حسین تقوی

هدف: تحقیق حاضر با هدف مشخص کردن وضعیت توسعه حرفه ای دانشجویان دکتری رشته های اطلاعات و دانش شناسی و مدیریت آموزشی و مقایسه وضعیت توسعه حرفه ای دانشجویان این دو رشته انجام شده است. روش: این تحقیق از حیث هدف تحقیقی، کاربردی و از نظر نحوه گردآوری داده ها از نوع تحقیقات توصیفی- پیمایشی به شمار می آید. جامعه آماری شامل دانشجویان دکتری رشته های اطلاعات و دانش شناسی و مدیریت آموزشی است که از بین آنها 117 نفر با استفاده از روش تصادفی نسبی، به عنوان نمونه انتخاب و بررسی شدند. یافته ها: نتایج تحقیق نشان می دهد که میانگین نمرات دانشجویان دکتری رشته اطلاعات و دانش شناسی در مؤلفه های برقراری ارتباطات، رفتار اخلاقی، کار گروهی و رهبری گروه و مدیریت مسیر حرفه ای به طور معناداری بالاتر از میانگین به دست آمده از دانشجویان دکتری رشته مدیریت آموزشی است. در مؤلفه های انجام دادن و مدیریت تحقیق و پاسخگویی مدنی، از ابعاد دیگر توسعه حرفه ای، میانگین نمرات این دو گروه تفاوت معناداری با هم دارند و میانگین به دست آمده برای دانشجویان دکتری رشته اطلاعات و دانش شناسی در این دو مؤلفه، به میزان شایان ملاحظه ای پایین تر از میانگین به دست آمده از دانشجویان دکتری رشته مدیریت آموزشی است. میانگین به دست آمده از دو گروه، در مؤلفه های کارآفرینی و خلاقیت، کارآمدی فردی، تدریس و آموزش و تفسیر و انتقال دانش، تفاوت معناداری ندارد و دو گروه دارای وضعیت به تقریب مشابهی هستند. 

بهبود روابط بین رهبر و پیرو، می تواند تأثیر مستقیمی بر بهتر انجام شدن امور داشته باشد که این طراحی و بازنگری مجدد بدون به کارگیری رهبری فروتنانه، ممکن نخواهد بود. هدف از انجام این پژوهش، دستیابی به الگوی رهبری فروتنانه برای مدیران مدارس ابتدایی بود. بنابراین، این پژوهش به دنبال پاسخگویی به این سؤال بوده است که: « مؤلفه های رهبری فروتنانه برای مدیران مدارس ابتدایی کدام است؟». برای این منظور از روش تحقیق کیفی، به شیوه نظریه برخاسته از داده ها استفاده شده است. مصاحبه های عمقی با متخصصین  مدیریت  آموزشی و آموزش ابتدایی که در زمینه فرایند موردمطالعه، صاحب اثر و تجربه بودند، انجام شد که با روش نمونه گیری هدف مند انتخاب شدند. برای تحلیل داده ها از روش تحلیل مضمون استراس و کوربین و با کاربرد نرم افزار MAXQDA استفاده شد. تحلیل مصاحبه ها و همچنین اسناد و مطالعات مرتبط، به شکل گیری نظریه منجر شد. الگوی به دست آمده از این پژوهش نشان می دهد، عوامل علی موجد رهبری فروتنانه؛ تعهد دینی، عاطفه مثبت، هوش اخلاقی، هوش هیجانی، تعهدسازمانی و تشویق به مشارکت است و ویژگی شخصیتی رهبر، حمایت مدیریت ارشد، ویژگی شخصیتی پیروان، ویژگی فردی، فرهنگ سازمانی و ارزش های فرهنگی به عنوان عامل های محیطی بر مطلوبیت ایجاد رهبری فروتنانه مؤثر است که چنانچه امور فوق مسیر تحقق را امکان پذیر نماید، راهبردهای غنی سازی مسیرهای ارتباطی، آگاه سازی درراستای ادراک فروتنی، بازطراحی چشم انداز سازمان مبتنی بر رویکرد فروتنانه، توانمندسازی ساختاری، توانمندسازی شناختی، توانمندسازی روان شناختی، امنیت روانی و پویایی گروهی را پیش می گیرد که در نتیجه آنها، مدل رهبری فروتنانه ایجاد می شود.

