عباس حبیب زاده

پژوهش حاضر به منظور تعیین اثربخشی آموزش راهبردهای شناختی بر سطوح مختلف درک مطلب خواندن متون روایی و اطلاعاتی دانش آموزان پایه سوم ابتدایی شهر دزفول انجام شد. این پژوهش مبتنی بر یک طرح آزمایشی چند خط پایه بین آزمودنی ها بود. ابزار مورد استفاده مجموعه ای از آزمون های درک مطلب معلم ساخته شامل 20 عدد متن همتا در دو نوع روایی و اطلاعاتی بود. اجرای پژوهش در 60 نشست انفرادی برای 3 آزمودنی دنبال شد. سنجش درک مطلب به صورت شفاهی و در قالب مصاحبه نیمه ساختاریافته صورت گرفت. در نهایت با استفاده از تحلیل نموداری و دو روش ناهمپوش NAP و TAU در نرم افزار اکسل 2019 اندازه اثرها محاسبه شد. پس از تحلیل داده ها اگرچه روش آموزش راهبردی مؤثر ارزیابی شد، اما تفاوت معناداری میان درک مطلب آزمودنی های آزمایشی و گواه دیده نشد. بااین حال، در تحلیل جداگانه متون مشاهده شد که در متون روایی آموزش راهبردی نسبت به سنتی با اندازه اثرهای 83 و 67 درصد اثربخشی بالاتری دارد. همچنین تفاوت معنادار مشابهی میان درک مطلب آزمودنی ها در سطوح درک لفظی و بازسازماندهی مشاهده شد، اما در سطح درک استنباطی تفاوت معناداری یافت نشد. نتایج این پژوهش گویای اثربخشی آموزش راهبردی بر درک مطلب مبتنی بر تفکر سطح پایین بود.

هدف از پژوهش حاضر پیش بینی تاب آوری تحصیلی براساس پنج عامل بزرگ شخصیت و ابعاد کمال گرایی بود. همچنین روش پژوهش از نوع هم بستگی بود. جامعه آماری پژوهش، تمام دانشجویان دختر دانشگاه قم در سال تحصیلی ۱400-1399 را شامل می شد که از این میان تعداد 363 نفر به روش نمونه گیری طبقه ای متناسب با حجم دانشکده و براساس جدول مورگان انتخاب شدند و به پرسش نامه های تاب آوری تحصیلی ساموئلز (2004)، ویژگی های شخصیتی نئو (1985) و ابعاد کمال گرایی چندبعدی تهران (بشارت، 1386) که از طریق شبکه های مجازی ارسال شده بود پاسخ دادند. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS26 در دو سطح توصیفی (میانگین، انحراف معیار و واریانس) و استنباطی (ضریب هم بستگی و تحلیل رگرسیون) تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که تاب آوری تحصیلی با روان نژندی رابطه معنادار و معکوس و در مقابل با برون گرایی، پذیرابودن، مسئولیت پذیری و کمال گرایی های خودمدار، دیگرمدار رابطه معنا دار و مستقیم دارد؛ از سوی دیگر یافته های پژوهش نشان داد: روان نژندی، برون گرایی، پذیرابودن، مسئولیت پذیری و کمال گرایی های خودمدار و دیگرمدار توانایی پیش بینی تاب آوری تحصیلی را دارند. درمجموع با توجه به نتایج به دست آمده می توان نتیجه گرفت که ویژگی های شخصیتی و ابعاد کمال گرایی می توانند تاب آوری تحصیلی را پیش بینی کنند.

