محمدحسن حسینی

هدف: پژوهش حاضر باهدف آسیب شناسی مشاوره خانواده در ایران و شناسایی نقاط ضعف نظری، عملی و ساختاری انجام شد و درصدد ارائه تصویری جامع از وضعیت موجود و زمینه سازی برای بهبود کیفیت خدمات مشاوره ای است. روش: پژوهش حاضر با روش تحلیل محتوای کیفی شی یه و شانون (2005) انجام شد. جامعه هدف شامل اساتید متخصص در حوزه مشاوره خانواده و فارغ التحصیلان دکتری روان شناسی و مشاوره بود که داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با 9 نفر از ایشان که به صورت هدفمند انتخاب شدند، گردآوری شد. واحد تحلیل، مضمون بود که تحلیل داده ها با رمزگذاری باز، محوری و گزینشی انجام شد. یافته ها: یافته ها نشان داد که مراکز مشاوره خانواده در ایران با چالش هایی مانند عدم تناسب نظریه ها و رویکردهای درمانی با فرهنگ ایرانی- اسلامی، کمبود صلاحیت علمی و اخلاقی برخی مشاوران، ضعف در نظارت و ارزیابی مراکز و عدم فرهنگ سازی برای مراجعه به مشاوره مواجه است . استفاده محدود از ارزش های دینی و معنوی در فرآیند درمان و تمرکز زیاد بر نظریه های وارداتی از دیگر نقاط ضعف شناسایی شده بودند. همچنین، عواملی مانند هزینه های بالای خدمات، عدم حمایت بیمه ای و نگرش های منفی فرهنگی از دیگر موانع مراجعه به این مراکز بودند. نتایج: نتایج پژوهش حاضر می تواند به بهبود سیاست گذاری و ارتقای کارایی و اثربخشی مشاوره خانواده در ایران کمک کند.

این پژوهش با هدف طراحی و تبیین ابعاد الگوی توانمندسازی روان شناختی جامع ه نگر بر اساس قرآن کریم و با روش تحلیل محتوای کیفی با رویکرد استقرایی انجام شد. پس از تحلیل کیفی داده ها، ابعاد و مؤلفه ها در قالب چهار بعد «منابع»، «زمینه ها»، «مؤلفه ها» و «پیامدها» سازماندهی گردید. منابع توانمندسازی به دو دسته پایدار و ناپایدار تقسیم شدند. زیرمقوله های منابع پایدار، خدای متعال منبع توانمندی، منحصر بودن منبع توانمندسازی در خدای متعال، نامحدود بودن منبع توانمندی های الهی، خواست و اراده الهی، منشأ تمامی توانمندی ها و زیرمقوله های منابع ناپایدار، محدودیت و نقصان توانمندی های مادی و دنیوی، بی ثباتی و زوال پذیری توانمندی های غیر الهی و نافرجام بودن توانمندی های ناپایدار بود. زمینه ها در سه بخش عوامل زمینه ساز شامل آگاهی به صفات خدا، درک هدف و معنای زندگی، بافتارشناسی، شناخت خود و ظرفیت های انسان؛ عوامل تسهیل گر شامل ارتباط با خدا و مهارت های فردی و اجتماعی؛ و عوامل تداوم بخش شامل پایداری در ارتباط با خدا، انسجام اجتماعی و اجرای عدالت بودند. مؤلفه ها نیز شامل احساس شایستگی، کنترل و تسلط، خودکارآمدی، تأثیر، تعاملات اجتماعی مثبت، پایداری در مسیر تعالی، خردمندی، نیروی محرک روانی - معنوی، قدرت بخشی الهی و مسئولیت پذیری می باشند. پیامدها نیز به دو دسته فردی شامل تقوا، رضایت الهی، سبقت در کار خیر، حکمت و علم، تواضع، احساس قدرت، احساس کنترل، نشاط؛ و اجتماعی شامل مشارکت فعال در تغییر جامعه، رهبری و هدایت جامعه، جاذبه، رفتار حمایتی، توانمند شدن در حکومت داری، حیات طیبه، مشارکت اجتماعی، زیست مؤمنانه، اجرای عدالت، عدالت گستری، امانت داری و وفای به عهد، مسئولیت اجتماعی است. موانع فردی شامل غفلت از یاد خدا، ولایت شیطان، ضعف در ایمان، دوستی با شیطان، وابستگی به دنیا، فریفته شدن به وعده های شیطان، ناامیدی از رحمت الهی، شرک به خدا، جهل و ظلم و ترجیح دنیا بر آخرت است. موانع اجتماعی نیز شامل تکبر، فساد اجتماعی، نزاع و تفرقه است.

