افسانه طاهری

هدف از پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی زوج درمانی شناختی-رفتاری و زوج درمانی هیجان مدار بر پرخاشگری ارتباطی پنهان در زوجین دارای تعارضات زناشویی بود. روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل و همراه با پیگیری 2 ماهه بود. جامعه آماری کلیه زوجین با تعارضات زناشویی مراجعه کننده به مراکز مشاوره منطقه 1 شهر تهران در تابستان سال 1403 بودند. در مرحله اول تعداد 45 زوج با نمره 115 و بالاتر در پرسشنامه تعارضات زناشویی ثنایی ذاکر و همکاران(1387) انتخاب و سپس به شیوه تصادفی ساده در 2 گروه آزمایش (هر گروه 15 زوج) و یک گروه کنترل (15 زوج) جایگزین شدند. سپس زوجین گروه های آزمایش تحت زوج درمانی شناختی-رفتاری(12 جلسه 90 دقیقه ای) و زوج درمانی هیجان مدار(12 جلسه 90 دقیقه ای) قرار گرفتند؛ اما گروه کنترل هیچ گونه مداخله ای دریافت نکرد و در لیست انتظار باقی ماند. از پرسشنامه تعارضات زناشویی(MCQ) ثنایی ذاکر و همکاران(1387) و مقیاس پرخاشگری ارتباطی پنهان(CRAS) نلسون و کارول (2006) تدوین به منظور گردآوری اطلاعات استفاده شد. تحلیل داده ها از طریق نرم افزار SPSS نسخه 28 با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر انجام شد. نتایج نشان داد هر دو مداخله مذکور تاثیر معناداری بر پرخاشگری ارتباطی پنهان زوجین دارای تعارضات زناشویی داشته اند (0/05>P). نتایج آزمون تعقیبی بن فرونی نشان داد که زوج درمانی هیجان مدار تاثیر بیشتری نسبت به زوج درمانی شناختی-رفتاری دارد (0/05>P). می توان نتیجه گیری کرد که علاوه بر اثربخش بودن هر دو مداخله زوج درمانی، تقدم استفاده در کاهش پرخاشگری ارتباطی پنهان زوجین با تعارضات زناشویی با زوج درمانی مدار است.

هدف از پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی روان درمانی وجودی و درمان مبتنی بر شفقت بر تحمل پریشانی در زنان مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس بود. روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل همراه با مرحله پیگیری 2 ماهه بود. جامعه آماری پژوهش کلیه زنان مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس مراجعه کننده به انجمن مولتیپل اسکلروزیس شهر تهران در تابستان سال 1403 بودند. سپس تعداد به روش نمونه گیری هدفمند تعداد 45 زن بیمار تشخیص داده شده بر اساس پزشک متخصص انتخاب و در گام دوم این تعداد به صورت تصادفی ساده در دو گروه شامل گروه آزمایشی روان درمانی وجودی (15 زن)، گروه درمانی مبتنی بر شفقت (15 زن) و یک گروه کنترل (15 زن) قرار گرفتند. سپس گروه آزمایش اول تحت 10 جلسه 90 دقیقه ای روان درمانی وجودی و گروه آزمایش دوم تحت10 جلسه 90 دقیقه ای درمان مبتنی بر شفقت قرار گرفتند. در این مدت گروه کنترل مداخله ای دریافت نکرد و در لیست انتظار باقی ماند. از مقیاس تحمل پریشانی (DTS) سیمونز و گاهر (2005) به منظور گردآوری اطلاعات استفاده شد. برای تحلیل داده ها از تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر و آزمون تعقیبی بن فرونی استفاده شد. نرم افزار تحلیل داده ها SPSS نسخه 28 بود. نتایج نشان داد هر دو مداخله مذکور در مرحله پس آزمون و پیگیری اثربخشی معناداری بر تحمل پریشانی داشته است (0/05>P). همچنین نتایج آزمون تعقیبی نشان داد که درمان مبتنی بر شفقت اثربخشی بیشتری نسبت به روان درمانی وجودی بر افزایش تحمل پریشانی دارد (0/05>P). بر اساس نتایج پژوهش حاضر، می توان گفت که روان درمانی وجودی و درمان مبتنی بر شفقت می توانند به عنوان شیوه های درمانی مناسب برای افزایش تحمل پریشانی در زنان مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس در مراکز مشاوره و خدمات روانشناختی به کار برده شوند و تقدم استفاده در افزایش تحمل پریشانی زنان مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس با درمان مبتنی بر شفقت است.

به علت افزایش جمعیت سالمندان در ایران، نیاز به بررسی عوامل مؤثر بر اضطراب مرگ در این گروه بسیار ضروری است. بر این اساس، این پژوهش با هدف مدل سازی معادلات ساختاری اضطراب مرگ بر اساس حمایت اجتماعی ادراک شده و سرسختی روان شناختی و با میانجی گری تاب آوری در سالمندان انجام شد. جامعه آماری این پژوهش شامل مردان و زنان سالمند در شهر تهران بود که ۳۰۲ نفر از آن ها به صورت هدفمند انتخاب و به پرسشنامه های اضطراب مرگ تمپلر، حمایت اجتماعی ادراک شده، سرسختی روان شناختی و تاب آوری پاسخ دادند. نتایج نشان داد که سرسختی روان شناختی، حمایت اجتماعی و تاب آوری قابلیت پیش بینی اضطراب مرگ در سالمندان را دارند. همه ضرایب مسیرهای مورد بررسی از نظر آماری معنادار بودند و حمایت اجتماعی و سرسختی روان شناختی علاوه بر تأثیر مستقیم، از طریق متغیر میانجی تاب آوری نیز بر اضطراب مرگ سالمندان تأثیر می گذاشتند. حمایت اجتماعی ادراک شده و سرسختی روان شناختی تأثیر منفی و معناداری بر اضطراب مرگ داشتند. تاب آوری با سطح اطمینان ۹۹ درصد به عنوان میانجی بین حمایت اجتماعی ادراک شده و اضطراب مرگ سالمندان و همچنین با سطح اطمینان ۹۵ درصد بین سرسختی روان شناختی و اضطراب مرگ سالمندان عمل می کرد. مدل تحقیق براساس داده های مشاهده شده از برازش مطلوبی برخوردار بود. تقویت حمایت اجتماعی ادراک شده و سرسختی روان شناختی به عنوان روش های مناسبی برای پیشگیری و کاهش آسیب پذیری های روانی سالمندان مطرح می شود. توجه به این متغیرها می تواند به کاهش اضطراب مرگ و بهبود سلامت روانی سالمندان کمک کند.