تعامل و تقابل علمای اصولی و اخباری در دوره فتحعی شاه(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)
منبع:
تحقیقات تاریخ ایران دوره اسلامی سال ۱ پاییز ۱۴۰۳ شماره ۱
42 - 69
حوزههای تخصصی:
بخش مهمی از تاریخ فکری تشیع به تقابل و مناظرات علمای اخباری و اصولی اختصاص داشته است. اثرات این تقابل معمولا از حیطه نظر و اهل مدرسه فراتر رفته و در ادوار مختلف تاریخی به اشکال مختلف در جوامع شیعی ظهور و بروز یافته است. البته ادوار کوتاهی نیز به دلیل الزامات زمانی، محیطی و سیاسی این دو تفکر به همزیستی رسیده و تعامل های سازنده ای داشته اند. در آستانه قرن سیزدهم هجری و با ظهور قاجاریه، اصولیان و اخباریان پس از مدت ها انزوا به عرصه سیاست و اجتماع بازگشته و رقابت های گذشته را تجدید کردند. با افزایش حضور و نفوذ جریان اخباری به عنوان یکی از جریان های فکری شیعی در دوره قاجار، تلاش علمای اصولی جهت غلبه بر این مکتب فکری نیز آغاز می شود. این تلاش ها در قالب رقابت فکری، باعث سیطره و پیروزی نهایی جریان اصولی گشت و ضمن برانداختن جنبش اخباری، منجر به تحولات سیاسی و مذهبی در میان شیعیان شد. با پیدایش و شکل گیری حکومت قاجار به رهبری آقامحمدخان، فصل جدیدی در رابطه با رقابت و جدال میان اخباریون و اصولیون آغاز شد. رهبری این نزاع فکری در ابتدا میان کاشف الغطا رهبر اصولیون و میرزامحمد، از رهبران فکری اخباریون شکل گرفت.