سیروس منصوری

پژوهش حاضر با هدف مطالعه تجارب زیسته معلمان از کاربرد فناوری در برنامه درسی دوره متوسطه صورت گرفت. رویکرد پژوهش کیفی و روش مطالعه نیز پدیدارشناسی بود. جامعه آماری پژوهش را معلمان دوره متوسطه که تجربه استفاده از فناوری در اجرای برنامه درسی را داشتند تشکیل دادند. حجم نمونه بر اساس قاعده اشباع نظری داده ها بود بنابراین بر اساس قاعده اشباع نظری، مشارکت کنندگان پژوهش به حجم 19 نفر با استفاده از نمونه گیری هدفمند از نوع مطلوب انتخاب شدند. معیار انتخاب مشارکت کنندگان پژوهش معلمانی بود که فناوری های آموزش را در اجرای آموزش بکار برده اند، بود. ابزار پژوهش، مصاحبه های نیمه ساختارمند بود. برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش تحلیل مضمون استفاده شد. از تحلیل مصاحبه ها 8 مضمون سازمان دهنده و 104 مضمون پایه استخراج شد. یافته ها نشان داد که تسهیل یادگیری، تغییرات مثبت پداگوژیگی، نوآوری های جدید فناورانه، تسهیل فرایندهای اداری، عدم وجود بسترها و زیرساخت های فنی مناسب، چالش های مربوط به نیروی اسانی، چالش های مدیریتی، چالش های پیامدی از اصلی ترین تجارب معلمان در فرایند اجرای برنامه درسی مبتنی بر فناوری بود. با توجه به نتایج پژوهش می توان گفت که متولیان نظام آموزشی به منظور افزایش استفاده از فناوری-های آموزش در اجرای برنامه درسی می بایست بسترهای فنی، قانونی و مدیریتی بکارگیری این فناوری ها را تسهیل کنند.

زمینه و اهداف: با ظهور فناوری های نوین و تلفیق تکنولوژی و بازی وارسازی با آموزش و یادگیری، راهبردهای جدیدی جهت اثربخشی تدریس ارائه می شود. یکی از این راهبردها، استفاده از بازی واقعیت جایگزین در تدریس می باشد؛ ازاین رو، پژوهش حاضر باهدف بررسی تأثیر بازی واقعیت جایگزین بر مهارت حل مسئله دانش آموزان کلاس چندپایه انجام شد.روش ها: این پژوهش، با استفاده از روش شبه تجربی و طرح پیش آزمون - پس آزمون، به همراه گروه گواه صورت پذیرفت. جامعه آماری، شامل دانش آموزان کلاس چندپایه دوره دوم ابتدایی شهرستان بهشهر استان مازندران در سال تحصیلی 1402-1401 بوده که به شیوه نمونه گیری در دسترس، به تعداد 30 نفر انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه 15 نفره کنترل و آزمایش قرار گرفتند. دانش آموزان به مدت 8 جلسه به شیوه بازی واقعیت جایگزین آموزش دیدند؛ درحالی که شیوه آموزش در گروه کنترل، به شکل مرسوم بود. داده ها از طریق پرسشنامه های حل مسئله هپنر و پترسن (1982) جمع آوری شدند. جهت تحلیل یافته ها، از شاخص های آماری توصیفی نظیر میانگین و انحراف معیار و برای تحلیل استنباطی یافته ها از آزمون تحلیل کواریانس تک متغیره استفاده شد.یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد بازی واقعیت جایگزین بر مهارت حل مسئله دانش آموزان کلاس چندپایه تأثیر معنادار دارد. (0.05>P).نتیجه گیری: با توجه به این که مدارس چندپایه، در مناطق روستایی هستند و از حیث فیزیکی و حضور دانش آموزان با سنین، جنسیت و پایه های تحصیلی متفاوت در کنار هم شرایط بهتری را جهت اجرای بازی واقعیت جایگزین ارائه می نماید، برنامه ریزی و اجرای این بازی ، به عنوان یک راهبرد مؤثر تدریس، در این مدارس توصیه می گردد.

