علی جباری ظهیرآبادی

 این تحقیق با هدف بررسی نقش  فعالیت های کلاس درس در پیش بینی هیجان های تحصیلی و ارزش گذاری درونی در درس علوم تجربی دانش آموزان ابتدایی انجام شد. تحقیق از نوع توصیفی همبستگی بود. جامعه آماری تمامی دانش آموزان ابتدایی دوره دوم شهر نرماشیرمشغول به تحصیل در سال تحصیلی1401-1402 به تعداد 3625 نفر، که به روش نمونه گیری تصادفی ساده بر اساس فرمول کوکران 347 نفر از آنها به منظور شرکت در تحقیق انتخاب شدند. آزمودنی ها پرسشنامه راهبردهای انگیزشی پکران(2005)، هیجان های تحصیلی پینتریچ و دیگروت (1990) و  ادارک از محیط کلاس جنتری گابل و ریزا (2002) را تکمیل کردند. داده ها با ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون چند متغیره و همبستگی کانونی تحلیل شدند. یافته ها نشان داد  فعالیت های کلاس درس پیش بینی کننده منفی و معنی دار ارزش گذاری درونی است و فعالیت های کلاس درس پیش بینی کننده منفی و معنی دار ارزش گذاری درونی و فعالیت های  کلاس درس پیش بینی کننده مثبت و معنی دار هیجان تحصیلی لذت و همچنین فعالیت های کلاس درس پیش بینی کننده منفی و معنی دار هیجان های تحصیلی غرور،  اضطراب،  شرم،  خشم،  ناامیدی و خستگی و فعالیت های کلاس درس، مؤلفه های چالش، انتخاب و لذت پیش بینی کننده منفی و معنی دار ارزش گذاری درونی هستند اما مؤلفه علاقه پیش بینی کننده معنی دار ارزش گذاری درونی دانش آموزان نمی باشد. در نتیجه فعالیت های  کلاس درس از متغیرهای مهم در تکالیف تحصیلی هستند که تأکید بر آنها می توانند منجر به پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در عصر هوشمندسازی باشد.

هدف از اجرای این پژوهش ارائه الگویی برای زندگی اسلامی بر پایه آموزش مهارتهای زندگی به دانش آموزان ابتدایی مبتنی بر مدل 4H  و دیدگاه حضرت زهرا (س) در نمونه ایرانی بود. این پژوهش از نظر اهداف کاربردی توسعه ای و از نظر داده ها از نوع آمیخته متوالی تبدیلی (کیفی وکمی) و از نظر نوع مطالعه و ماهیت پژوهش در بعد کیفی مرور سیستماتیک و از بعد کمی پیمایشی مقطعی بود. جامعه آماری پژوهش کلیه معلمان ابتدایی شاغل به تدریس در مدارس ابتدایی شهرستان رفسنجان (به تعداد 1457 نفر) بودند. برای تعیین حجم نمونه در بعد کیفی از روش نمونه گیری هدفمند و فن دلفی و در بعد کمی از نمونه گیری کوکران استفاده شد. حداقل تعداد مورد نیاز نمونه با استفاده از فرمول کوکران 304 نفر برآورد شد ابزار سنجش پرسشنامه محقق ساخته مهارتهای زندگی با 91 سئوال بود که اعتباریابی پرسشنامه ها نشان داده شد از روایی همگرا و واگرا در حد مقبولی برخوردار هستند. داده های کیفی با استفاده از کدگذاری باز، و محوری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت تا در نهایت به تدوین الگوی آموزش مهارت های زندگی انجامید و در مرحله کمی از تحلیل عاملی اکتشافی و تاییدی برای تکمیل این الگو و ادغام آن با مولفه های مهارت زندگی از دیدگاه حضرت زهرا (س) استفاده شد و الگوی پژوهش با 47 مولفه مهارت زندگی شامل مهارتهای ارتباط، مهارتهای قابل عرضه، خود مسئولیتی، اخلاق کاری، مدیریت، مهارتهای زندگی سالم، تفکر انتقادی، همکاری، تصمیم گیری، تفکر خلاق، خودآگاهی، هدف گذاری، حل مساله، توجه به دیگران، عزت نفس، شناخت ایمان، تعلیم قرآن، شناخت خدا، اخلاص ورزی، داشتن توکل، خشوع در برابر خدا، خواندن نماز، انجام واجبات، قرائت قران کریم، عبادت، توبه، دعا گویی، شناخت حقوق متقابل زوجین، بصیرت ورزی، تفکر و اندیشه ورزی، علم آموزی، مشورت گیری با دیگران، مقابله با حب دنیا، صبر ورزی، خوشرویی، کظم غیظ، عفت ورزی، همدلی و خیرخواهی، ساده زیستی، قناعت ورزی، بهداشت و تغذیه خوب، صله رحم، امر به معروف و نهی از منکر، جهاد، کمک و همیاری ارائه گردید.

