فضای گردشگری

امروزه توسعه سریع فناوری، هوشمندی را به همه سازمان ها و جوامع معرفی کرده است. مفهوم گردشگری هوشمند تلفیقی از فناوری اطلاعات و ارتباطات با صنعت گردشگری برای پاسخگویی به نیازها و خواسته های فردی گردشگران قبل، حین و بعد از سفر است که می تواند، سطح رقابت پذیری مقصدها را افزایش دهد. گردشگری هوشمند، بهبود کارایی مدیریت منابع، به حداکثر رساندن رقابت و افزایش پایداری از طریق استفاده از نوآوری ها و روش های فناور است. هدف پژوهش حاضر، ارزیابی تأثیر گردشگری هوشمند بر تجربه گردشگران (پارک ائلی گلی تبریز) می باشد. این پژوهش به لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ ماهیت و روش انجام، توصیفی– تحلیلی می باشد. در این پژوهش از مدل ISM و ANP برای تحلیل پژوهش استفاده شده است. یافته ها نشان می دهد. با استفاده از مدل های ISM و ANP، عوامل کلیدی مؤثر بر تجربه گردشگری هوشمند، از جمله دسترسی به اطلاعات، امکانات دیجیتال، خدمات شخصی سازی شده و زیرساخت های هوشمند، شناسایی و اولویت بندی شده اند. نتایج نشان می دهد که وجود زیرساخت های هوشمند و دسترسی به اطلاعات به صورت آنلاین، نقش کلیدی در ارتقای تجربه گردشگران دارند. این پژوهش با ارائه یک مدل عملیاتی، راهکارهایی برای بهبود تجربه گردشگری در پارک ائل گلی و سایر فضاهای مشابه ارائه می دهد و نشان می دهد که چگونه گردشگری هوشمند می تواند تجربه گردشگران را بهبود بخشد. مطالعه موردی پارک ائل گلی، نمونه ای از پیاده سازی فناوری های نوین در حوزه گردشگری است.

توسعه سکونتگاه های روستایی هدف گردشگری، به دلیل پیوستگی اساسی میان توسعه روستایی و شهری، از ضرورت های کلیدی توسعه منطقه ای و ملی است. بدون توجه ویژه به این پیوستگی، دستیابی به توسعه پایدار ممکن نخواهد بود. این پژوهش با هدف شناسایی مؤلفه های محیطی مؤثر بر رضایت ساکنان بناهای قدیمی و جدید در سکونتگاه های روستایی هدف گردشگری استان ایلام انجام شده است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناختی مبتنی بر نظریه داده بنیاد اجرا شده است. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختارمند با 21 متخصص (شامل معماران، جامعه شناسان، روان شناسان و کارشناسان میراث فرهنگی و گردشگری) که با روش نمونه گیری هدفمند گلوله برفی انتخاب شدند، جمع آوری شد. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارMAXQDA و از طریق کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام گرفت. یافته ها نشان می دهند که شرایط علّی مؤثر بر رضایت ساکنان شامل توسعه سکونتگاه ها، ارائه خدمات رفاهی، تأمین سرمایه و حفظ هویت فرهنگی است. راهبردهای پیشنهادی برای بهبود رضایت شامل حفاظت از اکوسیستم، برنامه ریزی رفاهی و گردشگری، تقویت شبکه های ارتباطی، توسعه زیرساخت ها و مدیریت منابع طبیعی است. پیامدهای این راهبردها شامل رضایت گردشگران، تقویت همبستگی اجتماعی، ایجاد فرصت های شغلی، رونق اقتصادی، کاهش آسیب های اجتماعی، توسعه پایدار و افزایش نشاط اجتماعی است. این یافته ها می توانند به تدوین سیاست های مؤثر برای توسعه پایدار گردشگری روستایی کمک کنند.