هدف پژوهش حاضر، تبیین مدل مفهومی معنای زندگی براساس آیات قرآن کریم و بررسی میزان روایی آن بود. برای این منظور، مفاهیم و گزاره های مرتبط با معنای زندگی با استفاده از دو راهبرد "جست و جوی واژگانی" و "متن خوانی باز" از قرآن کریم گردآوری و با استفاده از روش تحلیل کیفی محتوای متون دینی (شجاعی، 1399الف) مورد بررسی قرار گرفت. سپس برای حصول اطمینان از تطابق آن ها با محتوای متون دینی از یک سو و کاربرد آن در حوزه روان شناسی از سوی دیگر، اعتبار یافته ها با استفاده از ارزیابی نظرات متخصصان به وسیله 8 کارشناس با محاسبه شاخص روایی محتوا (CVI) و نسبت روایی محتوا (CVR) مورد بررسی قرار گرفت. پس از بررسی گزاره های قرآنی، هفت مولفه به دست آمد که شامل: خدا به عنوان مبدأ و مقصد هستی، هدفمندی خلقت، مسیر زندگی یگانه، ناپایداری زندگی دنیا، آسیب پذیری زندگی دنیا، گریز ناپذیری مرگ و زندگی جاودانه آخرت بود. سپس مدل مفهومی معنای زندگی براساس آیات قرآن استخراج گردید. براساس مدل مفهومی، این جهان دارای مبدأ و مقصدی است و همه موجودات تکوینا به سمت مقصد در حرکتند. هدف نهایی زندگی، رسیدن به زندگی سعادتمند اخروی است و راه رسیدن به این هدف، مسیر یگانه و صراط مستقیم است.

هدف از پژوهش حاضر تبیین الگو اثر بخشی مدیریت اماکن قدیمی ورزشی در کلان شهرهای منتخب کشور با رویکرد تئوری داده بنیاد می باشد. در این راستا به ارائه مبانی نظری و پیشینه تحقیق در زمینه عوامل نهادی، عوامل ساختاری، عوامل محتوایی و عوامل زمینه ای با رویکرد مدیریت اماکن قدیمی ورزشی پرداخته شد. روش تحقیق پژوهش از نوع کیفی و با استفاده از رویکرد تئوری داده بنیاد است. جامعه آماری در بخش کیفی شامل خبرگان حوزه ی مدیریت ورزشی و مدیران و کارکنان مجموعه های ورزشی باسابقه در کلان شهرهای مختلف کشور می باشد که تعداد حجم نمونه به روش اشباع نظری و گلوله برفی 10 نفر در نظر گرفته شد. ابزار جمع آوری اطلاعات در مرحله کیفی، مصاحبه نیم ساختار یافته و بحث گروهی بوده است. جهت تحلیل داده های کیفی از روش تحلیل محتوا و نرم افزار max-qda استفاده شد. نتایج تحلیل کیفی توسط نرم افزار مکس کیودا نشان داد که مؤلفه های الگو اثر بخشی مدیریت اماکن قدیمی ورزشی در کلان شهرهای منتخب کشور، 1-عوامل نهادی، 2-عوامل ساختاری، 3-عوامل محتوایی، 4-عوامل زمینه ای و 5-مدیریت اماکن قدیمی ورزشی می باشند. همچنین جهت این مؤلفه ها تعداد 54 شاخص به تأیید نهایی خبرگان رسید. این پژوهش راهکارهای مناسبی برای اثربخشی مدیریت اماکن قدیمی ورزشی پیش روی قرار داده و با اجرای آن می توان اثربخشی مدیریت اماکن قدیمی ورزشی را افزایش داده و بر سرعت آن افزود.

دغدغه اصلی والدین مسلمان تربیت فرزندان با الگویی اسلامی است. پژوهش حاضر با هدف یافتن الگوی فرزند پروری اسلامی با بررسی منابع اسلامی انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی تحلیلی است که از طریق روش اسنادی و تحلیل محتوای کیفی برای به دست آوری داده ها استفاده شد. از نظر هدف، این پژوهش ازجمله تحقیقات بنیادی است. با توجه به آموزه های اسلامی، الگویی اسلامی، متشکل از سه مؤلفه اصلی برای فرزندپروری به دست آمد: ۱. تکریم به عنوان بعد عاطفی معنوی؛ ۲. تأدیب به عنوان بعد رفتاری؛ ۳. تعلیم به عنوان بعد شناختی. این الگوی تربیتی هدفمند بوده و با توجه به موضوع بحث (تربیت فرزند صالح) به دست آمده است. این نوع طراحی، مبتنی بر الگوی زمینه ای فرزند پروری دارلینگ استینبرگ است. علاوه بر این الگو، زیرشاخه هایی نیز برای هریک از این مؤلفه ها به دست آمد.

رضایت از زندگی ازجمله سازه های مهم روان شناسی است و متغیرهایی همچون هدفمندی و ویژگی های شخصیتی بر این سازه اثرگذارند. هدف از پژوهش حاضر مقایسه رابطه هدفمندی اسلامی و ویژگی های شخصیتی با رضایت از زندگی در دو گروه طلاب و دانشجویان است. روش پژوهش، توصیفی و از نوع همبستگی است. جامعه آماری این پژوهش، حوزه های علمیه قم و دانشگاه های تهران در سال 139۶ - 1397 بود که تعداد ۲۵۴ طلبه و دانشجو به صورت نمونه گیری در دسترس انتخاب شد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه های هدفمندی با رویکرد اسلامی، پنج عامل بزرگ شخصیت و رضایت از زندگی بود. داده ها بر اساس ضریب همبستگی پیرسون تجزیه وتحلیل شد. یافته های پژوهش نشان داد رابطه بین هدفمندی اسلامی و ویژگی های شخصیت با رضایت از زندگی در دو گروه طلاب و دانشجویان، برابر است و به عبارت دیگر جهت و شدت همبستگی در دو گروه یادشده، تفاوت معناداری ندارد.