صادق حامدی نسب

هدف این پژوهش بررسی ابهام اخلاقی در استفاده از هوش مصنوعی در پژوهش های برنامه درسی بود . پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسانه انجام شد و جامعه پژوهش را کلیه اساتید برنامه درسی در سال تحصیلی ۱۴۰۴۔۱۴۰۵ تشکیل دادند . نمونه گیری به صورت هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و در نهایت، ۱۴ نفر از اساتید در مصاحبه های نیمه ساختاریافته شرکت کردند . داده ها با روش تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفت . نتایج تحلیل داده ها نشان داد که ابهام اخلاقی در استفاده از هوش مصنوعی، پدیده ای چند بعدی است که شامل 9 مضمون فراگیر و ۲9 مضمون سازمان دهنده می شود . این مضامین ناظر بر چالش هایی همچون اصالت علمی، مسئولیت پذیری پژوهشگر، حریم خصوصی داده ها، عدالت و شفافیت، تأثیر هوش مصنوعی بر تفکر و خلاقیت، ابهام در تفسیر داده ها، نبود سیاست ها و دستورالعمل های نهادی روشن، و ضعف در آموزش و توانمندسازی پژوهشگران و راهبردهای مواجهه اساتید با ابهام اخلاقی است . یافته ها نشان می دهد که فقدان چارچوب های اخلاقی شفاف و راهنمای نهادی، می تواند به کاهش اعتماد، کیفیت و اصالت پژوهش های مبتنی بر هوش مصنوعی منجر شود . بر این اساس، تدوین سیاست های اخلاقی روشن، تقویت بازبینی انسانی، کنترل کیفیت تحلیل ها و توانمندسازی پژوهشگران به عنوان راهبردهای کلیدی برای کاهش ابهام اخلاقی پیشنهاد می شود.