فاطمه اکبری‌ زاده

قرآن به عنوان ابرکنش اعجازی دربردارنده عظیم ترین مفاهیم ارزشی برای تأثیرگذاری بر گفته یابان می باشد. در این میان، توحید و ربوبیت خداوند به منزله ریشه دارترین ابژه ارزشی به شمار می رود. برای القای مفهوم توحید و تکمیل فرآیند اقناع سازی، از گفتمان هایی چند لایه با ابعاد گسترده در قرآن استفاده شده که از مهم ترین راهبردهای گفتمانی آن، روایت گری تبلیغی و داستان محور انبیاء گذشته در مواجهه با اقوام مختلف است. در این جستار برای بازخوانی این معانی سیال از روش تحلیل نشانه معناشناسی که به مطالعه شرایط تولید نشانه ها و بروز آن ها از طریق گفته در کنش می پردازد، استفاده شده تا مسیر تولید و دریافت معانی که طی گفتمان قرآنی ترسیم شده، مشخص و روشن گردد و بدین وسیله درهم تنیدگی عوامل درون زبانی و برون زبانی بررسی شود. از این رو در پژوهش پیش رو آیات 1 تا 20 سوره نوح براساس نظام های گفتمانی نشانه معناشناسی گرمس و فونتنی بررسی می شوند. این سوره علی رغم تعداد محدود آیات، ولی روایت تبلیغی نوح(ع) را طی هزار سال بیان کرده و در این میان از ساختارهای گفتمانی مختلفی بهره مند شده است. در این سوره، کنش گزار اصلی در قالب گفته یابی ظاهر شده که گفته پرداز آن نوح(ع) می باشد. براساس تعاملات گفته پردازی، سبک حضور کنشی القایی و تنشی-کنشی بیشترین نمود را از میان ساختارهای گفتمانی دیگر به ثبت رسانده اند. در حقیقت گفته پرداز ساحت ربوبی از شوش های دو جبهه مخالف پرده برمی دارد تا شورمندی احوالات جریان گفتمانی را به نمایش بگذارد و بر جنبه های عاطفی فضای گفتمانی بیفزاید.

یادگیری زبان دوم در دنیای امروز امری ضروری است، بنابراین استفاده از محتوایی که هویت، فرهنگ، ملیت، عقاید، ارزش ها، هنجارها و آداب ورسوم زبان دوم را نشان دهد بسیار مهم است. کتاب های عربی متوسطه دوم انسانی به عنوان منبع اصلی آموزش زبان دانش آموزان، طبق سیاست و برنامه ی درسی کشور تألیف شده است. پژوهش حاضر، قصد دارد ضمن نشان دادن میزان و فراوانی های ابعاد هویت ملی ایران، به نقد کمبود فرهنگ عربی در محتواهای کتاب های عربی متوسطه دوم انسانی به روش توصیفی - تحلیلی با بسامد گیری مؤلفه های فرهنگی بپردازد. در بررسی طبق نظریات بومی سازی در حوزه آموزش زبان روشن می شود که عناصر فرهنگ ایرانی- اسلامی در این کتاب ها بکار رفته است؛ اما ازآنجاکه فرهنگ زبان عربی جزء جدایی ناپذیر زبان است، نمی توان بدون توجه به فرهنگ، آداب ورسوم، ارزش های فرهنگ عامه عرب ها انتظار آموزش کاملی به دانش آموزان داشت. یافته ها روشن می کند بعد ملی با فراوانی 44% عدد در سال یازدهم، سپس فرهنگ ایرانی-اسلامی با فراوانی 56% در سال یازدهم و بعد مذهبی-اسلامی با فراوانی 48% در سال یازدهم و بعد جغرافیایی با فراوانی 44% در سال دوازدهم و بعد نمادهای ملی با فراوانی 87.5% در سال یازدهم قرار دارند. بعد سیاسی و بعد خرده فرهنگ ها با فراوانی 46% و 71% در سال های یازدهم و دوازدهم قرار دارند. بعد نمادهای ملی در سال دوازدهم با فراوانی صفر به چشم می خورد.