ارزیابی عوامل مؤثر در شکل گیری نظریه هرمنوتیکی دیلتای(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
آینه معرفت سال ۲۶ بهار ۱۴۰۵ شماره ۱ (پیاپی ۸۶)
73 - 92
حوزههای تخصصی:
این مقاله تأثیر رمانتیسم آلمان، هگلیانیسم، تاریخ باوری و نگاه انتقادی به فلسفه کانت را در شکل گیری نظریه هرمنوتیکی او با روش توصیفی - تحلیلی بررسی می کند. در این مقاله، نشان داده شده است که دیلتای از رمانتیسم توجه به ساحت های غیرعقلانی انسان مانند تخیل و احساس را وام گرفت، اما برخلاف رمانتیست ها به تدوین نظام معرفتی ساختارمند برای علوم انسانی پرداخت. همچنین، او از تاریخ باوری اهمیت زمینه مندی تاریخی را پذیرفت، اما با نسبیت گرایی مخالفت کرد. درنهایت، دیلتای با نقد «نقد عقل محض» کانت معرفت شناسی خود را بر پایه «نقد عقل تاریخی» بنا نهاد و نشان داد که مقولات فهم انسان نه پیشینی، بلکه برآمده از تجربه زیسته و تاریخ مندند. دیلتای همچنین «تجربه زیسته» را بنیان معرفت علوم انسانی شمرد و با الهام از هگل مفهوم «روح عینی» را برای تبیین فهم بین الاذهانی به کار برد. با ارزیابی تأثیر هریک از این جریان ها در پرورش نظریه هرمنوتیکی دیلتای، می توان گفت که «نقد و بازخوانی فلسفه نقادی کانت» در نسبت با دیگر جریان های تاریخیِ بیان شده در شکل گیری این نظریه سهم بیشتری داشته است.