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش سبک پردازش اطلاعات در فرسودگی تحصیلی دانشجویان با میانجی گری اهداف پیشرفت در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم انجام شد.روش: این پژوهش از نظر هدف و ماهیت، کاربردی و از نظر نحوه گردآوری داده ها، توصیفی از نوع همبستگی مبتنی بر مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش را کلیه دانش جویان رش ته روانشناسی و علوم تربیتی دانش گاه آزاد اس لامی واح د ق م در س ال تحصیل ی 1399-1400 تشکیل دادند که تعداد 440 نفر به عنوان نمونه از طریق نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. برای سنجش متغیرهای پژوهش از پرسشنامه استاندارد سبک پردازش اطلاعات پسینی و اپستین (1999)، پرسشنامه استاندارد فرسودگی تحصیلی مسلش (2002) و پرسشنامه استاندارد اهداف پیشرفت میدگلی و همکاران (2001)، استفاده شد.روایی پرسشنامه ها، با روش های روایی محتوایی و سازه (تحلیل عاملی تأییدی) مورد تأیید قرار گرفت و ضریب پایایی نیز با روش آلفای کرونباخ و ضریب پایایی ترکیبی برآورد شد و مورد تأیید قرار گرفت. مقادیر روایی و پایایی برای پرسشنامه فرسودگی تحصیلی 08/0 > 07/0 RMSEA=، 89/0= α و 91/0CR= ، برای پرسشنامه اهداف پیشرفت 08/0 > 06/0RMSEA=، 79/0 = α و 72/0 CR=، و در پرسشنامه سبک پردازش اطلاعات، 08/0 > 06/0RMSEA=، 76/0 = α و 86/0، و برای سبک پردازش تجربی 91/0 CR=، بدست آمد. تجزیه و تحلیل اطلاعات در دو سطح توصیفی و استنباطی (مدل معادلات ساختاری) انجام گرفت که از طریق نرم افزارهایSPSS 26 و Lisrel 8.8 و smart pls اجرا شد.یافته ها: نتایج بیانگر آن بود که بین متغیرهای سبک پردازش اطلاعات خردگرا و اهداف تبحری (β=0/65)، سبک پردازش اطلاعات خردگرا و اهداف رویکردی(β=0/14)، سبک پردازش اطلاعات تجربی و اهداف رویکردی (β=0/30)، سبک پردازش اطلاعات تجربی و اهداف اجتنابی (β=0/29)، و اهداف اجتنابی و فرسودگی تحصیلی (β=0/15)، رابطه علّی مثبت و معنی داری وجود داشت. و بین متغیرهای سبک پردازش اطلاعات خردگرا و اهداف اجتنابی(β=-0/14) ، اهداف تبحری و فرسودگی تحصیلی(β=-0/87)، اهداف رویکردی و فرسودگی تحصیلی (β=-0/19)، رابطه منفی معناداری وجود دارد. تنها بین متغیر سبک پردازش اطلاعات تجربی و اهداف پیشرفت تبحری (β=0/09) رابطه معنادار نبود. بیشترین اندازه اثر مربوط به سبک پردازش اطلاعات خردگرا بر اهداف پیشرفت تبحری و اهداف پیشرفت تبحری بر فرسودگی تحصیلی بود. اثر سبک پردازش اطلاعات تجربی نیز با میانجی گری اهداف پیشرفت رویکردی بر فرسودگی تحصیلی، دومین اثر قدرتمند در مدل فرضی بود. سبک پردازش اطلاعات تجربی با میانجی گری اهداف پیشرفت اجتنابی بر فرسودگی تحصیلی، از نظر قدرت رابطه، در سومین جایگاه قرار گرفت و اثرگذاری آن در جهت افزایش فرسودگی بود. به طور کلی، نتایج پژوهش نشان داد که سبک پردازش اطلاعات دانشجویان با میانجی گری اهداف پیشرفت آنها، اثر غیر مستقیمی بر فرسودگی تحصیلی دارد.نتیجه گیری: با توجه به یافته های این پژوهش می توان نتیجه گرفت که افراد دارای سبک پردازش خردگرا بیشتر از اهداف پیشرفت تبحری استفاده می کنند و کمتر دچار فرسودگی تحصیلی می شوند. همچنین، افراد دارای سبک پردازش خردگرا از اهداف پیشرفت رویکردی استفاده می کنند و کمتر دچار فرسودگی تحصیلی می شوند، گرچه اتخاذ اهداف رویکردی در این افراد کمتر از اتخاذ اهداف تبحری است. از طرفی سبک پردازش اطلاعات تجربی با میانجی گری اهداف پیشرفت اجتنابی بر افزایش میزان فرسودگی تحصیلی اثرگذار است.لذا به سیاست گذاران و مدیران دانشگاهی پیشنهاد می شود با برگزاری دوره های آموزشی برای مدرسین و دانشجویان، راه کارهایی برای آموزش سبک پردازش خردگرا ارائه دهند و با ایجاد محیط تربیتی مناسب زمینه را برای اتخاذ اهداف پیشرفت تبحری توسط دانشجویان فراهم آورند، تا از این طریق از فرسودگی تحصیلی جلوگیری کنند. همچنین پیشنهاد می شود در گزینش افراد جهت بهره وری بهتر در زمینه تحصیل یا اشتغال، از افرادی که دارای سبک پردازش خردگرا هستند استفاده شود.