توسعه گردشگری روستایی به عنوان یک راهکار برای حل بسیاری از مشکلات مناطق روستایی شناخته شده و در زمینه های مختلفی مؤثر است. پژوهش حاضر باهدف ارائه الگوی توسعه پایدار در مقصدهای گردشگری روستایی شهرستان جرقویه صورت گرفته است. پرسش نامه ای با طیف لیکرت و 3 معیار اقتصادی، اجتماعی و کالبدی – محیطی طراحی و توسط کارشناسان، گردشگران و ساکنین تکمیل شدند. از آزمون t برای ارزیابی شرایط هر روستا، از آزمون فریدمن برای رتبه بندی معیارها و روستاها و از تحلیل واریانس برای مقایسه روستاها استفاده شد. نتایج نشان داد از نظر کارشناسان در بعد اقتصادی، رضایت گردشگران از محصولات محلی؛ در بعد اجتماعی، بهبود روابط اجتماعی و در بعد کالبدی- محیطی، بهبود بهداشت محیط روستا بیشترین اهمیت را داشته است. از نظر گردشگران در بعد اقتصادی، رضایت گردشگران از محصولات محلی؛ در بعد اجتماعی، حفظ الگوهای اجتماعی و فرهنگی و در بعد کالبدی- محیطی، بهبود دسترسی به اطلاعات روستا بیشترین اهمیت را داشته است. از نظر ساکنین در بعد اقتصادی، توسعه بازاریابی محلی؛ در بعد اجتماعی، بهبود دسترسی در روستا و در بعد کالبدی – محیطی، بهبود زیرساخت ها بیشترین اهمیت را داشته است. بطور کلی الگوی بعد اقتصادی، الگوی توسعه بازاریابی؛ الگوی بعد اجتماعی، الگوی همکاری و مشارکتی و الگوی بعد کالبدی – محیطی، الگوی توسعه ای و بهسازی می باشد.

پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیرات زیست محیطی گردشگری پایدار بر عدالت فضایی در شهرستان طرقبه و شاندیز انجام شده است. این مطالعه به تحلیل اثرات توزیع ناعادلانه خدمات و جاذبه های گردشگری بر محیط زیست و ارائه راهکارهایی برای ایجاد عدالت فضایی در توسعه گردشگری پایدار می پردازد. روش تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی–تحلیلی است. جامعه آماری شامل ۵۴ روستا بوده که ۱۹ روستا به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شد. حجم نمونه با نرم افزار G*Power برابر ۱۶۰ نفر تعیین گردید که برای افزایش دقت به ۲۰۰ نفر ارتقاء یافت. داده ها به صورت پرسش نامه محقق ساخته گردآوری شد. پایایی ابزار با آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی بالاتر از ۰/۷ و روایی آن با روش فورنل و لارکر تأیید گردید. برای تحلیل استنباطی از رگرسیون، معادلات ساختاری و آزمون کولموگروف–اسمیرنوف استفاده شد نتایج مدل معادلات ساختاری نشان داد ابعاد محیطی تأثیر معناداری بر عدالت فضایی دارند (ضریب مسیر 0.707، t>7، p=0.000) این یافته ها بیانگر ارتباط معنادار اثرات زیست محیطی گردشگری پایدار با کیفیت محیط زیست و ابعاد عدالت فضایی است. بر این اساس، اجرای سیاست های گردشگری پایدار در حوزه آموزش، مشارکت محلی، توزیع منابع و حفاظت محیط زیست می تواند به بهبود عدالت فضایی و ارتقای پایداری توسعه گردشگری منجر شود.

زمینه گرایی به عنوان رویکردی در معماری، بر حفظ ردپای گذشته و تفاوت ها و ویژگی  های هر فرهنگ تأکید داشته، ریشه در هویت هر ملیت دارد. بازار مهم ترین فضاهای شهری و عناصر عملکردی و به عنوان ستون فقرات شهر قلمداد می شود. عوامل فرمی(کالبدی)، معنایی(ادراکی)، عملکردی(کارکردی) در نقش بازار در شهر به عنوان بستری برای پاسخگویی به نیازها و ظرفی برای فعالیت و رفتارهای استفاده کنندگان است. هدف از پژوهش حاضر، شناسایی معیارها و مؤلفه های زمینه کالبدی، معنایی و کارکردی بازار سنتی در قالب نشانه شناسی نظریه«اُمبِرتو اِکو»است. فرضیه تحقیق از نوع همبستگی و جهت دار است که فرض می کند معماری بازار تحقق اصول زمینه گرایی است و مفاهیم نشانه ها می توانند به عنوان ابزاری جهت تحلیل نظام ارزشی و معنایی برای شناسایی اصول زمینه گرایی راهگشا باشند، چرا که بازار سنتی اردبیل دارای ویژگی های دلالتی است که قابلیت تداعی معنا را دارد. روش تحقیق از نوع کیفی و بر اس اس روش توصیفی -تحلیلی اس ت که با استناد به منابع مطالعاتی به بس ط مفهوم زمینه گرایی پرداخته و با اقتباس از منابع پژوهش، مؤلفه ها و ریزمؤلفه های زمینه گرایی را تدوین و ابعاد نشانه شناسی اُمبِرتو اِکو را شناسایی و بازار سنتی اردبیل را بر اساس مؤلفه های فوق و با استفاده از ابزار مشاهده و مطالعات ارزیابی می کند و سپس با روش تحلیلی-تطبیقی زمینه و نشانه های کالبدی بازار سنتی اردبیل را مشخص می نماید. نتایج نشان می دهند که معیارهای زمینه گرایی شامل دو جنبه فضایی و بصری و نُه معیار موقعیت، حجم، ارتفاع، عقب نشینی، مقیاس، جهت گیری، ریتم، ساخت مایه، رنگ و سه مؤلفه فضای مابین، کالبد معماری و فضای پر، نحوه تداخل توده و فضا است.