هدف: جوامعی که به سمت دانش بنیان حرکت می کند توسعه سرمایه اجتماعی جایگاه ویژه ای در توسعه پایدار دارد یکی از زمینه های مهم برای شکل دهی توسعه سرمایه اجتماعی آموزش و پرورش می باشد و هدف پژوهش حاضر، ارائه الگوی سرمایه اجتماعی تعالی محور در آموزش متوسطه بوده است.روش شناسی:  در این پژوهش با کاربست روش فراترکیب کیفی، تعداد 66 مقاله علمی پژوهشی منتخب در زمینه سرمایه اجتماعی تعالی محور با طرح نظام مند الگوی هفت مرحله ای (Sandusky & Barroso, 2006) تحلیل و صورتبندی گردید.یافته ها: دستاوردهای حاصله در قالب چهار مقوله اصلی و بیست و هفت شاخص دسته بتدی شدند که عبارتند از: (1) پیشایندهای سرمایه اجتماعی تعالی محور در عرصه های سرمایه فردی (شامل: نگرش، توانمندی ها و شایستگی ها)، دارایی های درون سازمانی (شامل: محیط سازمانی سالم، مدیریتی و ساختاری) و عوامل برون سازمانی (شامل: ارتباطات و مشارکت های مدنی، فرهنگ شهروندی و مسئولیت پذیری اجتماعی، سرمایه والدین و خانواده، فضای سیاسی و سیاست های دولت)، (2) راهبردی های سرمایه اجتماعی تعالی محور (شامل: آموزش و بهسازی منابع انسانی، یادگیری سازمانی، مدیریت اطلاعات و دانش، ارتباط میان فردی و شبکه سازی)، (3) مولفه های سرمایه اجتماعی (شامل: اعتماد، مشارکت اجتماعی، تعامل اجتماعی، حمایت اجتماعی)، (4) پیامدهای سرمایه اجتماعی تعالی محور در عرصه های فردی (شامل: رضایت شغلی، توسعه ظرفیت و توانمند سازی، سلامت روانی)، پیامد سازمانی (شامل: بهبود کیفیت آموزشی، سلامت سازمانی، ارتقای سرمایه فکری، تقویت ارتباط خانواده با مدرسه، پیامد فراسازمانی (شامل: بهبود سبک زندگی).نتیجه گیری و پیشنهادها: نتایج این پژوهش بر ضرورت برنامه ریزی برای توسعه سرمایه اجتماعی تعالی محور در آموزش متوسطه تاکید دارد. با این حال نیاز به انجام پژوهش های بیشتر به ویژه  با استفاده از روش های ترکیبی احساس می شود.نوآوری و اصالت: این مطالعه تحلیلی جدید از سرمایه اجتماعی برای توسعه تعالی مدارس است که ترسیم مدل توسعه سرمایه اجتماعی تعالی محور به منظور چارچوبی برای برنامه ریزی آموزش متوسطه ارائه می دهد

