مجید گودرزی

هوش مصنوعی، یک نیروی دگرگون کننده در گردشگری پزشکی بوده و این بخش را به سمت پیشرفت های جدید سوق داده است. هوش مصنوعی در گردشگری پزشکی نه تنها ارائه درمان های باکیفیت را تسهیل کرده است بلکه تجربه کلی بیماران را نیز ساده و تغییرات قابل توجهی را در پویایی این صنعت ایجاد کرده است به گونه ای که ادغام سیستم های مراقبت بهداشتی هوشمند که از فناوری های هوش مصنوعی بهره می برند، نقشی اساسی در اکوسیستم مراقبت های بهداشتی به ویژه در زمینه نظارت بر گردشگران پزشکی ایفا می کند. علاوه بر این استفاده از هوش مصنوعی به کاهش هزینه های درمان و ساده سازی گردش کار اطلاعات نیز کمک می کند؛ بنابراین به کارگیری فناوری های پیشرفته و هوش مصنوعی، کارایی، اثربخشی و مقرون به صرفه بودن خدمات مراقبت های بهداشتی را افزایش داده است که هم برای ارائه دهندگان و هم برای گردشگران پزشکی سودمند است. ازاین رو، مهم ترین هدف پژوهش پیشِ رو ارائه مدلی در راستای شناسایی و رتبه بندی عوامل مؤثر بر کاربرد هوش مصنوعی در توسعه گردشگری پزشکی شهر اهواز است. پژوهش حاضر به لحاظ هدف، کاربردی و ازنظر نوع و ماهیت، توصیفی– تحلیلی می باشد. جامعه آماری پژوهش حاضر را 50 نفر از خبرگان بخش گردشگری و بخش درمانی تشکیل دادند که به دلیل محدود بودن جامعه، همه افراد به عنوان نمونه انتخاب شدند. نتایج پژوهش نشان داد که بیشترین وزن را بعد تکنولوژی با امتیاز (2021/0) دارد و بعدازآن بعد اقتصادی با امتیاز (2043/0)، ارتباطی و اطلاع رسانی با امتیاز (2021/0)، زیرساختی با امتیاز (1971/0) و اجتماعی با امتیاز (1864/0) رتبه های دوم تا پنجم را به خود اختصاص داده است.

امروزه بخش مهمی از برنامه ریزی توسعه روستایی به مشارکت و آگاهی زنان نیاز دارد؛ چراکه زنان نقش مهمی در توسعه روستایی ایفا می کنند. به همین منظور هدف پژوهش حاضر، تحلیل نگرش زنان روستایی دهستان کوت عبدالله درزمینه توسعه فعالیت های دامپروری است. جامعه آماری این پژوهش را 1003 خانوار دامدار شهرستان کارون در سال 1403 تشکیل می دهند. با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه 287 نفر محاسبه شد که از طریق روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها در این پژوهش، پرسش نامه محقق ساخته است. ضریب آلفای کرونباخ به منظور تشخیص شاخص های ترکیبی آن 0.72 به دست آمد. بر اساس تعریف نگرش، سه متغیر مستقل زیرمجموعه نگرش، درک، آگاهی و نگرش با تکیه بر شاخص های فردی اجتماعی و اقتصادی مورد بررسی قرار گرفت و برای هر مؤلفه نتایجی به دست آمد که در نهایت در چارچوب مفهوم نگرش مورد تحلیل و ارزیابی و نتیجه گیری قرار گرفت. 61 درصد کل نمونه آماری نگرش نسبتاً مثبت تا مثبت به حرفه دامپروری داشتند. مهم ترین انگیزه گرایش به این حرفه عامل اقتصادی و کمک به اقتصاد خانواده بود و مهم ترین عامل در کاهش انگیزه نبود امکانات و سختی و مشقت کار بود. صد درصد بانوان کمبود امکانات و همچنین عدم شرکت در دوره های آموزشی را از عوامل بازدارنده در گسترش حرفه دامپروری می دانستند. بر همین اساس مهم ترین پیشنهاد پژوهش، برنامه ریزی در راستای ارتقاء دانش زنان محدوده مورد مطالعه با برگزاری دوره های آموزشی و ترویجی است.