رسانه های اجتماعی به عنوان ابزاری نوین در صنعت گردشگری، نقش مهمی در تسهیل اشتراک گذاری اطلاعات، شکل گیری تصویر مقصد و بهبود تجربه سفر را ایفا می کند. در عصر دیجیتال، بازاریابی گردشگری نیازمند بهره گیری استراتژیک از ظرفیت این رسانه ها است. پژوهش حاضر با رویکردی سیستماتیک و تحلیل محتوای مقالات علمی منتشرشده در پایگاه های معتبر طی سال های ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۰، تأثیر رسانه های اجتماعی بر صنعت گردشگری را بررسی می کند. مقالات مورد مطالعه بر اساس موضوعاتی نظیر بازاریابی دیجیتال، مقاصد گردشگری هوشمند، تصویر ذهنی مقصد و تعاملات اجتماعی گردشگران طبقه بندی شده اند. نتایج پژوهش نشان می دهد که رسانه های اجتماعی نه تنها به تعامل میان گردشگران و تسهیل برنامه ریزی سفر کمک می کنند، بلکه نقش موثری در شکل گیری و تقویت تصویر مقصد در ذهن مخاطبان دارند. همچنین، این ابزارها زمینه ای برای مشارکت فعال گردشگران در تولید و اشتراک تجربه سفر فراهم می سازند. این مطالعه با شناسایی شکاف های تحقیقاتی، چارچوبی پیشنهادی برای مطالعات آینده ارائه می دهد تا راهبردهای گردشگری دیجیتال به صورت مؤثرتری توسعه یابند.

تاب آوری رویکرد جدیدی است که در راستای پایداری و حفظ مانایی و ارتقای ظرفیت تحمل منابع و شاخصه های توسعه در شهرها در برابر خطرات و آسیب ها و مخاطرات مطرح شده است. در مطالعه حاضر با هدف کاربردی- توسعه و با روش شناسی توصیفی- تحلیل سعی شده است به تحلیل و ارزیابی آینده تاب آوری شهر الشتر با رویکرد آینده پژوهشی بپردازد. برای گردآوری داده های توصیفی از روش اسنادی- کتابخانه ای و برای گردآوری داده های تحلیل به روش پیمایشی و ابزار پرسشنامه بهره برده شد. جامعه نمونه پژوهش۱۵ نفر از کارشناسان اجرایی و ۱۵ نفر از اساتید دانشگاهی می باشند که با شیوه نمونه گیری تصادفی ساده مورد پرسش و پاسخ قرار گرفتند. برای تحلیل داده های پژوهش از نرم افزار Micmac و Morphol استفاده گردید. نتایج بدست آمده نشان داد که تحلیل سناریوهای ارائه شده نشان می دهد که تاب آوری شهر الشتر به شدت تحت تأثیر عوامل کلیدی اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی است. برای جلوگیری از وقوع سناریوهای فاجعه، باید به توسعه اقتصادی، بهبود خدمات زیربنایی و تقویت زیرساخت های خدماتی و زیست محیطی توجه ویژه ای شود. اجرای سیاست های پیشگیرانه و برنامه ریزی برای بهبود وضعیت شهر در این زمینه ها می تواند تاب آوری شهر را افزایش داده و آن را در برابر بحران ها مقاوم تر سازد.