هدف: آموزش، به لحاظ ماهیت، محتوا و فرایند، امری تعامل محور است؛ با تغییر در اشکال و کیفیت ارتباطات، عاملان درگیر در این امر نیازمند استفاده بهینه از فناوری های اطلاعاتی در جهت برقراری تعاملات کارآمد آموزشی هستند که اولاً وابسته به توسعه صلاحیت های لازم برای کاربرد فناوری های اطلاعاتی در عاملان آموزشی و ثانیاً باور پیدا کردن آنها به صلاحیت های خود شان است؛ هر دو مقوله توسعه صلاحیت و شکل گیری باور به آن، متأثر از عوامل گوناگونی است. تحقیق حاضر با تمرکز بر شناسایی ساختار عواملی انحام شده است که شکل گیری باور به توانمندی های اطلاعاتی و مشخصاً خودکارآمدی اطلاعاتی عاملان آموزشی را تحت تاثیر قرار می دهد. روش: روش تحقیق مورد استفاده در این پژوهش از نوع همبستگی و مدل سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری تحقیق مشتمل بر عاملان آموزشی شهرستان اردبیل بوده که با استفاده از فرمول کوکران 317 نفر از آنان که در مدارس ابتدائی مشغول فعالیت بودند، به روش اتفاقی به عنوان نمونه انتخاب گردیدند و در تحقیق مشارکت داده شدند. برای سنجش عوامل توانمندساز خودکارآمدی از مقیاس دنهو و برای سنجش خودکارآمدی اطلاعاتی از پرسشنامه مورفی، کوور و اوون استفاده شد. داده ها با استفاده از روش های توصیفی و آزمون همبستگی پیرسون و مدل سازی معادلات ساختاری و از طریق نرم افزارهای SPSS و LISREL تجزیه و تحلیل شدند. یافته ها: مدل عوامل توانمندساز خودکارآمدی اطلاعاتی از طریق داده های واقعی برازش می شود و عوامل «اثرگذاری بالا»، «اجماع در هدف»، «آگاهی از یکدیگر»، «انسجام کارکنان»، «مسئولیت پذیری رهبری» و «نظام کارآمد مداخله» تأثیر مثبت و معناداری بر خودکارآمدی اطلاعاتی دارند. طبق این نتایج مسئولیت پذیری رهبری با ضریب 68/0 بیشترین تأثیر را بر خودکارآمدی اطلاعاتی دارا بوده است و اثرگذاری بالا، انسجام، آگاهی از یکدیگر، نظام کارآمد مداخله و اجماع در هدف با ضرایب تاثیر 63/0، 47/0، 42/0، 39/0 و 29/0 در رتبه های بعدی قرار گرفتند. نتیجه گیری: با توجه به تأیید نقش عوامل توانمندساز بر خودکارآمدی اطلاعاتی و برازش مدل با داده ها، مداخله در جهت ارتقای باور عاملان آموزشی به توانمندی های اطلاعاتی شان می تواند متمرکز بر طرح ها و دستورالعمل هایی باشد که با توجه به عوامل فوق الذکر توسعه داده شده اند. مشارکت و اثرگذاری در تعیین اهداف و فرصت ایفای نقش، این شانس را به عاملان آموزشی می دهد که تجارب موفقیت آمیزی کسب کنند. اجماع بر اهداف گروه آموزشگران را به سمت انسجام، یکپارچگی و هماهنگی هرچه بیشتر سوق می دهد. آگاهی از تجارب یکدیگر فرصت الگوبرداری، مشاهده و یادگیری فراهم می کند. همچنین رهبر آموزشی با مسئولیت پذیری می تواند شرایط، انگیزه و تمرکز لازم برای تمرین، تسلّط، یادگیری از دیگران و کسب تجربه در زمینه فناوری های اطلاعاتی را برای عاملان آموزشی فراهم آورد. نهایتاً عملی سازی مداخلات این باور را در آموزشگران تقویت می کند که آن ها می توانند با تلاش های خود، تغییراتی را در جهت بهبود آموزش ایجاد نمایند.

مقدمه: مدرسه زندگی به عنوان یک سازمان یادگیرنده، محل رشد استعدادها و توانمندی های همه ی عناصر انسانی است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر تحقق مدرسه زندگی در دوره ابتدایی تحت عنوان پیشایندهای مدرسه زندگی با روش فراترکیب انجام شد. روش ها: این پژوهش کیفی، از نظر هدف کاربردی و دارای رویکرد فراترکیب می باشد. برای گردآوری داده ها پژوهش های پیشین در زمینه مدرسه زندگی بین سال های 2021 -2000 جستجو شد. 136 مقاله در حوزه مدرسه زندگی مورد ارزیابی قرار گرفت و در نهایت 48 مقاله انتخاب و با تحلیل محتوای آن ها ابعاد و کدهای مربوط استخراج شد. برای کنترل کیفیت مفاهیم استخراج شده از مقایسه نظر پژوهشگر با دو خبره استفاده شد و برای ارزیابی میزان توافق بین دو متخصص از شاخص کاپا استفاده شد. مقدار شاخص با استفاده از نرم افزار SPSS عدد 644/0 محاسبه گردید. یافته ها: یافته های پژوهش در 3 مقوله، 10 مفهوم و 106 کد شناسایی و دسته بندی شد که سه مقوله اصلی عبارتند از کیفیت منابع انسانی، عوامل درون سازمانی و معماری مدرسه. در نهایت پس از طی گام های پژوهش الگویی از پیشایندهای مدرسه زندگی ارائه شد. نتیجه گیری: نتایج پژوهش حاضر و الگوی ارائه شده در این پژوهش می تواند نقشه راه مناسبی در راستای ایجاد بستر مناسب برای استقرار اثربخش مدرسه زندگی باشد.

