سکینه شریفاتی

همگام با تحولات شگرف و سریع در حوزه فناوری ها، هوش مصنوعی به عنوان ابزاری قدرتمند توانسته است زندگی نوع بشر را در اتمام ابعاد به شدت تحت تأثیر قرار دهد. حوزه آموزش و یادگیری نیز از این قاعده مستثنی نیست و هوش مصنوعی توانسته است از ایده اولیه در خصوص آموزش تا برگ نهایی آموزش، یعنی ارزشیابی را متحول نماید. فرآیند ارزشیابی در تمام سطوح و مقاطع، همواره مورد رصد پژوهشگران جهت بررسی مثمر ثمر بودن فرآیند آموزشی است. در این حین، شناخت ظرفیت ها و چالش ها درارزشیابی آموزش عالی مارا در بهبود، مدیریت و کیفیت بخشی به فرآیند ارزشیابی کمک خواهد. از این رو، پژوهش حاضر به دنبال یک مرور نظام مند از ظرفیت ها و چالش های موجود در ارزشیابی نظام آموزش عالی است. به این جهت، پژوهش های انجام شده از فوریه 2015 تا ژوئن 2024 در مورد ظرفیت ها و چالش های هوش مصنوعی در ارزشیابی آموزش عالی را ارائه می دهد. این بررسی با هدف پرداختن به دو سؤال کلیدی: (1) ظرفیت های شناسایی شده و (2) چالش های پیش رو در زمینه هوش مصنوعی در ارزشیابی آموزش عالی انجام شد. جستجوی جامع پایگاه های اطلاعاتی، مانند SAGE، Wiley Online Library و Science Direct ، 3281 پژوهش مشخص شد که از طریق یک فرآیند غربالگری دقیق، و انتخاب معیارهای انتخاب مقالات به نمونه نهایی 30 پژوهش مرتبط، محدود شد. یافته ها، چندین ظرفیت هوش مصنوعی، از قبیل شخصی سازی یادگیری، تأثیرات مثبت بر یادگیری دانشجویان، کاهش زمان در برنامه ریزی و مدیریت کارهای استادان، نمره دهی عینی تر دانشجویان، و خودکارسازی وظایف تکراری را شناسایی می کند. با این حال، پژوهش های مرور شده در این مقاله، همچنین چالش های مهمی مانند ملاحظات اخلاقی، ادغام با برنامه های درسی، زیرساخت های ناکافی، فقدان دانش فنی در بین استادان، مقاومت در برابر تغییر، و مشکلات در ارزشیابی فرآیندهای شناختی مرتبه بالاتر را نشان می دهد.

اهداف: یکی از بسترهایی که می تواند در امر آموزش و یادگیری بسیار نقش آفرینی کند ، شبیه سازی آموزشی می باشد. با توجه به مزایایی که این فن آوری دارد ، پژوهش حاضر به بررسی تأثیر آموزش درس شیمی با استفاده از شبیه سازی آموزشی بر توانایی فضایی و مهارت های حل مسئله دانش آموزان دخترسال دهم شهرتهران می پردازد. روش ها: پژوهش کاربردی و با روش نیمه آزمایشی طرح پیش آزمون – پس آزمون با گروه کنترل است. جامعه آماری این پژوهش کلیه دانش آموزان دختر پایه ی دهم منطقه 2 شهر تهران(1310نفر) در سال تحصیلی 98-97 می باشند که 60 نفر از آن ها (30 نفر گروه آزمایش) و (30 نفر گروه کنترل) با روش نمونه گیری در دسترس به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل آزمون ترکیبی دو آزمون توانایی فضایی مونته سوتا و پائول نیوتن و هلن بریستول و آزمون حل مسئله محقق ساخته می باشد. یافته ها: یافته های پژوهش نشان داد بعد از کنترل اثرات پیش آزمون، در متغیر توانایی فضایی تفاوت معنی داری بین دو گروه آزمایش و کنترل وجود داشت بنابر این می توان گفت شبیه سازی آموزشی بر توانایی فضایی و مهارت حل مسئله دانش آموزان مؤثر بوده است. در چرخش ذهنی نیز ، ادراک فضایی و دیداری سازی فضایی تفاوت معنی داری بین دو گروه آزمایش و کنترل وجود داشت پس می توان گفت شبیه سازی آموزشی در بهبود مؤلفه های توانایی فضایی دانش آموزان نیز مؤثر بوده است. نتایج : نتایج پژوهش پیش رو نشان داد استفاده از شبیه سازی در آموزش درس شیمی بر توانایی فضایی و مهارت حل مسئله دانش آموزان تأثیر دارد و باعث افزایش توانایی فضایی و مهارت حل مسئله درس شیمی در دانش آموزان می شود.

هدف از پژوهش حاضر بررسی تأثیر واقعیت افزوده آموزشی بر یادگیری مادام العمر و عملکرد یادگیری دانش آموزان است. روش پژوهش از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل می باشد. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانش آموزان دوم دبیرستان شهر تهران در سال تحصیلی 97-96 می باشند که 60 نفر از آن ها (30 نفر گروه آزمایش) و (30 نفر گروه کنترل) با روش نمونه گیری خوشه ای انتخاب شدند. گروه آزمایش با استفاده از واقعیت افزوده و گروه کنترل به روش سنتی در شش جلسه یک ساعته آموزش دیدند. پیش آزمون –پس آزمون دو گروه با استفاده از پرسشنامه اجرا شد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه یادگیری مادام العمر وتزل (2010) و عملکرد یادگیری مهدی پور (1393) بودند. یافته های پژوهش نشان داد در متغیر عملکرد یادگیری و متغیر یادگیری مادام العمر تفاوت معنی داری بین دو گروه آزمایش و کنترل وجود داشت (P<0.001). در مؤلفه های یادگیری مادام العمر (باورهای مرتبط با یادگیری و انگیزش، مهارت جست وجوی اطلاعات، توجه به صلاحیت های فردی) تفاوت معنی داری بین دو گروه آزمایش و کنترل وجود داشت (P<0.001). به طور کلی نتایج نشان داد استفاده از واقعیت افزوده آموزشی بر یادگیری مادام العمر و عملکرد یادگیری دانش آموزان و همچنین مؤلفه های یادگیری مادام العمر تأثیر دارد و باعث افزایش یادگیری مادام العمر و بهبود عملکرد یادگیری در دانش آموزان می شود. پیشنهاد می شود که از واقعیت افزوده آموزشی در آموزش دروس مختلف و پایه های مختلف استفاده شود.