ابراهیم نامنی

مقدمه: تحولات زیستی و اجتماعی انسان، افزایش آمار طلاق، افزایش مصرف مواد و عوامل دیگر، روند صعودی سرپرستی زنان را گسترش داده است؛ در نتیجه مطالعه مؤلفه هایی همچون کیفیت زندگی و سرمایه روانشناختی در بین زنان سرپرست خانوار حائز اهمیت است،. همچنین، با توجه به آنکه مؤلفه هایی همچون حمایت اجتماعی و یاورهای مذهبی به عنوان یک عامل محافظت کننده و حمایتی عمل می کند، مطالعه حاضر با هدف بررسی نقش میانجی حمایت اجتماعی ادراک شده و باورهای مذهبی در رابطه مؤلفه های سرمایه روانشناختی با کیفیت زندگی در زنان سرپرست خانوار انجام شد. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف جزء تحقیقات بنیادی و از منظر روش شناسی، توصیفی و از نوع همبستگی بود که با استفاده از معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری این پژوهش، شامل کلیه زنان سرپرست خانوار تحت پوشش کمیته امداد مشهد در پاییز و زمستان 1402 بود. از جامعه مذکور 200 زن سرپرست خانوار به روش نمونه گیری دردسترس به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه های سرمایه روانشناختی لوتانز (2007)، کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی (1996)، باورهای مذهبی جورج (1998) و حمایت اجتماعی ادراک شده زیمت و همکاران (1988) بود. در ﺳﻄﺢ اﺳﺘﻨﺒﺎﻃﯽ از روش همبستگی پیرسون و همچنین تحلیل مسیر با نرم افزار آموس استفاده شد. یافته ها: یافته ها نشان می دهد که اثر مستقیم سرمایه روانشناختی (18/0β=) بر کیفیت زندگی معنی دار نیست (05/0<p-value)؛ همچنین اثر مستقیم سرمایه روانشناختی (23/0β=) بر باورهای مذهبی و باورهای مذهبی(08/0β=) بر کیفیت زندگی نیز معنی دار نیست (05/0<p-value). اثر مستقیم سرمایه روانشناختی (94/0β=) بر حمایت اجتماعی و نیز اثر مستقیم حمایت اجتماعی(81/0β=) بر کیفیت زندگی معنی دار است (01/0>p-value). یافته ها نشان می دهد که حمایت اجتماعی نقش میانجی در رابطه بین سرمایه روانشناختی  (76/0β=) با کیفیت زندگی زنان سرپرست خانوار دارد (01/0>p-value)؛ ولیکن، باورهای مذهبی نقش میانجی در رابطه بین سرمایه روانشناختی (018/0β=) با کیفیت زندگی زنان سرپرست خانوار ندارد (05/0<p-value). نتیجه گیری: با استفاده از نتایج حاصل می توان اینگونه نتیجه گرفت که گروه های حمایتی و انجمن هایی برای حمایت از زنان سرپرست خانوار تحت پوشش کمیته امداد می تواند منجر به ارتقاء مؤلفه های امید، خوش بینی، تاب-آوری و خودکارآمدی شده و در نهایت کیفیت زندگی زنان را ارتقاء دهد.

مقدمه: شادکامی به عنوان تجربه درونی مثبت و یکی از شاخص های سلامت روانی که ناشی از ارزشیابی شناختی و عاطفی افراد از زندگی شان است، موردتوجه روان شناسان بسیاری در دهه اخیر قرار گرفته است. هدف: هدف از پژوهش حاضر تدوین الگوی ارتقا شادکامی در دوران سالمندی است. روش: پژوهش حاضر از نوع کیفی و با روش نظریه بر خواسته از داده ها بود. تعداد شرکت کنندگان در تحقیق 10 نفر بود که از بین کلیه سالمندان بالای 60 سال که از طریق فراخوان در شبکه اجتماعی اینستا (سن کمال ) در سال 1401 به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. داده ها با مصاحبه های نیمه ساختار یافته جمع آوری و در سه مرحله کدگذاری باز، انتخابی و محوری تحلیل شد. یافته ها: پس از بررسی و تحلیل داده ها 94 مضمون، 15 زیر طبقه و 4 طبقه اصلی شناسایی شد. مقولات اصلی شامل اهمیت ارتباط با خویش و دیگران، سلامت روان و جسم خانواده مبدا، ثبات اقتصادی، اجتماعی، معنوی و برخورداری از مهارت های زندگی است. زیر طبقات هم شامل خودشناسی، جمع گرایی، مهرورزی، تربیت خانواده، خاطرات کودکی، تجارب جوانی، عوامل محیطی، عامل شخصیتی، شرایط اقتصادی، سبک زندگی، بعد معنوی، بعد اجتماعی، مهارت های روان شناختی، مهارت های فردی و مهارت های بین فردی بود. نتیجه گیری: باتوجه به اهمیت شادکامی بر سلامت جسم و روان، موضوعات اجتماعی مرتبط با رسیدن به شادکامی، و همچنین تأثیر وضعیت رفاهی بر شادکامی سالمندان نیاز به سیاست گذاری کلان و برنامه ریزی های موثر در راستای ارتقا شادکامی در سالمندان است. این مهم با فراهم کردن بسترهایی جهت تقویت شادکامی در این دوره سنی اهمیت بسیار زیادی دارد.

زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش میانجی گرانه باورهای مذهبی در رابطه عمر ازدواج و حمایت اجتماعی با ان سجام خود در مادران دارای کودک معلول ج سمی حرکتی انجام شد. روش: روش پژوهش حاضر توصیفی و از نوع همبستگی بود. جامعه آماری این پژوهش، شامل تمامی مادران دارای کودک معلول جسمی حرکتی در تیرماه 1401 بود که از بین آنها 200 نفر به عنوان نمونه پژوهش به روش نمونه گیری دردسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، فرم کوتاه پرسشنامه انسجام آنتونووسکی ) 1993 (، مقیاس حمایت اجتماعی ادراک شده زیمت، دالم، زیمت و فارلی ) 1988 (، مقیاس باورهای مذهبی خدایاری فرد، فقیهی، غباری بناب، شکوهی یکتا و به پژوه ) 1388 ( و اطلاعات جمعیت شناختی عمر ازدواج بود. نتایج: نتایج آزمون همبستگی پیرسون نشان داد که مؤلفه های حمایت اجتماعی با انسجام خود رابطه معنا داری دارند p-value>0/05( (؛ ولیکن رابطه عمر ازدواج با انسجام خود مادران کودکان معلول معنا دار نبود ) 05 / p-value<0 (؛ نتایج آزمون معادلات ساختاری نشان داد، باورهای مذهبی در رابطه حمایت اجتماعی با انسجام خود نقش میانجی گرانه دارد p-value>0/01( (؛ ولیکن باورهای مذهبی در رابطه عمر ازدواج با انسجام خود نقش میانجی گرانه ندارد ) 05 / .)p-value<0 نتیجه گیری: با استفاده از نتایج پژوهش حاضر اینگونه نتیجه گیری می شود که استفاده از رویکردهای درمانی همچون معنویت درما نی، باور های مذه بی مادران را تقو یت و به بود بخش یده و در نها یت ان سجام خود آ نان ن یز به بود می یا بد.

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش یکپارچه نگر توحیدی بر بهزیستی روان شناختی، عزت نفس و شادکامی زنان پس از تجربه طلاق انجام شد. طرح پژوهش نیمه آزمایشی و از نوع پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری دو ماهه با گروه کنترل بود. جامعه آماری این پژوهش، شامل کلیه زنان مطلقه در شهرستان سبزوار در زمستان 1401 بودند که 30 نفر به عنوان نمونه پژوهش به روش نمونه گیری دردسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسش نامه ی بهزیستی روانشناختی ریف، عزت نفس کوپر اسمیت و شادکامی آکسفورد، هیلز و آرگایل بود. جهت تجزیه و تحلیل داده ها نیز از آزمون تجزیه و تحلیل واریانس با اندازه گیری های مکرر استفاده شد. یافته ها حاکی ازاین بود که آموزش یکپارچه نگر توحیدی بر بهزیستی روان شناختی، عزت نفس و شادکامی زنان مطلقه تأثیر دارد (05/0›p)؛ لازم به ذکر است، ماندگاری اثر درمان بعد از دو ماه حفظ شده است (05/0›p). بر اساس یافته های پژوهش می توان نتیجه گرفت که آموزش یکپارچه نگر توحیدی باعث بهبود بهزیستی روان شناختی، عزت نفس و شادکامی زنان مطلقه گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل شده است.