برای آموزش مهارتهای زندگی مدلهایی معدود وجود دارد، که از جمله مشهورترین آنها میتوان به مدل ده گانه آموزش مهارتهای زندگی اشاره کرد که شامل مهارتهای 1- خودآگاهی 2- همدلی 3- روابط بین فردی 4- ارتباط موثر 5- مقابله با استرس 6- مدیریت بر هیجان 7- حل مسئله 8- تصمیم گیری 9- تفکر خلاق 10- تفکر نقادانه میباشد و همچنین میتوان از بین این مدلها به مدل 4H اشاره نمود که شامل سی و پنج مولفه میشود و نام آن برگرفته از چهار کلمه انگلیسی است که معانی آنها در فارسی به معنای سر، قلب، دستها و سلامتی میباشد و شباهتهای بسیاری با مدل TLS  معروف به مدل هدف گذاری دارد و میتوان گفت این دو مدل فقط در مواردی جزئی با هم تفاوت دارند و میتوان اذعان نمود که  کاربرد این مدلها در ایران مغفول مانده و بیشتر از مدل ده گانه در آموزش مهارتهای زندگی استفاده شده است، در این تحقیق سعی بر آن شده است تا این دو مدل بیشتر مورد بررسی قرار بگیرند.

مقدمه و هدف : این مقاله به ارائه الگوی اجرایی آموزش مهارت های زندگی به دانش آموزان ابتدایی بر اساس مدل 4H  با استفاده از پژوهش ترکیبی پرداخته است. با مطالعه ادبیات پژوهش، ابعاد، مولفه ها و شاخص ها شناسایی شده و نتیجه در قالب الگوی اجرایی ارائه شده است. روش شناسی پژوهش : جامعه آماری در بخش کمی معلمان ابتدایی شاغل به تدریس در شهرستان رفسنجان شامل 1457 نفر هستند که با استفاده از فرمول کوکران تعداد نمونه حداقل 304 نفر برآورد شد و با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. به منظور تبیین بهتر نتایج و آشکار شدن موارد مغفول در فاز کمّی، 13 مصاحبه عمیق در بخش کیفی با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و به صورت گلوله برفی انجام شد. ابزار جمع آوری داده ها در خصوص مولفه های آموزش مهارت های زندگی و عوامل سه شاخگی، پرسشنامه محقق ساخته است که روایی آن به وسیله تحلیل عاملی تاییدی و هم چنین روایی صوری و پایایی توسط محاسبه آلفای کرونباخ بترتیب با مقادیر 830/0 و 81/0 سنجیده و الگوی اجرایی تحقیق با استفاده از داده های جمع آوری شده از طریق پرسشنامه و هم چنین بهره گیری از فنون آمار توصیفی، استنباطی و مدلسازی معادلات ساختاری مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته ها : الگوی پژوهش با 15 مولفه مهارت زندگی و 10 مولفه از عوامل سه شاخگی ارائه گردید. بحث و نتیجه گیری: یکی از مهم ترین مولفه های تاثیرگذار بر مهارت های زندگی، کتاب درسی یکی از عوامل زمینه ای است که میتواند 6 مولفه از مهارت های زندگی را شامل: ارتباطات، مهارت های قابل عرضه، خود مسوولیتی، اخلاق کاری، مدیریت، مهارت های زندگی سالم را پیش بینی کندو مهم ترین مولفه تاثیرگذار بعدی بر مهارت های زندگی، جامعه از عوامل رفتاری است که قابلیت پیش بینی 5 مولفه از مهارت های زندگی از جمله: تصمیم گیری، تفکر خلاق، هدف گذاری، حل مساله و خودآگاهی را دارد و مولفه های تاثیرگذار بعدی از عوامل سه شاخگی خانواده، تلویزیون و مدرسه هر کدام با قابلیت پیش بینی 3 مولفه از مهارت های زندگی هستند.

