تأثیر پراگماتیسم بر مطالعات اسلامی معاصر (با تمرکز بر علوم واسطه ای و ابزاریِ اسلامی)(مقاله پژوهشی حوزه)
منبع:
پژوهش های عقلی نوین سال ۱۰ پاییز و زمستان ۱۴۰۴ شماره ۲۰
73 - 99
حوزههای تخصصی:
مکتب پراگماتیسم، یکی از مکاتب اصلی فلسفی است که در قرن نوزدهم، در پرتو اندیشه های پیرس، ویلیام جیمز و جان دیویی شکل گرفته است و تا امروز، همچنان به حیات خود ادامه داده است. با توجه به تعامل فرهنگی جهان غرب و شرق، با گسترش نفوذ پراگماتیسم در جهان غرب، کم کم اثرات این مکتب در مطالعات اندیشه ای شرق نیز پدیدار شد. از جمله حوزه هایی که از نفوذ پراگماتیسم مصون نماند، حوزه مطالعات اسلامی نوین در دنیای معاصر است. نویسندگان در این نوشتار با استفاده از روش توصیفی–تحلیلی می کوشند ابعاد اثرپذیری مطالعات اسلامی معاصر از پراگماتیسم را در دو محور علوم واسطه ای و علوم ابزاری اسلامی تبیین کنند. نتایج این پژوهش نشان می دهد مطالعات اسلامی معاصر، هم در ساحت علوم واسطه ای (با محوریت علم کلام) و هم در ساحت علوم ابزاری (علم حدیث و تفسیر) به طور جدی از پراگماتیسم متأثر است و این امر، از ضرورت مواجهه عالمانه و منصفانه با ابعاد مثبت و منفی این مکتب در محافل علمی اسلامی حکایت دارد.