هدف:  با توجه به تغییرات سریع در دانش و اطلاعات انسانی و در نهایت تغییر اهداف سازمان ها، نیاز به همگام شدن نیروی انسانی احساس می شود که مهمترین راهکار در این راستا، آموزش است که دانش، مهارت ها و توانایی های کسب شده در یک برنامه آموزشی منجر به تغییر پایدار در نحوه انجام وظایف کاری می شود که به مفهوم انتقال یادگیری اطلاق می شود. لذا هدف پژوهش حاضر شناسایی و چارچوب بندی موانع انتقال یادگیری سازمانی بود.روش شناسی: استراتژی این پژوهش سنتزپژوهی و از طریق رویکرد کیفی بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه اسناد و مدارک موجود در منابع پایگاه های استناد جهان اسلام، جهاد دانشگاهی و مگیران،گوگل اسکالر و ساینس دایرکت بود. نمونه گیری، هدفمند و نمونه شامل کلیه اسناد موجود در زمینه آموزش سازمانی، یادگیری سازمانی، انتقال یادگیری سازمانی، موانع انتقال یادگیری سازمانی، مهارت آموزی و آموزش های ضمن خدمت بود. جمع آوری منابع و اسناد تا زمانی که داده ها از لحاظ نظری اشباع نشد، ادامه یافت. از میان 247پژوهش دریافت شده، 70مورد بر اساس میزان تطابق با پژوهش حاضر انتخاب شدند. ابزار پژوهش چک لیستی برگرفته از مقالات مرتبط با کلیدواژگان بود. سپس تحلیل داده ها به شیوه استقرایی صورت گرفت و مضامین و عوامل تکرار شونده حذف و موانع اصلی و نهایی دسته بندی و برای هر دسته عنوانی کلی اتخاذ گردید. سپس عناوین کلی در اختیار اساتید صاحب نظر قرار گرفت و آنها صحت بعضی مقولات را تأیید و بعضی را رد کردند. مقولات تأیید شده به صورت منسجم درآمد و مرجع هر مقوله مقابل آن ذکر شد. یافته ها: یافته ها نشان داد اصلی ترین موانع انتقال یادگیری سازمانی؛ به ترتیب شامل عدم کیفیت آموزشی و مدیریتی مربیان، عدم وجود فرهنگ یادگیری، عدم وجود مدیریت تحول گرا و حمایتگر، حجم زیاد وظایف شغلی و چالش پذیری آنها، عدم مطلوبیت محتوای ارائه شده ، ارزشیابی نامطلوب، عدم نظارت یا نظارت نادرست بر کارآمدی دوره، زمان بندی نامناسب دوره ها و عدم آمادگی یادگیرنده می باشد. نتیجه گیری و پیشنهادات: با توجه به یافته ها پیشنهاد می شود؛ انتخاب مدرسین دوره های متناسب با شرایط یادگیرندگان و به صورت تخصصی صورت بگیرد ، سیاست ها و راهبردهای کلان آموزشی و مدیریتی از ابتدا بر اساس کاربست آموزش بنا شود و امتیازاتی که صرفاً مربوط به حضور و شرکت در دوره های آموزشی است، حذف گردد.نوآوری و اصالت: پژوهش حاضر برای اولین بار، به شناسایی تمامی موانع انتقال یادگیری سازمانی در سازمان های مختلف داخل و خارج کشور به صورت جامع با استفاده از استراتژی سنتزپژوهی پرداخته است.