هدف از اجرای این پژوهش طراحی و اعتباریابی الگوی آموزش مهارت های زندگی به دانش آموزان ابتدایی بوده است. این پژوهش از نظر اهداف، کاربردی توسعه ای و از نظر نوع مطالعه و ماهیت پژوهش در بعد کیفی، اکتشافی و از بعد کمّی، پیمایشی مقطعی و جامعه آماری در بخش کمّی معلمان ابتدایی شاغل به تدریس در شهرستان رفسنجان شامل 1457 نفر می باشند که با استفاده از فرمول کوکران تعداد نمونه حداقل 304 نفر برآورد گردیدو با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شده اند. به منظور تبیین بهتر نتایج و آشکار شدن موارد مغفول در فاز کمّی، 13 مصاحبه عمیق در بخش کیفی با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و به صورت گلوله برفی انجام شده است. ابزار جمع آوری داده ها در خصوص مؤلفه های آموزش مهارت های زندگی و عوامل سه شاخگی، پرسشنامه محقق ساخته است که روایی آن به وسیله تحلیل عاملی تأییدی و همچنین روایی صوری و پایایی توسط محاسبه آلفای کرونباخ به ترتیب با مقادیر 830/0 و 81/0 سنجیده و الگوی تحقیق با استفاده از داده های جمع آوری شده از طریق پرسشنامه و همچنین بهره گیری از فنون آمار توصیفی، استنباطی و مدلسازی معادلات ساختاری مورد تحلیل قرار گرفتند. الگوی پژوهش با 15 مؤلفه مهارت زندگی شامل مهارت های ارتباط، مهارت های قابل عرضه، خود مسئولیتی، اخلاق کاری، مدیریت، مهارت های زندگی سالم، تفکر انتقادی، همکاری، تصمیم گیری، تفکر خلاق، خودآگاهی، هدف گذاری، حل مسأله، توجه به دیگران، عزت نفس و 10 مؤلفه از عوامل سه شاخگی شامل کتاب درسی، تلویزیون، کارگاه آموزشی، خانواده، همسالان، جامعه، فضای مجازی، مشاور، کتاب غیردرسی و مدرسه ارایه شده است. آموزش مهارت های زندگی باعث ارتقای عزت نفس، سلامت، خودمسئولیتی، خودآگاهی و تفکر انتقادی در دانش آموزان ابتدایی می گردد.

هدف اصلی این پژوهش، بررسی رابطه سازمان یادگیرنده و هوش سازمانی در آموزش و پرورش و مدارس شهرستان رفسنجان بود. در این پژوهش از روش توصیفی و از نوع همبستگی استفاده شد. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی کارکنان آموزش و پرورش و معلمان مدارس شهرستان 89 بود که از روش نمونهگیری تصادفی خوشهای - رفسنجان 2494 نفر در سال تحصیلی 90 متناسب با حجم 333 نفر از آنها به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای جمعآوری دادههای پژوهش از پرسشنامه سازمان یادگیرنده و پرسشنامه هوش سازمانی استفاده شد. در تجزیه و تحلیل داد هها در سطح آمار توصیفی از میانگین، انحراف معیار و در سطح آمار استنباطی آزمو ن همبستگی پیرسون و رگرسیون گام به گام، تی تست تک گروهی و ماتریس همبستگی استفاده گردید. نتایج پژوهش 0/ نشان داد، ضریب همبستگی بین سازمان یادگیرنده و هوش سازمانی در جامعه مورد مطالعه 72 0 میباشد و رابطه مثبت و معناداری بین سازمان یادگیرنده و هوش / در سطح معناداری 0001 سازمانی در این جامعه وجود دارد.