رفتار شناسی شخصیت های داستان رستم و شغاد برپایه تئوری انتخاب ویلیام گلسر(مقاله پژوهشی دانشگاه آزاد)
منبع:
بهارستان سخن سال ۲۲ بهار ۱۴۰۴ شماره ۶۷
85 - 119
حوزههای تخصصی:
این پژوهش با هدف تحلیل روان شناختی رفتار شخصیت های داستان رستم و شغاد در شاهنامه فردوسی، برمبنای نظریه انتخاب ویلیام گلسر، به روش تحلیلی-توصیفی انجام شده است. پرسش محوری مقاله آن است که چگونه می توان با تکیه بر مؤلفه های کلیدی تئوری انتخاب (نیازهای اساسی، مسئولیت پذیری، واقعیت گرایی و ماشین رفتار)، خوانشی نظام مند از رفتار های شخصیت های این روایت ارائه داد؟ یافته ها نشان می دهد که رفتار شخصیت ها در چارچوب پنج نیاز بنیادین گلسر (بقا، عشق و تعلق خاطر، قدرت، آزادی و تفریح) شکل می گیرد و تضاد میان «واقعیت بیرونی» و «ادراک ذهنی» آنان، به ویژه در شخصیت شغاد، منجر به بروز رفتار مخرب و فاجعه می گردد. در پایان این مقاله به این نتیجه می رسد که فقدان توازن در ارضای نیازهای اساسی و واکنش ناکارآمد به واقعیت، انتخاب های شخصیت ها را به سمت سرنوشتی تراژیک سوق می دهد. این مطالعه نه تنها ظرفیت نظریه های روان شناسی را در تحلیل متون حماسی تأیید می کند، بلکه الگویی برای بررسی تعامل «اختیار» و «مسئولیت فردی» در ادبیات کلاسیک ارائه می دهد.