هدف پژوهش حاضر، ارائه یک مدل ساختاری – تفسیری به منظور ارتقای اعتبار شغلی حرفه ی معلمی بود. روش پژوهش، توصیفی- پیمایشی از نوع مدل سازی بود. جامعه ی آماری پژوهش حاضر، خبرگان آشنا به حوزه ی علوم تربیتی و علوم اجتماعی بودند که 31 نفر از بین آنها به عنوان نمونه و به شیوه نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. ابتدا با بررسی ادبیات پژوهش، عوامل مؤثر بر اعتبار حرفه ی معلمی، استخراج و براساس نظر خبرگان 9 عامل به عنوان عوامل نهایی شناسایی شدند، سپس به منظور مشخص نمودن تأثیر علت و معلولی عوامل مستخرج، از پرسشنامه ی محقق ساخته ای که بر اساس مدل سازی ساختاری تفسیری طراحی شده بود، استفاده گردید. به منظور تجزیه و تحلیل ها رویکرد مدل سازی ساختاری تفسیری و ارائه مدل عوامل مؤثر بر اعتبار شغلی حرفه ی معلمی از تکنیک مدل سازی ساختاری تفسیری و نرم افزار Micmac استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد از بین این 9 عامل شناسایی شده، دو عامل حقوق و مزایای شغلی و جایگاه اجتماعی حرفه ی معلمی در جامعه به عنوان زیربنایی ترین عوامل در سطح سوم مدل قرار گرفتند. همچنین اعتبار و مقبولیت سازمانی و کنشگری اجتماعی – فرهنگی معلمان در جامعه به عنوان دو عامل زیر بنایی دیگر در سطح دوم قرار گرفتند که بر چهار عامل میزان تخصصی بودن حرفه ی معلمی، میزان اعتماد اجتماعی شهروندان به معلم، وجهه و اعتبار شغل معلمی، مشارکت در سیاست گذاری و تدوین برنامه های آموزشی، امکانات و فرصت های رشد و ارتقاء حرفه ای تاثیر می گذارند. همچنین خروجی مدل میکمک نشان می دهد که همه ی عامل های اعتبار شغلی بر همدیگر کنش و واکنش بالایی دارند.

پیشینه و اهداف: متغیرهای پردازش شناختی، لذت یادگیری و عملکرد تحصیلی در درس تاریخ به عنوان متغیرهای مهم در ارتقای نظام آموزشی است. این پژوهش باهدف بررسی اثربخشی آموزش به روش نقشه مفهومی بر پردازش شناختی، لذت یادگیری و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در درس تاریخ پایه یازدهم انجام شد. روش: روش پژوهش از نوع نیمه آزمایشی و طرح پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش دانش آموزان دختر مشغول به تحصیل در پایه یازدهم مدارس دوره متوسطه اول شهر اراک بودند که از بین آنها 44 نفر انتخاب و به طور تصادفی به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه پردازش شناختی اسکوونبرگ و شیلدر (1996)، پرسشنامه احساسات پاکران در آموزش و پرورش (2002) و آزمون پیشرفت تحصیلی محقق ساخته بود. نتایج با استفاده از نرم افزار spss نسخه25و آزمون تحلیل کوواریانس چند متغیره تحلیل شد. یافته ها: نتایج نشان داد که آموزش به روش نقشه مفهومی با ایکس مایند بر پردازش شناختی، لذت یادگیری و عملکرد تحصیلی درس تاریخ مؤثر بود و به طور معناداری پردازش شناختی، لذت یادگیری و عملکرد تحصیلی درس تاریخ دانش آموزان دختر را افزایش داد .نتیجه گیری: با توجه به اینکه آموزش با استفاده از نقشه مفهومی در پردازش شناختی، لذت یادگیری و عملکرد تحصیلی مؤثرتر از آموزش سنتی و رویه موجود است، مطلوب است معلمان تاریخ با استفاده از نقشه مفهومی را به عنوان بخشی از برنامه درسی و کلاس ها قرار دهند. باید رویدادی برای تهیه و طراحی نقشه های مفهومی برای معلمان برگزار شود.