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش میانجی انسجام خود در رابطه بین غنی سازی کار–خانواده و ساختار خانواده با شادکامی زناشویی انجام شد. روش: روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه معلمان زن متأهل ناحیه ۴ آموزش وپرورش مشهد در سال تحصیلی 1403-1402 بود که از میان آن ها ۳۰۰ نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه های شادکامی زناشویی، انسجام روانی، غنی سازی کار–خانواده و ساختار خانواده بود. داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل معادلات ساختاری در نرم افزارهای SPSS22 و Smart PLS3 تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد همبستگی و انطباق پذیری ساختار خانواده تأثیر مستقیم معناداری بر شادکامی زناشویی دارند، اما غنی سازی کار–خانواده فاقد تأثیر مستقیم معنادار است. همچنین، انسجام خود نقش میانجی معناداری در رابطه میان غنی سازی کار–خانواده و همبستگی خانواده با شادکامی زناشویی ایفا کرد، اما در رابطه انطباق پذیری خانواده با شادکامی زناشویی نقش میانجی نداشت. نتیجه گیری: با توجه به نقش انسجام روانی در ارتقای شادکامی زناشویی، پیشنهاد می شود برنامه های آموزشی برای تقویت مهارت های روان شناختی و حمایت از همبستگی خانواده و غنی سازی کار–خانواده طراحی و اجرا شود.

هدف: هدف پژوهش حاضر مدل یابی ساختاری کیفیت زندگی کاری بر اساس شفقت به خود و توانمندی شناختی با نقش میانجی اضطراب سلامتی پرستاران بود. روش: روش پژوهش توصیفی-همبستگی با رویکرد مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل کلیه پرستاران بیمارستان های شهر سبزوار در نیم سال اول 1404 بود که از این بین ۲۹۰ نفر به عنوان نمونه به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه های استاندارد شفقت به خود (ریس و همکاران، ۲۰۱۱)، توانمندی شناختی (نجاتی، ۱۳۹۲)، کیفیت زندگی کاری (والتون، ۱۹۷۳) و اضطراب سلامت (سالکوسکیس و همکاران، ۲۰۰۲) استفاده شد. داده ها با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون و مدل سازی معادلات ساختاری با نرم افزارهای اس پی اس اس 22 و آموس 22 تحلیل شدند. یافته ها: یافته ها نشان داد که شفقت به خود ( 01/0>0, p=25/0=r) و توانمندی شناختی ( 05/0>0, 13/0-= r) هر دو با کیفیت زندگی کاری رابطه معنی داری دارند. مهم تر آنکه، نتایج آزمون بوت استرپ تأیید کرد که اضطراب سلامت در رابطه بین شفقت به خود (05/0>0, p=04/0=B) و توانمندی شناختی (01/0>0, p=14/0-=B) با کیفیت زندگی کاری نقش میانجی معنی داری ایفا می کند. نتیجه گیری: یافته های پژوهش حاضر، مبنایی برای طراحی مداخلات روان شناختی و برنامه های آموزشی جهت بهبود کیفیت زندگی کاری و کاهش اضطراب سلامت در محیط های بیمارستانی فراهم می آورد.

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش میانجی انسجام خانواده در رابطه سطح تفکیک خود و احترام به خود با شکل-گیری هویت انجام شد. روش پژوهش حاضر توصیفی و از نوع همبستگی بود. جامعه آماری این پژوهش، شامل تمامی دانش آموزان دختر دبیرستانی شهر سبزوار در نیم سال تحصیلی 1402-1403 بود. از بین جامعه مذکور 340 دانش آموز به عنوان نمونه ی پژوهش به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه ﺧﻮﺩﺗﻤﺎیﺰیﺎفتگی (ﻓﺮﻡ کوﺗﺎﻩ ﺷﺪﻩ) دریک، مقیاس احترام به خود روزنبرگ، پرﺳﺸﻨﺎﻣﻪ سبک های هویت ﺑﺮزونسکی و پرسشنامه انسجام خانواده سامانی بود. جهت تجزیه و تحلیل داده ها، از روش آماری پیرسون و معادلات ساختاری استفاده شد. نتایج آزمون همبستگی پیرسون نشان داد که رابطه مؤلفه های تفکیک خود و احترام به خود با شکل گیری هویت معنی دار است (05/0>P-value). همچنین نتایج حاصل از آزمون معادلات ساختاری نشان داد، نقش میانجی انسجام خانواده در رابطه تفکیک خود و احترام به خود با سبک های هویت معنی دار است (05/0>p-value). با توجه به نتایج پژوهش می توان اینگونه نتیجه گرفت که تقویت انسجام خانواده یک روش کارآمد برای افزایش سطح تفکیک خود و احترام به خود به منظور شکل گیری سبک هویت بهنجار در نوجوانان می باشد.

