امید عیسی نژاد

مقدمه: عملکرد خانواده یکی از شاخص های مهم تضمین کننده کیفیت زندگی و سلامت روانی خانواده و اعضای آن است. پژوهش حاضر با هدف اثربخشی درمان مبتنی بر بهبود کیفیت زندگی بر عملکرد وکیفیت زندگی خانواده آزادگان انجام شد.  روش: این پژوهش نیمه تجربی، با طرح پیش آزمون پس آزمون و پیگیری (دوماهه) باگروه کنترل که درسال 1395 انجام شد، 30 نفر از آزادگان شهرستان دیواندره، استان کردستان به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب و به صورت تصادفی به دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه 15 نفر) تقسیم شدند. گروه آزمایش، برنامه مداخله و درمان را به مدت 8 جلسه و هرجلسه 80 دقیقه دریافت کرد. ولی گروه کنترل  مداخله ای دریافت نکرد. برای جمع آوری داده ها، پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت (WHOQOL) و پرسشنامه عملکرد خانواده (FAD) مورد استفاده قرارگرفت. تجزیه وتحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار (SPSS-18) و آزمون تحلیل کواریانس چندمتغیره وتحلیل کواریانس یک راهه انجام شد.   نتایج: یافته ها نشان داد که میانگین کیفیت زندگی و عملکرد خانواده آزادگان درگروه آزمایش نسبت به گروه کنترل در پس آزمون و آزمون پیگیری بیشتر بود و تفاوت معنی داری وجود دارد (p <0/01) و این افزایش در مرحله پیگیری نیز حفظ شده است.  بحث: درمان مبتنی بر بهبود کیفیت زندگی می تواند  بر ارتقا و بهبودی کیفیت زندگی و عملکرد خانواده آزادگان تأثیری باثبات و پایدار داشته باشد و جهت افزایش عملکرد خانواده و کیفیت زندگی آزادگان مورد استفاده قرارگیرد.

مقدمه: خانواده جانبازان به ویژه همسران آنها با گذشت سال ها از جنگ تحمیلی، هنوز عوارض ناشی از آن را تجربه می کنند که زندگی این افراد را با آسیب های روحی و روانی همراه کرده است. هدف این ، بررسی اثربخشی دو رویکرد پذیرش و تعهد و شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر تاب آوری و کیفیت زندگی همسران جانبازان دارای استرس پس از سانحه (PTSD) است. روش: در این پژوهش نیمه تجربی، از پیش آزمون و پس آزمون برای دو گروه آزمایش و کنترل استفاده شده و مرحله پیگیری، پس از یک ماه به اجرا درآمد. جامعه آماری شامل کلیه همسران جانبازان اعصاب و روان دارای استرس پس از سانحه شهرستان کوهدشت بودند که 13 نفر در گروه پذیرش و تعهد، 13 نفر در گروه شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی و 15 نفر در گروه گواه به صورت تصادفی جایگزین شدند. پرسشنامه های کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی و مقیاس تاب آوری کانر و دیویدس ون به عنوان ابزار جمع آوری داده ها استفاده شد. نتایج: یافته های این پژوهش نشان داد که درمان پذیرش و تعهد (ACT) و شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی (MBCT) منجر به افزایش تاب آوری و کیفیت زندگی در همسران جانبازان داری (PTSD) شد (01/0>p). نتایج پیگیری یک ماهه نیز نشان داد که اثربخشی باقی مانده است (01/0>p). در مقایسه دو رویکرد، درمان ACT اثربخش تر از درمان MBCT گزارش شد. بحث: مداخلات آموزش رویکرد پذیرش و تعهد و شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر بالابردن کیفیت زندگی و تاب آوری همسران جانبازان دارای اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) مؤثر است

