معیارها و زیرمعیارها صورت گرفت. طبق یافته های تحقیق، معیار شوک های بین الملی با وزن 541/0 بیشترین تاثیر و معیار کاهش در ارزش های اخلاقی، فرهنگی و سرمایه اجتماعی با وزن 005/0 کمترین تاثیر را بر وقوع و تشدید بحران های اقتصادی در ایران دارند. همچنین از بین زیرمعارها نیز زیرمعیار نوسانات نرخ ارز با وزن 339/0 بیشترین تاثیر را بر وقوع بحران های اقتصادی در ایران داشته است. نتایج تحقیق حاکی از آنست که هرچند معیار شوک های بین المللی رتبه اول را در بین معیارهای موثر بر وقوع بحران های اقتصادی کسب نموده است اما وزن زیرمعیارهای مربوط به نقش دولت در اقتصاد (بدهی دولت به بانک مرکزی و سایر بانک ها با وزن 2985/0 و اقتصاد دولتی با وزن 2909/0) نشان می دهد که این معیار نیز نقش مهمی بر وقوع بحران های اقتصادی در ایران داشته است.