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش میانجی استحکام روان شناختی و جهت گیری مذهبی در رابطه سن زنان با سازگاری زناشویی در پنج سال اول زندگی انجام شد. روش پژوهش حاضر توصیفی و از نوع همبستگی بود. جامعه آماری این پژوهش، شامل کلیه دانشجویان زن متأهل دانشگاه آزاد مشهد در اردیبهشت 1403 که کمتر از 5 سال از زندگی مشترک آنان گذشته باشد، بود که 214 نفر به عنوان نمونه ی پژوهش به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه فردی-دموگرافیک، استحکام روان شناختی کلاف و همکاران (2002)، مقیاس سازگاری زناشویی اسپانیر (1976) و جهت گیری مذهبی آلپورت و راس (1950) بود. تحلیل یافته ها با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون و تحلیل مسیر انجام پذیرفت و در کلیه تجزیه و تحلیل های آماری این پژوهش از نرم افزارAmos22 و SPSS22 استفاده گردید. نتایج نشان داد که سن به صورت مستقیم با سازگاری زناشویی و به صورت غیر مستقیم یعنی از طریق جهت گیری مذهبی با سازگاری زناشویی رابطه دارد (05/0› p-value)؛ باید اضافه نمود، سن به صورت غیر مستقیم یعنی از طریق استحکام روان شناختی با سازگاری زناشویی رابطه نداشت (05/0< p-value). با استفاده از نتایج حاصل می توان نتیجه گرفت که رابطه سن زنان با سازگاری زناشویی در زنان یک رابطه خطی ساده نیست و جهت گیری مذهبی می تواند نقش میانجی گرانه ایفا کند.

نارضایتی زناشویی، افزون بر تأثیرات ویرانگری که بر سلامتِ جسمی و روانی زوجین دارد، بر کیفیت زندگی زوجین نیز اثر نامطلوب گذاشته  و گرایش آنان را به جدایی بیشتر می نماید. پژوهش حاضر با هدف هم سنجی اثربخشی زوج درمانی ساختاری و زوج درمانی بر پایه ذهن آگاهی بر امید به زندگی و بهزیستی روان شناختی در زوجین دارای نارضایتی زناشویی انجام گرفت. روش پژوهش حاضر، نیمه آزمایشی از نوع طرح پیش آزمون و پس آزمون و پیگیری دوماهه با گروه کنترل ناهمسان بود. جامعه پژوهش دربرگیرنده همه زوجین دارای نارضایتی زناشویی مراجعه کننده به مراکز مشاوره خانواده در شهر مشهد که در 6 ماه نخست سال 1400 به این مراکز مراجعه کردند بود که از میان آن ها 30 زوج دارای نارضایتی زناشویی به صورت در دسترس انتخاب شده و به صورت تصادفی در سه گروه زوج درمانی ساختاری، زوج درمانی بر پایه ذهن آگاهی و گروه کنترل قرار داده شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه امید به زندگی (Snyder, Harris, Anderson, Holleran, Irving, Sigmon et al, 1991) و پرسشنامه ی بهزیستی روان شناختی (Ryff, 1989) بود. به منظور تجزیه وتحلیل داده ها از آزمون تجزیه وتحلیل واریانس با اندازه گیری های مکرر استفاده شد. یافته ها حاکی از این بود که میان نمرات امید به زندگی و بهزیستی روان شناختی میان دو گروه آزمایش با گروه کنترل تفاوت معنی داری وجود دارد (05/0›p). همچنین نتایج نشان داد میان دو گروه آزمایش زوج درمانی ساختاری و زوج درمانی ذهن آگاهی ازنظر میزان تأثیر گذاری بر مؤلفه های امید به زندگی و بهزیستی روان شناختی تفاوت معنی داری وجود دارد؛ بدین گونه که تأثیر زوج درمانی بر پایه ذهن آگاهی بر امید به زندگی و بهزیستی روان شناختی زوجین بیشتر از زوج درمانی ساختاری بوده است (05/0›p). با توجه به یافته ی پژوهش حاضر، مبنی بر اثربخشی بالای زوج درمانی بر پایه ذهن آگاهی بر امید به زندگی و بهزیستی روان شناختی زوجین، ضروری است مشاوران و روان درمانگران خانواده، با صرف وقت بیشتر و پیگیری های لازم، زوج درمانی بر پایه ذهن آگاهی را در هر سطحی برای زوجین اجرا نمایند.