هدف پژوهش، مقایسه اثربخشی آموزش فلسفه ورزی و فراشناخت در خودتنظیمی هیجانی، خودمهارگری، عملکرد اجرایی و وابستگی دانش آموزان وابسته به شبکه های اجتماعی بود. روش نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون پس آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری، تمامی دانش آموزان دختر مقطع ابتدایی مشغول به تحصیل در سال تحصیلی 1403-1404 ناحیه 1 شهر قم تشکیل دادند. با روش نمونه گیری در دسترس، 45 نفر از دانش آموزان دختر مقطع ابتدایی انتخاب شدند و در دو آزمایش و یک گروه کنترل به صورت تصادفی جایگزین شدند. آموزش فلسفه ورزی در 12 جلسه 90 دقیقه ای بر اساس پروتکل فیشر (1392) و آموزش فراشناختی در 14 جلسه 90 دقیقه ای بر اساس پروتکل ولز (2009) اجرا شد. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه وابستگی به شبکه های اجتماعی مجازی خواجه احمدی و همکاران (1395)، مشکلات خودتنظیمی هیجانی گراتز و رومر (2004)، خودمهارگری تانجی (2004) و کارکردهای اجرایی کولیج (۲۰۰۲) استفاده شد. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS. v25 انجام شد. نتایج نشان داد آموزش فراشناخت و فلسفه ورزی بر هر چهار متغیر تاثیر معنی داری دارد. نتایج آزمون تعقیبی نشان داد آموزش فراشناخت اثربخشی بیشتری در بهبود خودتنظیمی هیجانی، خودمهارگری، عملکرد اجرایی و وابستگی به شبکه اجتماعی دارد. یافته های پژوهش نشان می دهد که هر دو روش آموزش فراشناخت و فلسفه ورزی در بهبود خودتنظیمی هیجانی، عملکرد اجرایی و کاهش وابستگی به شبکه های اجتماعی مؤثرند، اما آموزش فراشناخت به ویژه در تقویت خودمهارگری و پایداری اثرات در بلندمدت برتری معناداری دارد. این نتایج ضرورت به کارگیری برنامه های آموزشی فراشناختی را در محیط های آموزشی را پررنگ می سازد.

عوامل زیادی مثل انگیزش و تکمیل تکلیف می توانند بر یادگیری دانش آموزان تأثیر بگذارند. دراین باره، شواهد نشان داده که انگیزش یکی از عوامل مؤثر و مهم در بهبود عملکرد دانش آموزان است. پژوهش حاضر باهدف تعیین نیم رخ انگیزشی دانش آموزان با استفاده از تحلیل مبتنی بر شخص و مقایسه تکمیل تکلیف و رفتارهای پیشرفت با توجه به این نیم رخ ها انجام گرفته است. این پژوهش یک مطالعه توصیفی- علی مقایسه ای است. تعداد 221 نفر دانش آموز مقطع متوسطه دوره دوم مقیاس جهت گیری اهداف پیشرفت الیوت و مک گرگور و رفتارهای پیشرفت را تکمیل نمودند و معلمان میزان تکمیل تکلیف را مشخص کردند. برای تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS از روش تحلیل خوشه ای و تحلیل واریانس چند متغیری و آزمون خی دو بهره گرفته شد. بر اساس نتایج حاصل از تحلیل خوشه ای، چهار خوشه انگیزش برای دانش آموزان به دست آمد: 2/14 درصد در خوشه بی انگیزشی، 6/27 درصد در خوشه انگیزش سه گانه، 19 درصد در خوشه تبحرگرا-عملکردگرا و 3/39 درصد خوشه انگیزش چندگانه قرار گرفتند. تکمیل تکلیف و رفتارهای پیشرفت خوشه بی انگیزشی، کمتر از سایر خوشه ها بود (001/0P<). یافته های به دست آمده می تواند به مسئولین حوزه آموزش کمک نماید تا با طراحی برنامه های مداخله ای تربیتی در ارتقا و یا حفظ انگیزش دانش آموزان، در طول سال های تحصیلی اقدامات مؤثری را انجام دهند.