فرزانه مرادی همدانی

حج به عنوان یک عمل سیاسی - عبادی نقش ویژه ای در شکل گیری بینش مسلمانان و ارتقای آن دارد. این فریضه مهم را می توان نمایشی از اتحاد و قدرت مسلمانان جهان دانست که آنها با حضور منسجم خود در مناسک حج، اتحاد و همبستگی خود را به منصه ظهور می رسانند؛ چراکه با بررسی تاریخ صدر اسلام، درمی یابیم که مرزبندی های اعتقادی و سیاسی - اجتماعی بین مسلمانان و مشرکان در ایام حج صورت می گرفت و این حج بود که باعث ارتقای بینش مسلمانان می شد. حج به دلیل ظرفیت های بالقوه و بالفعل فراوان در دنیای امروز می تواند موجب ارتقای بینش مسلمانان در حوزه های مختلف شود. به همین منظور نویسنده در این مقاله با روش کیفی تحلیل اسنادی و با رویکرد توصیفی - تحلیلی تلاش دارد با معرفی شاخصه های مهم در ارتقای بینش مسلمانان به بررسی کارکردهای حج در این زمینه بپردازد. پژوهش حاضر نشان می دهد فریضه حج با تقویت آگاهی و روشنگری، انتخاب دریچه درست نگاه به تحولات جهان و ارتقای توانایی تحلیل و تفکر، افزایش آگاهی اجتماعی، گسترش روابط اجتماعی و ارتقای همبستگی اجتماعی، ایجاد احساس وظیفه نسبت به مسلمانان و دوری از تعصب و تبعیض موجب ارتقای بینش اجتماعی مسلمانان خواهد شد.