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش شبکه های اجتماعی مجازی در توسعه مشاغل خانگی زنان روستایی در روستاهای شهرستان بهمئی انجام شده است. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی- توسعه ای و از نظر ماهیت، توصیفی- تحلیلی است. گردآوری داده ها به روش کتابخانه ای و میدانی، و جامعه آماری شامل 30 نفر از خبرگان علمی و اجرایی مرتبط است که به شیوه گلوله برفی و با استفاده از تکنیک دلفی انتخاب شدند. به منظور اولویت بندی اثرات شبکه های اجتماعی بر مشاغل خانگی، از مدل تصمیم گیری چندمعیاره مارکوس، شامل هفت مرحله تحلیل، بهره گرفته شد. این مدل به دلیل نوآوری در سنجش اهمیت و قابلیت رتبه بندی مؤلفه ها در شرایط تصمیم گیری پیچیده، انتخاب شد. برای تعیین وزن شاخص ها، از روش AHP فازی استفاده گردید. نتایج تحلیل کمی نشان داد که در میان پنج شبکه اجتماعی بررسی شده، وبلاگ (0.870)، تلگرام (0.862) و وب سایت (0.843) بالاترین تأثیر را در توسعه مشاغل خانگی ایفا کرده اند. اینستاگرام و واتساپ نیز با امتیازهای قابل توجهی در رتبه های بعدی قرار گرفتند. همچنین، مشاغلی مانند زنبورداری، صنایع دستی و تولید لبنیات به دلیل قابلیت ارائه بصری و فروش آنلاین، بیشترین تعامل مثبت با شبکه های اجتماعی داشتند. در مقابل، مشاغل خدماتی نظیر بهیاری، تعامل ضعیف تری با این پلتفرم ها نشان دادند. نتایج حاکی از آن است که شبکه های اجتماعی می توانند بستر مناسبی برای توانمندسازی اقتصادی زنان روستایی فراهم سازند. از این رو، تقویت زیرساخت های ارتباطی و آموزش دیجیتال به منظور توسعه این مشاغل در مناطق روستایی توصیه می شود.

بهسازی و نوسازی بافت های فرسوده شهری همواره یکی از مسائل و چالش های شهرهای امروزی است. تصمیم گیری در این خصوص به یکی از چالش های اساسی مدیریت شهری تبدیل شده است. در سال های اخیر سیاست های تشویقی از طرف دولت و مدیریت شهری برای بهبود این نوع بافت ها اتخاذ شده است. به همین منظور، پژوهش حاضر باهدف ارزیابی میزان اثربخشی سیاست های تشویقی مدیریت شهری در نوسازی بافت های فرسوده شهر اهواز تدوین شده است. این پژوهش ازنظر هدف، کاربردی- نظری و ازنظر روش، توصیفی- تحلیلی است. جهت تجزیه وتحلیل داده ها و آزمون فرضیات پژوهش از تکنیک های آماری آزمون t ساده، ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی ساده در محیط نرم افزار SPSS.26 استفاده شد. نتایج حاصل از آزمون t و رگرسیون خطی نشان داد که سیاست های تشویقی در افزایش تمایل ساکنان و سرمایه گذاری در نوسازی بافت فرسوده شهری نقش داشته و این سیاست ها در تمایل ساکنان به نوسازی بافت فرسوده اثرگذار است. نتایج سنجش سیاست های تشویقی مدیریت شهری و نقش آن در تقویت انسجام محله ای نشان می دهد که این دو متغیر بر اساس ضریب همبستگی پیرسون رابطه مستقیم و معناداری دارند و نتایج آزمون t نیز گویای این است که سیاست های تشویقی مدیریت شهری باعث تقویت انسجام محله ای خواهد شد. درنهایت بر اساس ضریب همبستگی پیرسون بین سیاست های تشویقی مدیریت شهری و ارزش املاک و مستغلات بافت های فرسوده نیز رابطه مستقیم وجود داشته و این سیاست ها بر ارزش املاک و مستغلات این نوع بافت ها اثرگذار است.

