تبیین چیستی و چگونگی تجربه های نزدیک به مرگ در پرتو فلسفه صدرایی(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
اندیشه دینی دوره ۲۵ بهار ۱۴۰۴ شماره ۹۴
79 - 93
حوزههای تخصصی:
تجربه نزدیک به مرگ از مسائلی است که اخیراً جذابیت عمومی پیدا نموده و از طرفی دغدغه هایی را در جامعه علمی ایجاد کرده است. تاکنون با مبانی مختلف، تبیین های گوناگونی از آن صورت گرفته است. مقاله حاضر با تکیه بر فلسفه صدرایی و با استفاده از روش توصیفی_تحلیلی در تلاش برای ارائه تبیینی فلسفی از چیستی و چگونگی این تجربه ها است. نتیجه تحقیق با توجه به برخورداربودن انسان از ساحت مثالی تجردی در کنار ساحت جسمانی، این است که افراد تجربه گر، با قطع یا کاهش علقه یا توجه کمتر به بدن مادی، بر مرتبه مثالی و خیالی متصل خود متمرکز شده اند و اموری را ادراک کرده اند. این افراد در صورت رهایی از ویژگی های خیال و مثال متصل، همانند: الف) مخزن و ارائه دهنده صور حسی بودن، ب) صورت ساز بودن، ج) محل جولان شیطان بودن، به عالم مثال منفصل، منتقل می شوند و اموری از آن عالم را درک می کنند. با توجه به نادر بودن افراد توانمند جهت رهایی از قوه خیال، آنچه عموم مشاهده گران تجربیات نزدیک به مرگ درک کرده اند، در مرتبه خیال و مثال متصل آن ها بوده است. آنچه تجربه گران در مثال متصل یا منفصل از امور نامتعارف دیده، شنیده، لمس کرده، چشیده یا بوییده اند، همگی با کمک حواس باطنی ایشان بوده است. براساس نقش مستقیم نفس در ادراک، کسی که به تجرد مثالی برسد، دنیای مادی را هم می تواند ببیند، بلکه بهتر ببیند.