پیشینه و اهداف: پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتباریابی مدل مدرسه زندگی برای دوره ابتدایی صورت گرفت و از نظر ماهیت داده ها آمیخته اکتشافی متوالی است. روش ها : روش پژوهش در مرحله کیفی گرانددتئوری و مبنای داده ها اسناد و متون نوشتاری بود و در بخش کمی از همبستگی- مدلسازی معادلات ساختاری استفاده شد. جامعه آماری بخش کیفی اسناد مکتوب در زمینه موضوع به تعداد 686 منبع بود که با رویکرد هدفمند مبتنی بر ملاک مرتبط ترین مطالعات در بازه زمانی 2021-2000 به تعداد 279 منبع به عنوان نمونه انتخاب شد و در مرحله کمی شامل معلمان زن و مرد دوره ابتدایی شهر اردبیل به تعداد 1743 نفر بود که از این تعداد با روش نمونه گیری خوشه ای و براساس فرمول کوکران 350 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه محقق ساخته بود. برای اطمینان از روایی و پایایی بخش کیفی و کمی پژوهش از روش های دلفی کلاسیک تعدیل یافته، شاخص ثبات و تکرارپذیری، روایی صوری، روایی سازه، روایی واگرا، روایی همگرا، آلفای کرونباخ و شاخص های پایایی ترکیبی و دیلون-گلدشتاین استفاده شد. داده ها بر اساس رویکرد استراوس کوربین، تحلیل عاملی تأییدی و مدل معادلات ساختاری تجزیه و تحلیل شد. یافته ها: نتایج مرحله اول نشان داد که مدرسه زندگی دارای 7 مقوله اصلی و 32 مؤلفه است. همچنین در مرحله کمی نتایج اعتباربخشی نشان دهنده برازش مطلوب و مناسب داده ها با مدل است. نتیجه گیری: یافته های این مطالعه و مدل ارائه شده در آن می تواند نقشه راه مناسبی جهت ایجاد زمینه مناسب برای تحقق و استقرار اثربخش مدرسه زندگی باشد.

هدف:  دانشجویان به عنوان نیروهای خلاق، نقش مهمی در پیشرفت جامعه دارند. این پژوهش به بررسی تأثیر اجتماعات اکتشافی بر هویت آکادمیک و نوآوری دانشجویان پرداخته و به بهبود سیاست های آموزشی کمک می کند. روش شناسی: این مطالعه توصیفی-همبستگی بر روی 2170 دانشجوی دانشگاه محقق اردبیلی انجام شده و 404 نفر به صورت تصادفی انتخاب شدند. داده ها از طریق پرسشنامه های هویت آکادمیک و رفتارهای نوآورانه جمع آوری و با نرم افزارهای SPSS و Smart PLS تحلیل شدند. یافته ها: نتایج مدل سازی معادلات ساختاری نشان داد که اجتماعات اکتشافی به طور مستقیم بر هویت آکادمیک (ضریب مسیر 695/0، 01/0p<) و رفتارهای نوآورانه (ضریب مسیر 306/0، 01/0p<) تأثیر معنادار دارد. همچنین، هویت آکادمیک به صورت غیرمستقیم، رفتارهای نوآورانه را پیش بینی می کند (ضریب مسیر 238/0، 05/0p<). به عبارتی، اجتماعات اکتشافی هم به صورت مستقیم و هم غیرمستقیم (از طریق هویت آکادمیک) بر رفتارهای نوآورانه دانشجویان اثر مثبت و معناداری دارد. نتیجه گیری و پیشنهادها:  نتایج نشان داد که تقویت مشارکت در اجتماعات اکتشافی در محیط های دانشگاهی می تواند به توسعه هویت آکادمیک قوی تر و ارتقای رفتارهای نوآورانه دانشجویان منجر شود.. پیشنهاد اصلی به مدیران، برنامه ریزان و سیاست گذاران آموزشی این است که برنامه های جامع برای تشکیل و حمایت از اجتماعات اکتشافی بین رشته ای در دانشگاه ها اجرا شود، تا دانشجویان را به سمت فعالیت های خلاقانه هدایت کرده و کیفیت کلی آموزش عالی را بهبود بخشد. نوآوری و اصالت:  این رویکرد نوآورانه، با ادغام تئوری های یادگیری اجتماعی و نوآوری، چارچوبی عملی برای محیط های دانشگاهی ارائه می دهد که می تواند به سیاست گذاران در طراحی برنامه های آموزشی کمک کند.  

