محمدعارف فصیحی دولتشاهی

کاشف الغطاء ازجمله فقیهانی است که در دستگاه فقهی خود به تأسیس و تشریح قواعد سیاسی مبادرت ورزیده است.با توجه به این که ایشان کتاب گران سنگ کشف الغطاء را که حاوی بسیاری از قواعد سیاسی است، به شاه قاجار هدیه داد، در گسترش فقه حکومتی و تطبیق قواعد فقهی بر نوپیداهای سیاسی نقش آفرین بوده است. پیشکش کردن کتاب کشف الغطاء به شاه قاجار، حاوی این نکته اساسی است که این کتاب و قواعدی که در آن کاربست داشته است، رهنمودی برای حکومت بود تا حاکم وقت بتواند در عرصه های گوناگون حکومتی ازجمله تصمیم گیری های سیاسی، تدوین قوانین و سیاست های جزئی بر اساس آن عمل کند. عمده ترین قواعد سیاسی از منظر کاشف الغطاء، نفی سبیل، عدالت، احسان، دفاع مشروع، حرمت اعانه بر ظلم و عدم ولایت است. این قواعد در فقه کاشف الغطاء در گزاره های زیر قابل پردازش است: عزت و شوکت مسلمانان یک اصل مطلق است، وفا به قرارداد ازجمله عقد صلح برای دولت اسلامی الزامی است. با توجه به کرامت انسان و مساوی بودن آنان در خلقت، احدی حق سیطره بر دیگری را ندارد، اما اذن از طرف شارع تنها مخصص این اصل است. عدالت با وصف اجتماعی و سیاسی یک اصل اساسی است و ولایت و رهبری در عصر غیبت از آن امام عادل است و دست ستم کاران از این مقام ارجمند کوتاه است. اگر دست از مجتهد عادل کوتاه شد، گماشته وی مشروعیت دارد، اما مشروعیت حکومت مأذون از ناحیه فقیه عرضی است.

پژوهش حاضر درصدد تبیین کارایی نظریه ی مجموعه ی امنیتی منطقه ای در تحلیل مسائل و پویش های امنیتی منطقه ی جنوب آسیاست. هدف بررسی و نشان دادن میزان ظرفیت های ذاتی این نظریه در تبیین پویش های امنیتی، الگوهای دوستی و دشمنی، نوع روابط میان واحدهای سیاسی و فهم مسائل این منطقه است. از این رو، سؤال اصلی آن است که میزان کارکرد نظریه ی مجموعه ی امنیتی در تحلیل مسائل و پویش های امنیتی جنوب آسیا تا چه اندازه است و چگونه با کاربرد این نظریه می توان به فهم پویش های امنیتی در این ناحیه رسید؟ فرضیه ی تحقیق این است که نظریه ی مجموعه ی امنیتی به خاطر نگاه چند بعدی، ضرورت بررسی توأمان فهم اجتماعی تحولات، کارکرد بالایی در تحلیل مسائل و پویش های امنیتی جنوب آسیا دارد. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و روش جمع آوری داده ها به صورت کتابخانه ای است. یافته های پژوهش بیان گر این مهم است که نظریه ی مجموعه ی امنیتی به دلیل نگاه چند بعدی، ضرورت بررسی توأمان فهم اجتماعی تحولات و فهم روابط قدرت، شناخت نوع روابط میان واحدهای سیاسی موجود در منطقه ی جنوب آسیا را ممکن می سازد. مؤلفه ی اساسی در یافته ها درهم تندیدگی حاد هویتی-فرهنگی و از سوی دیگر، وابستگی های ژئوپلیتک و مادی پایه در این ناحیه است که منطق و دقایق این نظریه ی تحلیل و تبیین، این دو جنبه را توأمان فراهم می آورد. هرچند این نظریه، نقطه ی پایانی بر نظریه پردازی در زمینه ی امنیت منطقه ای نیست، ولی به علت ویژگی های اجتماعی، نوع اقدام سیاسی و تنش های منطقه ای در جنوب آسیا، می تواند نظریه ای مؤثر و کارا تلقی شود.