تربیت و مراقبت از کودکان با نیاز های ویژه توسط والدین امری مهم و چالش برانگیز است. یکی از این رویکرد ها که در دهه های اخیر در ایران به بررسی میزان اثر آن توجه بسیار شده است معنا درمانی می باشد. هدف این فراتحلیل تعیین میزان اثر بخشی معنا درمانی بر والدین کودکان با نیاز های ویژه بود. این پژوهش با استفاده از روش فراتحلیل با یکپارچه کردن نتایج تحقیقات مختلف، اندازه اثر معنا درمانی را مشخص می کند. 9 پژوهش که ازلحاظ روش شناسی قابلیت بررسی داشتند و بین سال های 1390 تا 1400 منتشر شده بودند، انتخاب شدند و فراتحلیل بر روی آن ها انجام گرفت. منابع جستجوی داده ها بانک منابع اطلاعاتی جهاد دانشگاهی، پایگاه مجلات تخصصی نور، پایگاه مجلات علمی مگیران، بانک اطلاعات نشریات کشور و مرجع دانش سیویلیکا بودند. تجزیه وتحلیل داده ها و محاسبه اندازه اثر با استفاده از نرم افزار CMA2 و شاخص g هدجز انجام گرفت. یافته ها نشان می دهد که بررسی ناهمگنی اثرات با استفاده از آزمون کیو کوکران (Cochran's Q) مقدار Q برابر با 30/153 و مجذور I برابر با 17/92 به دست آمد که معنی دار است (001/0 > p). درنتیجه اندازه های اثر ناهمگن بوده و برای تحلیل تأثیرات باید مدل اثر تصادفی مدنظر قرار گیرد. اندازه اثر تصادفی برابر با 08/1 است، به همین ترتیب مقدار g هجز تصادفی برابر با 04/1 به دست آمد. بنابر این می توان گفت معنا درمانی بر والدین کودکان با نیاز های ویژه اثر بالایی داشته است.

مقدمه: گوشی های هوشمند و اینترنت، با پیشرفت فنّاوری، رابطه میان انسان ها را به شیوه چشمگیری دگرگون کرده اند. بااین حال یکی از پدیده های نورسیده و آسیب رسان که رو به گسترش است، فابینگ شریک زندگی است که اشاره به به کارگیری گوشی همراه در حضور همسر دارد. هدف پژوهش حاضر ترجمه سنجه فابینگ شریک زندگی به زبان فارسی و سپس بررسی ویژگی های روان سنجی نسخه ترجمه شده در زوجین ایرانی بود. روش: در این مطالعه روان سنجی و مقطعی، 433 نفر دربرگیرنده زنان و مردان متأهل (5/51 % زنان و 48.5% مردان با دامنه ی سنی 20 الی 50 سال) در سال 1402 موردبررسی قرار گرفتند. به منظور گردآوری آنلاین داده ها، از سنجه فابینگ شریک زندگی و پرسش نامه های رضایت زناشویی کانزاس و طلاق عاطفی گاتمن و برای تجزیه وتحلیل داده ها از نرم افزارهای SPSS-28 و AMOS-24 استفاده شد. یافته ها: به صورت کلی، نسخه فارسی سنجه فابینگ شریک زندگی ویژگی های روان سنجی قابل قبول و قوی را ازنظر اعتبار بازآزمایی (r=0.92, P=0.001)، همسانی درونی به هر دو روش ضریب آلفای کرونباخ و امگای مک دونالد (94/0)، روایی واگرا با پرسش نامه رضایت زناشویی کانزاس (r=-0.126, P˂0.01)، روایی همگرا با پرسش نامه طلاق عاطفی گاتمن (r=0.117, P˂0.05) نشان داد. همچنین یافته ها با حذف گویه 7، ساختار تک عاملی سنجه را با بارهای عاملی در حد مطلوب (بالاتر از 7/0) تأیید کردند. نتیجه گیری: نتایج پژوهش حاضر نشان دهنده ویژگی های روان سنجی مناسب نسخه فارسی سنجه فابینگ شریک زندگی در زوجین ایرانی است؛ ازاین روی سنجه نامبرده  می تواند به عنوان یک ابزار کمابیش تازه در زمینه های پژوهشی و مشاوره ای گستره خانواده در کنار دیگر ابزارهای ارزیابی، به منظور شناسایی و درک پیامدهای آسیب رسان کاربرد بیش ازاندازه از گوشی های همراه به کار گرفته شود.