هدف از پژوهش حاضر، بررسی نقش الگویی معلمان در نظام آموزشی بر اساس چشم اندازهای جهانی است؛ به گونه ای که با بررسی ویژگی ها و ابعاد این نقش در چارچوب معیارها و استانداردهای بین المللی، بتوان به شناختی روشن و کاربردی درباره جایگاه و تأثیر معلمان به عنوان الگوهای تربیتی و آموزشی دست یافت. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی است و از نظر نحوه جمع آوری داده ها، با رویکرد کیفی انجام شده است. این مطالعه مروری با استفاده از روش های مرور نظام مند ادبیات به اجرا درآمده است. میدان پژوهش شامل اسناد دست اول لاتین (کتاب ها، مجلات علمی-پژوهشی، پایان نامه ها، طرح های پژوهشی) در بازه زمانی ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۴ از طریق جستجوی جامع در پایگاه های داده علمی و با بهره مندی از نمونه گیری هدفمند تا رسیدن به حد اشباع به دقت مورد کاوش و مرور قرار گرفته اند تا به نقش الگویی معلم و ویژگی هایش پرداخته شود. پس از تجزیه و تحلیل اسناد به شیوه کدگذاری سه مرحله ای، مولفه های الگوبخشی معلمان در قالب 19مقوله محوری دسته بندی شدند. در نهایت، این مضامین ذیل سه مضمون فراگیر ویژگی های شخصیتی ورفتاری، مهارت های آموزشی وحرفه ای ونقش های مدیریتی ونوآورانه قرار گرفتند. نتایج به دست آمده نشان می دهد که معلمان از مهم ترین ارکان توسعه ی یک کشور به شمار می روند. آنان باویژگی های شخصیتی ورفتاری خود، دانش آموزان را در جنبه های مختلف شخصیت و رفتار راهنمایی می کنند. همچنین مهارت های آموزشی و حرفه ای معلمان و نقش های مدیریتی ونوآورانه آنها، بر کیفیت آموزش و پرورش تأثیر مستقیم دارد. در نهایت، این نقش الگویی معلمان است که جامعه را به سمت پیشرفت و ترقی سوق می دهد.

در بسیاری از برنامه های آموزشی ترویجی توجه چندانی به نیازهای آموزشی ازنقطه نظر مخاطبین و کارشناسان ترویج نمی شود که درنتیجه آن اثربخشی برنامه های آموزشی تحت الشعاع قرار می گیرد؛ بنابراین هدف از این پژوهش توصیفی - پیمایشی بررسی نیازهای آموزش زیست محیطی بانوان روستایی استان مرکزی با استفاده از دو مدل نیازسنجی بوریچ و کوادرانت بود. جامعه آماری این پژوهش را بانوان روستایی استان مرکزی و کارشناسان ترویج تشکیل داده است. با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس تعداد 298 نفر از بانوان روستایی انتخاب شدند. با توجه به محدودیت تعداد کارشناسان ترویج تعداد 40 نفر از کارشناسان در این پژوهش شرکت نمودند. به منظور گردآوردی داده ها در این پژوهش از پرسش نامه محقق ساخته استفاده شده است. روایی ابزار با توجه به شاخص روایی محتوایی موردبررسی قرار گرفت و 81/0 به دست آمد. همچنین پایایی پرسشنامه با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ در دو بعد اهمیت و مهارت به ترتیب (86/0) و (84/0) دست آمد که گویایی مطلوبیت پرسشنامه بود. از این پژوهش در دو مرحله انجام گردید؛ در گام نخست بر اساس ادبیات پژوهش نیازهای آموزشی زیست محیطی استخراج شد، سپس نیازهای آموزشی بانوان روستایی از دیدگاه خودشان با استفاده از پرسش نامه مبتنی بر مدل بوریچ مشخص گردید. نتایج نشان داد که ازنظر بانوان روستایی 7 نیاز آموزشی، دارای بالاترین اولویت است. در مرحله دوم با استفاده از مدل کوادرانت نیازها از دیدگاه بانوان و کارشناسان تطبیق داده شد، نتایج نشان داد که اکثر نیازهای آموزشی ازنقطه نظر زنان و کارشناسان با یکدیگر تطابق دارد؛ بنابراین به منظور اثربخشی برنامه های ترویجی، توجه هم زمان به دیدگاه بانوان روستایی و کارشناسان ترویج امری ضروری بوده که این مسئله با بهره گیری از مدل نیازسنجی بوریچ و کوادرانت امکان پذیر است.