یکی از رویکردهای اصلی در راستای اطمینان از انجام کارهای درست، برای ارتقای فعالیت ها و استفاده بهینه از منابع مدرسه و برداشتن گام های منطقی و سیستماتیک در دستیابیِ مؤثر و کارآمد به اهداف مدرسه، بهره گیری از اصول و منطق مدیریت اثربخش می باشد. به همین دلیل در این پژوهش به مدل یابی عوامل اثرگذار بر مدیریت اثربخش مدارس ابتدایی پرداخته می شود تا برای استفاده کنندگان از نتایج این پژوهش و علاقه مند به مدیریت در محیط مدرسه مفید واقع گردد. رویکرد این پژوهش، به صورت کیفی از نوع تحلیل تم است. مشارکت کنندگان این پژوهش را اساتید و مدیران مدرسه به تعداد 18 نفر و به صورت هدفمند تشکیل دادند. جهت گرداوری داده ها از مصاحبه نیمه ساختاریافته و به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از روش تحلیل تم و نرم افزار مکس کیودا استفاده شد. برای بررسی اعتبار اطلاعات و الگوی مستخرج از مصاحبه ها، از دو روش بازآزمایی و توافق درون موضوعی استفاده شده و از اعتبار یافته ها اطمینان حاصل شده است. نتایج منجر به شناسایی 3 مقوله اصلی شامل: (مهارت ها و قابلیت های حرفه ای مدیر مدرسه، مهارت ها و قابلیتهای فردی مدیر مدرسه، عوامل بسترساز در ارتقای اثربخشی) و 19 مقوله فرعی گردید. از آنجا که، مدیریت به عنوان عامل مهم پیشرفت و بهبود محسوب می شود و نقش اول را در این زمینه ایفا می کنند، لذا به کارگیری مقوله های اثرگذار می تواند مدیریت را در مدارس اثربخش و تسهیل نماید.

هدف از این پژوهش اعتباریابی الگوی پارادایمی توسعه حرفه ای پایدار معلمان بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از حیث روش آمیخته اکتشافی متوالی بود. مرحله کیفی مبتنی بر رویکرد نظریه داده بنیاد بود. ابزار جمع آوری داده ها، مصاحبه نیمه ساختاریافته بود. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از کدگذاری باز، محوری و گزینشی و مکس کیودا (2020) استفاده شد. در مرحله کمی، جامعه آماری پژوهش کلیه معلمان ابتدایی مدارس استان اردبیل به تعداد 5009 نفر بود که تعداد 360 نفر با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شدند. ابزار جمع آوری داده ها، پرسش نامه محققساخته بود. برای بررسی معناداری روابط متغیر ها از مدل حداقل مربعات جزئی، روایی همگرا، واگرا، آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی، spss و smart pls 4 استفاده شد. نتایج نشان داد که ضرایب مسیر بین متغیر های پنهان و سازه های اصلی بالاتر از 7/0 و بارهای عاملی بین متغیرهای پنهان و آشکار بالاتر از 5/0 است، همچنین مقادیر p-values کمتر از 05/0 و آماره t بالاتر از 96/1 بود، بنابراین روابط متغیرهای پنهان و آشکار با سازه های اصلی معنادار است. همچنین مقادیر واریانس استخراج شده (AVE)، بالاتر از 5/0 و مقادیر شاخص یگانه-دوگانه ((HTMT کمتر از 9/0 بود و گویه های متغیرها دارای همبستگی درونی و روایی افتراقی مناسب بودند. می توان نتیجه گرفت که نتایج حاصل از مرحله کمی، مدل پارادایمی حاصل از مرحله کیفی پژوهش را تایید می کند و این مدل از اعتبار مناسبی برخوردار است.