توسعه شهری در شهرهای مرزی و آسیب دیده از جنگ با سطوح بالایی از عدم قطعیت های ساختاری، اقتصادی، اجتماعی و فضایی مواجه است که برنامه ریزی خطی و کوتاه مدت قادر به پاسخ گویی به آن ها نیست. شهر خرمشهر به عنوان یکی از مهم ترین شهرهای مرزی جنوب غرب ایران، در دهه های اخیر با چالش های پیچیده ای در مسیر توسعه شهری روبه رو بوده است که ریشه در شرایط ژئوپلیتیکی، تحولات اقتصادی، ضعف زیرساخت ها و ناپایداری های محیطی دارد. هدف پژوهش حاضر تحلیل عدم قطعیت های مؤثر بر توسعه شهری خرمشهر و تدوین سناریوهای فضایی آینده با استفاده از رویکرد آینده پژوهی و تحلیل های آماری پیشرفته است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش شناسی ترکیبی از روش های کمی و تحلیلی است. داده های پژوهش از طریق پرسشنامه محقق ساخته و با مشارکت متخصصان حوزه جغرافیای شهری، برنامه ریزی شهری و مدیریت شهری گردآوری شده است. تحلیل داده ها با بهره گیری از نرم افزار SPSS و استفاده از آزمون های آماری شامل تحلیل عاملی اکتشافی، تحلیل عاملی تأییدی و مدل سازی معادلات ساختاری انجام شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که عدم قطعیت های اقتصادی، نهادی و ژئوپلیتیکی بیشترین تأثیر را بر آینده توسعه فضایی خرمشهر دارند. بر اساس پیشران های کلیدی شناسایی شده، سه سناریوی فضایی شامل سناریوی توسعه پایدار بندری، سناریوی تداوم وضعیت موجود و سناریوی افول فضایی تدوین شده است. یافته های پژوهش می تواند به عنوان مبنایی علمی برای تصمیم گیری راهبردی و سیاست گذاری توسعه شهری در شرایط عدم قطعیت مورد استفاده قرار گیرد.

زمینه و هدف: تاب آوری اجتماعی شهری به عنوان یکی از کلیدی ترین ارکان مدیریت بحران و توسعه پایدار، پیوندی ناگسستنی با ظرفیت جوامع شهری در تحمل، انطباق و بازگشت به وضعیت مطلوب در برابر شوک های بیرونی دارد. در این میان، تجربه جنگ و پیامدهای پایدار ناشی از آن، آسیب پذیری های ساختاری و اجتماعی ویژه ای را به بافت های شهری تحمیل می کند که نیازمند رویکردی فراتر از مدیریت استاندارد بحران است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی نقش تاب آوری اجتماعی در ارتقای توانمندی شهر اهواز برای مواجهه با ابعاد چندگانه پیامدهای ناشی از جنگ و تحلیل ظرفیت های تاب آورانه ساکنان در برابر این چالش ها انجام شده است روش شناسی: پژوهش حاضر از نظر ماهیت، کاربردی و از نظر روش شناسی، توصیفی-تحلیلی با رویکرد کمی است. به منظور دستیابی به اهداف پژوهش و ارزیابی نقش تاب آوری اجتماعی در مواجهه با پیامدهای جنگ در شهر اهواز، در گام نخست با بهره گیری از مطالعات اسنادی و کتابخانه ای، متغیرهای کلیدی در قالب یک مدل مفهومی استخراج گردیدند. بدین منظور، هشت مؤلفه برای «تاب آوری اجتماعی» (شامل سرمایه اجتماعی، اعتماد اجتماعی، مشارکت و تعامل، حس تعلق، رهبری اجتماعی، ارزش ها و هنجارها، دانش و اطلاعات، و کارایی جمعی) و سه مؤلفه برای «پیامدهای پس از جنگ» (شامل شاخص های کالبدی، اجتماعی-روانی و وضعیت بازسازی) شناسایی شدند. یافته ها و نتایج: تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) و رویکرد حداقل مربعات جزئی (Smart-PLS) انجام پذیرفت. نتایج نشان دهنده برازش مطلوب مدل در تبیین روابط پیچیده میان تاب آوری اجتماعی و پیامدهای پسا جنگ در شهر اهواز است. تحلیل های ساختاری تأیید می کنند که تمامی فرضیات در سطح اطمینان ۹۹ درصد معنادار بوده و تاب آوری اجتماعی نقشی کلیدی در کاهش آثار جنگ ایفا می کند. مؤلفه های «مشارکت جمعی»، «انسجام محلی» و «رویکردهای اجتماع محور در بازسازی»، بیشترین سهم را در ارتقای تاب آوری شهروندان دارند. این یافته ها ضمن تأیید اعتبار ابزار سنجش، بر اولویت بخشی به عدالت در بازسازی جهت تقویت تاب آوری پایدار در این کلان شهر تأکید می ورزند.