پژوهش حاضر به واکاوی تجارب دانش‌آموختگان آموزش عالی ایران درباره ویژگی­های استادان الهام‌بخش پرداخته است. این مطالعه با رویکرد کیفی و به‌کارگیری راهبرد پدیدارشناسی انجام شده است. مشارکت‌کنندگان در این پژوهش، دانش‌آموختگان مقطع دکتری دانشگاه‌های ایران هستند که هم‌اکنون عضو هیئت علمی بوده و تجربه کلاس درس استادان الهام‌بخش را داشته‌اند. در مرحله اول، از مشارکت‌کنندگان خواسته شد استادانی را که در دوره تحصیل خود الهام‌بخش می‌دانستند، معرفی کنند. این فرآیند منجر به شناسایی فهرستی از استادان الهام‌بخش شد. در مرحله دوم، برای درک عمیق‌تر تجارب دانش‌آموختگان، مصاحبه‌های عمیق با آن‌ها انجام گرفت. معیار ورود به مصاحبه، داشتن تجربه و تعامل طولانی‌مدت با استاد، عضویت در هیأت علمی و همچنین رضایت از شرکت در مصاحبه بود. داده‌ها با 16 نفر از مشارکت‌کنندگان به اشباع رسید. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شد. روایی پژوهش از طریق بازبینی همکاران و مشارکت‌کنندگان و پایایی آن با کدگذاری دو مصاحبه توسط افراد خارج از پژوهش تأمین گردید. در نهایت، یافته‌ها در 125 مضمون پایه، 13 مضمون سازمان‌دهنده و 4 مضمون فراگیر شامل پرورش ویژگی‌های روان‌شناختی مثبت‌گرا در آموزش، اخلاق حرفه‌ای، تدریس حرفه‌ای و عاملیت استادی دسته‌بندی شدند. نتایج نشان داد که الهام‌بخشی استادان، پدیده‌ای انسانی و تحول‌آفرین است که مسیر رشد چندجانبه دانشجویان را دگرگون می‌کند. بازنگری در هویت حرفه‌ای استادان، بازطراحی برنامه‌های توانمندسازی و اصلاح شاخص‌های جذب و ارتقاء هیئت علمی تحقق این مهم را تسهیل می‌نماید.

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش به کمک چندرسانه ای بر علاقه به درس و عملکرد تحصیلی در درس علوم تجربی دانش آموزان پایه پنجم  ابتدایی شهرستان اردکان صورت گرفته است. روش پژوهش شبه آزمایشی از نوع مقایسه گروه های ایستا بود. به منظور بررسی تاثیر آموزش  به کمک چندرسانه ای بر علاقه به درس و عملکرد تحصیلی در درس علوم تجربی، جمعاً دو کلاس به صورت سنتی و دو کلاس  با آموزش به کمک چندرسانه ای ارائه شد و در نهایت 66 نفر گروه آزمایش و 41 نفر گروه کنترل مورد بررسی قرار گرفتند. ابزارهای مورد بررسی در پژوهش حاضر شامل پرسشنامه علاقه به درس و آزمون محقق ساخته علوم تجربی بود.  نتایج  پژوهش نشان داد که گروه چندرسانه ای به صورت معنی داری نسبت به گروه سنتی از عملکرد بهتری برخوردار بودند. همچنین نتایج پژوهش نشان داد که در کلاسی که به صورت چندرسانه ای آموزش دیده بودند به صورت معنی داری علاقه به درس نسبت به کلاس سنتی بیش تر است. بنابراین می توان نتیجه گرفت که به منظور بهبود عملکرد تحصیلی و افزایش علاقه به علوم تجربی در بین دانش آموزان، لازم است که از آموزش های چندرسانه ای بهره گرفت.

