اعظم اسماعیلی

هتل ها به دلیل بهره برداری مداوم و نیاز مستمر به تأمین آسایش حرارتی، از جمله ساختمان های پرمصرف به شمار می روند. در این میان، برخی از مولفه های معماری داخلی می تواند به عنوان عاملی مؤثر بر عملکرد انرژی ساختمان، نقش مهمی در کاهش اتلاف انرژی ایفا کند. پژوهش حاضر با هدف تدوین مدل ارزیابی مؤلفه های معماری داخلی مؤثر بر کاهش اتلاف انرژی در هتل های اقلیم سرد و خشک شهر اردبیل انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی–تحلیلی است. گردآوری داده ها از طریق مطالعات اسنادی، بررسی منابع علمی و بهره گیری از نظرات خبرگان انجام شد. ابتدا، مؤلفه ها و شاخص های مؤثر بر کاهش اتلاف انرژی از ادبیات پژوهش استخراج گردید. با استفاده از روش دلفی، شاخص ها اعتبارسنجی و نهایی شدند. نتایج پژوهش منجر به شناسایی چهار بعد اصلی شامل سازمان فضایی، مصالح و عایق های داخلی، بازشوها و نور طبیعی و هجده شاخص فرعی گردید. بر اساس مدل تدوین شده، بعد عایق کاری دیوارها باوزن 31/0و وزن دهی1271/0 ، مهم ترین عامل مؤثر بر کاهش اتلاف انرژی شناخته شد. پس از آن، آب بندی و درز بندی با وزن 33/0و وزن دهی1056/0، عایق کاری سقف با وزن 23/0ووزن دهی0943/0 و کاهش پلهای حرارتی با وزن 22/0 ووزن دهی 0902/0 وفشردگی پلان با وزن43/0 ووزن دهی0817/0 در رتبه های بعدی قرار گرفتند. همچنین شاخص های عایق کاری دیوارها، عایق کاری سقف، آب بندی و درزبندی بازشوها، کاهش پل های حرارتی و فشردگی پلان به عنوان مهم ترین شاخص های مؤثر بر کاهش اتلاف انرژی شناسایی شدند. دستاورد اصلی پژوهش، ارائه یک مدل ارزیابی وزن دار برای سنجش و مقایسه عملکرد انرژی هتل ها در اقلیم سرد و خشک است. این مدل می تواند به عنوان ابزاری کاربردی در طراحی، ارزیابی و بهینه سازی فضاهای داخلی هتل ها مورد استفاده قرار گیرد و زمینه کاهش مصرف انرژی و ارتقای پایداری ساختمان را فراهم سازد.