حکمروایی شهری با نقش محوری خود در توسعه گردشگری پایدار، از طریق سیاست گذاری های مؤثر، برنامه ریزی دقیق و مشارکت همه جانبه، می تواند به رونق گردشگری پایدار منجر شود و منافع اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی را به طور هم زمان تأمین کند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت بندی شاخص های حکمروایی مطلوب گردشگری پایدار در استان خوزستان انجام شده است. این پژوهش از نظر روش گردآوری داده ها توصیفی و از نظر هدف توسعه ای کاربردی است. جامعه آماری شامل دو بخش است: پانل دلفی متشکل از ۵۰ نفر از خبرگان حوزه گردشگری و مدیریت شهری و جامعه موردمطالعه که شامل مدیران و کارشناسان برنامه ریزی شهری و اساتید دانشگاهاست . ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه دیمتل است که برای طراحی آن از تکنیک دلفی طی سه راند استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان داد که در استان خوزستان، شاخص های نهادی و اقتصادی از اهمیت بیشتری برخوردارند. این بدان معناست که وجود قوانین و مقررات مناسب، زیرساخت های اقتصادی قوی و حمایت دولت از صنعت گردشگری، برای توسعه پایدار این صنعت در استان ضروری است. در مقابل، شاخص های اجتماعی و زیست محیطی اگرچه اهمیت کمتری دارند، اما همچنان نقش مهمی ایفا می کنند. سواحل و دریا به عنوان بخشی جدایی ناپذیر از پتانسیل های گردشگری استان خوزستان، نقش مهمی در جذب گردشگر و توسعه گردشگری پایدار ایفا می کنند. با این حال، در نظر گرفتن ملاحظات زیست محیطی و حفاظت از اکوسیستم های ساحلی و دریایی در کنار توسعه گردشگری ضروری است. این یافته ها بر اهمیت حکمروایی شهری در توسعه گردشگری پایدار و لزوم توجه به شاخص های مختلف از جمله شاخص های نهادی، اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی تأکید دارند. همچنین، نقش سواحل و دریا در توسعه گردشگری پایدار و لزوم توجه به حفاظت از محیط زیست در این راستا را برجسته می سازند. نتایج این پژوهش می تواند راهنمای مفیدی برای سیاست گذاران و برنامه ریزان شهری در استان خوزستان در جهت توسعه گردشگری پایدار و بهره برداری بهینه از ظرفیت های سواحل و دریا باشد.

حکمروایی مطلوب گردشگری کلیدی برای توسعه پایدار و موفقیت آمیز صنعت گردشگری است. هدف از این پژوهش تبیین ساختاری موانع اجرای حکمروایی مطلوب گردشگری پایدار در استان خوزستان است. این پژوهش با رویکردی کاربردی و روش توصیفی تحلیلی و گردآوری نظر سی تن از خبرگان حوزه گردشگری از طریق روش دلفی، و با استفاده از مدل سازی ساختاری تفسیری (ISM) و نرم افزار میک مک صورت گرفته است. در این پژوهش، هجده مانع اصلی شناسایی شده است که بر حکمروایی مطلوب گردشگری پایدار در استان خوزستان اثر می گذارند. روابط پیچیده و متقابل این موانع با روش تحلیل شبکه ای بررسی شده است تا مشخص شود کدام یک از این موانع تأثیر بیشتری در سایر موانع و درنهایت در حکمروایی مطلوب گردشگری دارد. نتایج پژوهش نشان می دهد که موانع نهادی ساختاری تأثیرگذارترین موانع و موانع زیست محیطی و اقتصادی تأثیرپذیرترین عوامل در اجرای حکمروایی گردشگری پایدار در استان خوزستان به شمار می آیند. همچنین، با استفاده از نرم افزار میک مک مشخص شد که شانزده مورد از هجده مانع شناسایی شده، به عنوان متغیرهای پیوندی، نقش کلیدی در ایجاد موانع پیچیده و درهم تنیده برای اجرای حکمروایی مطلوب گردشگری پایدار در استان خوزستان ایفا می کنند، که از قدرت نفوذ و وابستگی بسیاری برخوردارند و نیازمند توجه ویژه مسئولان استان خوزستان اند.