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت کیفیت آموزش های مجازی سازمانی در دوره کرونا در شرکت توزیع نیروی برق استان مرکزی صورت گرفت. روش: طرح پژوهش کمی و روش پژوهش نیز توصیفی- پیمایشی بود. جامعه آماری پژوهش کلیه کارکنان شرکت توزیع برق استان مرکزی است که بر اساس برآوردها 1170 نفر بوده است. روش نمونه گیری پژوهش به صورت تصادفی بود. با این حال از آنجایی که پرسشنامه ها به صورت الکترونیکی تهیه و در اختیار آزمودنی ها قرار گرفته است از قواعد مرسوم نمونه گیری تصادفی استفاده نشده است. از بین جامعه آماری 225 به پرسشنامه های پاسخ دادند که 216 پرسشنامه به دلیل کامل بودن مورد تحلیل قرار گرفتند. ابزار مورد استفاده شامل پرسشنامه محقق ساخته بود و پرسشنامه شامل ۴ بعد هدف ، محتوا، راهبردهای یاددهی- یادگیری و ارزشیابی است، داده ها با آزمون تی تک نمونه ای و با استفاده از نرم افزار SPSS مورد تحلیل قرار گرفت. یافته ها: یافته ها نشان داد که از نظر کارکنان شرکت توزیع برق استان مرکزی، آموزش های مجازی دارای اثربخشی کافی نبوده است. در واقع؛ آموزش های مجازی به اندازه کافی نتوانسته بود در دستیابی به اهداف آموزشی، محتوای ارائه شده، راهبردهای یاددهی- یادگیری و ارزشیابی موفق باشد. نتیجه گیری: با توجه به یافته های پژوهش، به نظر می رسد که مدیران سازمان های خدماتی از جمله شرکت توزیع برق باید در حد امکان از آموزش های حضوری یا آموزش های ترکیبی در آموزش های سازمانی استفاده کنند.

این پژوهش باهدف شناسایی مولفه های معلمان الهام بخش انجام گرفت. رویکرد پژوهش ، کیفی و روش آن سنتز پژوهی و راهبرد مورداستفاده فراترکیب بود. جامعه پژوهش شامل کتاب ها، پژوهش ها و مطالعات مرتبط با الهام بخشی معلمان بود که با استفاده از کلیدواژه های مشخص و در بازه زمانی 2007 تا 2024، تعداد 77 سند از پایگاه های اطلاعاتی معتبر علمی خارجی انتخاب و بر اساس معیارهای ورود و خروج مورد بررسی قرار گرفتند. پس از چندین مرحله غربالگری بر اساس عنوان، چکیده و محتوای پژوهش، درنهایت 31 سند به صورت هدفمند انتخاب شدند. سپس داده های پژوهش با انجام فرآیند کدگذاری و طبقه بندی ویژگی هایی که در اسناد به عنوان شاخص های معلمان الهام بخش و مفاهیم مرتبط مطرح شده بودند، در سه سطح مضمون پایه، مضمون سازمان دهنده و مضمون فراگیر پالایش و تحلیل شدند. در این پژوهش از قابلیت اعتماد به عنوان معیاری برای جایگزینی روایی و پایایی استفاده شده است. پس از تجزیه وتحلیل اسناد، 122 مضمون باز استخراج و در قالب 30 مضمون سازمان دهنده دسته بندی شدند. درنهایت، مضامین هر دسته در چهار مضمون فراگیر شامل ویژگی های شخصیتی، ویژگی ها و مهارت های حرفه ای، مدیریت مؤثر کلاس و بهینه سازی فرآیند یادگیری و خلاقیت دسته بندی شدند. بر این اساس، این ویژگی ها معلمان را در جایگاه الهام بخشی قرار می دهند که می توانند دانش آموزان و جامعه را به سوی پیشرفت و ترقی سوق دهند.