مطالعات انسان و محیط نشان می دهد مطالعه فضای کالبدی مستلزم ملاحظه فعالیت ها در آن است. فضاهای فرهنگی به دلیل داشتن پتانسیل های مختلف که باعث بروز فعالیت های متنوعی می شود، از اهمیت ویژه ای برخوردار هستند، به همین جهت یافتن مهمترین مولفه های تاثیرگذار در طراحی فضاهای فرهنگی یکی از مهمترین مسائلی است که امروزه طراحان به دنبال آن هستند. به همین منظور در این پژوهش باغ کتاب تهران بعنوان یکی از نمونه های شاخص که دارای مولفه های فضایی مختلف است، انتخاب و مورد تحلیل قرار گرفت. بررسی روابط میان افراد در فضاهای فرهنگی در سازمان دهی فضایی آنها موثر است. خلوت یکی از رفتارهای اجتماعی است، تعیین کننده فاصله و مرز میان افراد است و فرد می تواند به کمک آن بر روابط خود با دیگران نظارت و کنترل داشته باشد. ساز و کارهای دستیابی به خلوت در محیط کالبدی به وسیله سازمان دهی مناسب محیط فراهم می شود و به طراحان کمک می کند تا بستری با فرصت های مکانی قابل گزینش را برای کاربر فراهم کند. پژوهش پیش رو ضمن شناسایی مولفه های تأثیرگذار بر خلوت در پی پاسخ به چگونگی تأثیر سازمان دهی محیط بر خلوت کاربران در مکان های فرهنگی مانند باغ کتاب تهران است. این تحقیق با استفاده از روش تلفیقی (کیفی-کمّی) به دنبال یافتن آن دسته از مولفه های سازماندهی محیطی موثر بر میزان خلوت گزینی کاربران در مکان های فرهنگی است. جهت رسیدن به این هدف با بهره گیری از مطالعات کتابخانه ای و رسیدن به اجماع نظری در مصاحبه با متخصصان حوزه معماری، مؤلفه های مؤثر سازمان دهی محیط بر خلوت کاربران استخراج شد که عبارتند از ارتباط و کنترل، هم پیوندی فضاها، تناسبات هندسی مسیرهای ارتباطی، خوانایی مسیرها، چشم انداز طبیعی و عمق فضا. سپس پرسشنامه ای بین کاربران تنظیم و توزیع شد و در تحلیل داده های پرسشنامه به روش همبستگی و تحلیل مسیر به تبیین مدل و استخراج سه چرخه عملکردی، کالبدی و رفتاری پرداخته شد. در مدل نهایی رابطه میان مؤلفه ها و میزان تأثیر آنها بر یکدیگر تحلیل و ارزیابی شده است. همچنین گردآوری اطلاعات بر مبنای مشاهدات میدانی با استفاده از منابع و نقشه های معتبر بوده و استخراج و تحلیل داده ها توسط نرم افزار A – Graph مدل یابی شاخه ای فضا مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج حاصل مبتنی بر یافته های پژوهش نشان می دهند، بین مولفه های اثرگذار بر خلوت پذیری در فضاهای فرهنگی اختلاف معنادار وجود دارد، از دیدگاه کاربران، چیدمان و خوانایی فضا مهمترین معیار اثرگذار بر خلوت پذیری در فضاهای فرهنگی می باشد و پس از آن دعوت کنندگی، فضاهای شخصی و فضاهای چند منظوره جای دارند.

فضاهای آموزشی انسان های آینده را تربیت می کنند و به نوع نگرش و شیوه رفتاری جوامع شکل م یدهند. پس محیط مدرسه باید موجب بهبود رفتار اجتماعی دانش آموزان شود. عاملی مانند فضای شخصی در مدرسه می تواند بر رفتار دانش آموز تأثیر بگذارد. الگوهای رفتاری متنوع، ورود فناوری های نوین و نیاز به فضاهای چندمنظوره، فضاهای آموزشی را به سمت انعطاف پذیری سوق می دهد. هدف از این پژوهش یافتن ارتباط بین رفتارهای اجتماعی و معماری انعطاف پذیر بوده است. ابتدا با روش تحلیل محتوای متن تأثیر تغییر چیدمان نیمک تها بر اندازه فضای شخصی دانش آموز بررسی شد. سپس با روش میدانی، مشاهده مستقیم و مداخله در محیط به صورت پیش آزمون و پس آزمون، چگونگی تأثیرپذیری پاس خهای رفتاری دانش آموزان از معماری انعطا فپذیر به کمک متغیر محیطی کالبدی، تغییر چیدمان موردبررسی قرار گرفت. یافت ههای پژوهش نشان دادند، تغییر فضای کلاس از طریق تغییر چیدمان و ایجاد محی طهای اجتماع پذیر م یتواند بر اندازه فضای شخصی دانش آموز تأثیرگذار باشد. بدین صورت که تغییر چیدمان نیمک تها، اندازه فضای شخصی و در نتیجه میزان ارتباط و تعامل دانش آموزان با یکدیگر را تغییر م یدهد. زاویه قرارگیری دانش آموز، فاصله آن از معلم و دیگر دانش آموزان، قاب لرؤیت بودن وی توسط معلم بر اندازه فضای شخصی که مانند حباب آ نها را در برگرفته، تأثیرگذار است. بنابراین از طریق تغییر چیدمان، م یتوان فضای کلاس و اندازه فضای شخصی دانش آموزان را تغییر داد.